
Tính vị, quy kinh
Vị đắng, chua; tính bình. Quy vào kinh Can, Thận.
Công năng
Hoạt huyết thông kinh, bổ can thận, mạnh gân xương, lợi niệu thông lâm, dẫn huyết đi xuống.
Chủ trị
Bế kinh, đau lưng gối, chân yếu, tiểu ra máu, đau đầu chóng mặt do can dương.
Liều tham khảo
6–12 g mỗi ngày, thường dùng dạng thuốc sắc trong bài thuốc phối hợp. Liều thực tế do thầy thuốc quyết định theo thể trạng và chứng bệnh.
Kiêng kỵ
Phụ nữ có thai, kinh nguyệt ra nhiều, di tinh.
Có mặt trong 3 bài thuốc
Vai trò của Ngưu tất trong từng phương
| Bài thuốc | Vai trò | Nhóm | Công năng |
|---|---|---|---|
| Huyết phủ trục ứ thang | Thần | Lý huyết | Hoạt huyết hóa ứ, hành khí chỉ thống |
| Thiên ma câu đằng ẩm | Tá | Trị phong | Bình can tức phong, thanh nhiệt hoạt huyết, bổ ích can thận |
| Độc hoạt tang ký sinh thang | Tá | Trị phong | Khu phong thấp, chỉ tý thống, ích can thận, bổ khí huyết |
Khi nào cần chăm sóc y tế?
Thông tin chung về an toàn khi dùng dược liệu, không dùng để chẩn đoán.
Khó thở, tức ngực hoặc đau ngực dữ dội; sưng môi, lưỡi, họng; nổi mề đay toàn thân, tím tái; ngất hoặc lơ mơ; co giật; nôn ra máu, đi ngoài phân đen; chảy máu không cầm.
Ngừng dùng ngay, gọi cấp cứu 115 hoặc đến cơ sở y tế gần nhất, mang theo gói thuốc hoặc đơn thuốc.
Buồn nôn, nôn kéo dài, đau bụng, tiêu chảy; vàng da hoặc nước tiểu sẫm màu; ngứa, phát ban; chóng mặt, hồi hộp bất thường. Chảy máu bất thường (nướu, mũi, phân), bầm tím nhiều, kinh nguyệt ra nhiều; đang dùng thuốc chống đông.
Ngừng dùng, đến gặp bác sĩ hoặc thầy thuốc có chứng chỉ hành nghề; nói rõ đã dùng những gì và từ bao giờ.
Đang mang thai, dự định có thai hoặc cho con bú. trẻ nhỏ, người cao tuổi; có bệnh gan, thận, tim mạch, tiểu đường, huyết áp; đang dùng thuốc chống đông, hạ huyết áp, thuốc tim, thuốc an thần hay bất kỳ thuốc tân dược nào.
Thông báo cho bác sĩ, dược sĩ mọi thuốc và dược liệu đang dùng để được tư vấn về tương tác.
Câu hỏi thường gặp
Ngưu tất có tính gì, vị gì, vào kinh nào?
Vị đắng, chua; tính bình; quy vào kinh Can, Thận. Bộ phận thường dùng: rễ.
Ngưu tất có tác dụng gì?
Theo Y học cổ truyền, Ngưu tất có công năng hoạt huyết thông kinh, bổ can thận, mạnh gân xương, lợi niệu thông lâm, dẫn huyết đi xuống. Thường được nhắc đến trong: bế kinh, đau lưng gối, chân yếu, tiểu ra máu, đau đầu chóng mặt do can dương.
Liều dùng Ngưu tất mỗi ngày là bao nhiêu?
Liều tham khảo trong tài liệu chuyên ngành: 6–12 g mỗi ngày, thường phối hợp trong bài thuốc. Liều thực tế do thầy thuốc quyết định theo thể trạng và chứng bệnh; không tự tăng liều.
Ai không nên dùng Ngưu tất?
Phụ nữ có thai, kinh nguyệt ra nhiều, di tinh. Lưu ý an toàn: Không dùng khi có thai. Phụ nữ có thai, đang cho con bú, trẻ nhỏ và người đang dùng thuốc tân dược nên hỏi thầy thuốc trước khi dùng.
Ngưu tất có trong những bài thuốc nào?
Ngưu tất có mặt trong 3 bài thuốc của trang này: Huyết phủ trục ứ thang (vai thần), Thiên ma câu đằng ẩm (vai tá), Độc hoạt tang ký sinh thang (vai tá).
Vị thuốc liên quan
Cùng nhóm hoặc gần về tính vị, quy kinh
Kê huyết đằng
Caulis SpatholobiTính ôn · vị đắng, ngọtHoạt huyết bổ huyết, thông kinh hoạt lạc
Đào nhân
Semen PruniTính bình · vị đắng, ngọtHoạt huyết khứ ứ, nhuận tràng thông tiện, chỉ khái bình suyễn
Diên hồ sách
Rhizoma CorydalisTính ôn · vị cay, đắngHoạt huyết, hành khí, chỉ thống
Đan sâm
Radix et Rhizoma Salviae miltiorrhizaeTính vi hàn · vị đắngHoạt huyết khứ ứ, thông kinh chỉ thống, thanh tâm trừ phiền, lương huyết tiêu ung
Ích mẫu
Herba Leonuri japoniciTính vi hàn · vị đắng, cayHoạt huyết điều kinh, lợi niệu tiêu thũng, thanh nhiệt giải độc
Khương hoàng
Rhizoma Curcumae longaeTính ôn · vị cay, đắngPhá huyết hành khí, thông kinh chỉ thống
Tài liệu tham khảo
- Bộ Y tế. Dược điển Việt Nam V. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học; 2017.
- Đỗ Tất Lợi. Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học.
- Bộ môn Dược học cổ truyền, các trường đại học Y Dược. Giáo trình / Bài giảng Dược liệu và Dược học cổ truyền.
- Chinese Pharmacopoeia Commission. Pharmacopoeia of the People’s Republic of China (tài liệu tham khảo thêm).
Đây là danh mục tài liệu chung của chuyên mục. Nội dung được biên soạn lại, chưa dẫn nguồn đến từng trang và đang chờ kiểm duyệt chuyên môn. Phát hiện sai sót xin gửi góp ý.