- Trang chủ
- Đứt dây chằng chéo trước (ACL)
Đứt dây chằng chéo trước (ACL)
ACL là dây chằng gối hay đứt nhất ở người chơi bóng đá, bóng rổ, trượt tuyết. Ở người trẻ năng động, thường chỉ định tái tạo để gối vững và hạn chế tổn thương sụn chêm, sụn khớp về sau.
Xem mô phỏng 3D Tất cả bệnh lý
Các giai đoạn mô phỏng
- Dây chằng chéo trước bình thường. ACL đi từ lồi cầu ngoài xương đùi tới mâm chày, giữ không cho xương chày trượt ra trước và hạn chế xoay.
- Chấn thương xoắn gối. Khi tiếp đất sai tư thế hoặc đổi hướng đột ngột, ACL bị kéo căng quá mức (đổi màu đỏ), người bệnh có thể nghe tiếng “pốp”.
- Đứt hoàn toàn. Sợi dây chằng đứt, hai đầu tua rua; gối sưng đau, mất vững.
- Dấu hiệu ngăn kéo trước. Xương chày bị trượt ra trước so với xương đùi khi khám (nghiệm pháp Lachman, ngăn kéo trước) vì không còn ACL giữ.
- Tái tạo bằng mảnh ghép gân. Khoan hai đường hầm ở xương đùi và xương chày, kéo mảnh ghép (gân bánh chè hoặc gân cơ kheo) qua rồi cố định bằng vít.
- Sau tái tạo. Mảnh ghép giữ vai trò ACL mới; gối vững trở lại. Phục hồi chức năng kéo dài 6–9 tháng trước khi chơi thể thao.
Dấu hiệu
- Tiếng “pốp”, đau và sưng nhanh trong vài giờ
- Không thể tiếp tục vận động
- Gối lỏng, cảm giác “hụt chân”
- Hạn chế duỗi hoặc co gối
Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ
- Tiếp đất sau khi nhảy, đổi hướng – dừng đột ngột
- Va chạm trực tiếp vào gối
- Yếu cơ đùi sau, kỹ thuật vận động sai
- Thường kèm tổn thương sụn chêm, dây chằng bên
Chẩn đoán
- Khám: nghiệm pháp Lachman, ngăn kéo trước, pivot-shift
- Cộng hưởng từ gối: xác nhận đứt ACL và tổn thương kèm theo
- X-quang loại trừ gãy xương
Điều trị
- Giai đoạn cấp: nghỉ, chườm lạnh, nẹp, tập tầm vận động
- Điều trị bảo tồn bằng tập mạnh cơ ở người ít vận động
- Phẫu thuật nội soi tái tạo ACL bằng mảnh ghép tự thân hoặc đồng loại
- Phục hồi chức năng theo giai đoạn, kiểm tra trước khi quay lại thể thao
Góc nhìn Y học cổ truyền
Thuộc phạm vi “cân thương” (tổn thương gân – dây chằng): giai đoạn đầu hoạt huyết tiêu sưng, sau đó bổ can thận, thư cân. Châm cứu và xoa bóp có thể hỗ trợ giảm đau, chỉ dùng song song với chẩn đoán và kế hoạch phục hồi của bác sĩ.
Lưu ý: Đây là thông tin giáo dục, mô phỏng được đơn giản hóa; không dùng để tự chẩn đoán hay tự điều trị. Hãy gặp bác sĩ chuyên khoa khi có triệu chứng. Nguồn dữ liệu mô hình: BodyParts3D và phần dựng thêm.