Trạm Sức KhỏeCỔ TRUYỀN
  1. Trang chủ
  2. Dược liệu
  3. Nhân sâm
Nhân sâm – Radix et Rhizoma Ginseng
Ảnh minh họa cây / dược liệu Radix et Rhizoma Ginseng. Ảnh: FloraFarm GmbH / Katharina Lohrie, CC BY 3.0, qua Wikimedia Commons (thu nhỏ). Ảnh chỉ để nhận diện sơ bộ: có thể là cây tươi, tranh thực vật hoặc dược liệu khô, không phản ánh đủ hình dạng dược liệu đã thái phiến.
Bổ khí

Nhân sâm人參

Radix et Rhizoma Ginseng

Cập nhật lần cuối

So sánh

Tính vị, quy kinh

Vị ngọt, đắng; tính vi ôn. Quy vào kinh Tỳ, Phế, Tâm.

Công năng

Đại bổ nguyên khí, phục mạch cố thoát, bổ tỳ ích phế, sinh tân, an thần ích trí.

Chủ trị

Khí hư muốn thoát, tỳ hư ăn kém, phế hư ho suyễn, tân dịch thiếu, hồi hộp mất ngủ.

Liều tham khảo

3–9 g (sắc riêng) mỗi ngày, thường dùng dạng thuốc sắc trong bài thuốc phối hợp. Liều thực tế do thầy thuốc quyết định theo thể trạng và chứng bệnh.

Kiêng kỵ

Thực chứng, nhiệt chứng mà chính khí không hư; phản Lê lô, úy Ngũ linh chi.

Có mặt trong 16 bài thuốc

Vai trò của Nhân sâm trong từng phương

Bài thuốcVai tròNhómCông năng
Tiểu sài hồ thangTáHòa giảiHòa giải thiếu dương
Bán hạ tả tâm thangTáHòa giảiHàn nhiệt bình điều, tiêu bĩ tán kết
Lý trung hoànThầnÔn lýÔn trung tán hàn, bổ khí kiện tỳ
Ngô thù du thangTáÔn lýÔn trung bổ hư, giáng nghịch chỉ ẩu
Tứ quân tử thangQuânBổ íchÍch khí kiện tỳ
Bổ trung ích khí thangThầnBổ íchBổ trung ích khí, thăng dương cử hãm
Sinh mạch tánQuânBổ íchÍch khí sinh tân, liễm âm chỉ hãn
Quy tỳ thangThầnBổ íchÍch khí bổ huyết, kiện tỳ dưỡng tâm
Bát trân thangQuânBổ íchBổ ích khí huyết
Thập toàn đại bổ thangQuânBổ íchÔn bổ khí huyết
Thiên vương bổ tâm đanTáAn thầnTư âm dưỡng huyết, bổ tâm an thần
Độc hoạt tang ký sinh thangTáTrị phongKhu phong thấp, chỉ tý thống, ích can thận, bổ khí huyết
Mạch môn đông thangTáTrị táoTư dưỡng phế vị, giáng nghịch hạ khí
Thanh táo cứu phế thangTáTrị táoThanh táo nhuận phế, dưỡng âm ích khí
Lục quân tử thangQuânBổ íchÍch khí kiện tỳ, táo thấp hóa đàm
Hương sa lục quân tử thangQuânBổ íchÍch khí hóa đàm, hành khí hòa trung

Khi nào cần chăm sóc y tế?

Thông tin chung về an toàn khi dùng dược liệu, không dùng để chẩn đoán.

Cấp cứu ngay
Dấu hiệu

Khó thở, tức ngực hoặc đau ngực dữ dội; sưng môi, lưỡi, họng; nổi mề đay toàn thân, tím tái; ngất hoặc lơ mơ; co giật; nôn ra máu, đi ngoài phân đen; chảy máu không cầm.

Nên làm

Ngừng dùng ngay, gọi cấp cứu 115 hoặc đến cơ sở y tế gần nhất, mang theo gói thuốc hoặc đơn thuốc.

Đi khám trong ngày
Dấu hiệu

Buồn nôn, nôn kéo dài, đau bụng, tiêu chảy; vàng da hoặc nước tiểu sẫm màu; ngứa, phát ban; chóng mặt, hồi hộp bất thường. Bụng đầy trướng, ăn kém, nóng trong, mất ngủ, huyết áp tăng sau khi dùng.

Nên làm

Ngừng dùng, đến gặp bác sĩ hoặc thầy thuốc có chứng chỉ hành nghề; nói rõ đã dùng những gì và từ bao giờ.

Hỏi thầy thuốc trước khi dùng
Dấu hiệu

Đang mang thai hoặc cho con bú; trẻ nhỏ, người cao tuổi; có bệnh gan, thận, tim mạch, tiểu đường, huyết áp; đang dùng thuốc chống đông, hạ huyết áp, thuốc tim, thuốc an thần hay bất kỳ thuốc tân dược nào.

Nên làm

Thông báo cho bác sĩ, dược sĩ mọi thuốc và dược liệu đang dùng để được tư vấn về tương tác.

Câu hỏi thường gặp

Nhân sâm có tính gì, vị gì, vào kinh nào?

Vị ngọt, đắng; tính vi ôn; quy vào kinh Tỳ, Phế, Tâm. Bộ phận thường dùng: rễ và thân rễ.

Nhân sâm có tác dụng gì?

Theo Y học cổ truyền, Nhân sâm có công năng đại bổ nguyên khí, phục mạch cố thoát, bổ tỳ ích phế, sinh tân, an thần ích trí. Thường được nhắc đến trong: khí hư muốn thoát, tỳ hư ăn kém, phế hư ho suyễn, tân dịch thiếu, hồi hộp mất ngủ.

Liều dùng Nhân sâm mỗi ngày là bao nhiêu?

Liều tham khảo trong tài liệu chuyên ngành: 3–9 g (sắc riêng) mỗi ngày, thường phối hợp trong bài thuốc. Liều thực tế do thầy thuốc quyết định theo thể trạng và chứng bệnh; không tự tăng liều.

Ai không nên dùng Nhân sâm?

Thực chứng, nhiệt chứng mà chính khí không hư; phản Lê lô, úy Ngũ linh chi. Phụ nữ có thai, đang cho con bú, trẻ nhỏ và người đang dùng thuốc tân dược nên hỏi thầy thuốc trước khi dùng.

Nhân sâm có trong những bài thuốc nào?

Nhân sâm có mặt trong 16 bài thuốc của trang này: Tiểu sài hồ thang (vai tá), Bán hạ tả tâm thang (vai tá), Lý trung hoàn (vai thần), Ngô thù du thang (vai tá), Tứ quân tử thang (vai quân), Bổ trung ích khí thang (vai thần), Sinh mạch tán (vai quân), Quy tỳ thang (vai thần) và một số bài khác.

Nhân sâm khác Đảng sâm thế nào?

Nhân sâm (vị ngọt, đắng, tính vi ôn, quy kinh Tỳ, Phế, Tâm) có công năng: đại bổ nguyên khí, phục mạch cố thoát, bổ tỳ ích phế, sinh tân, an thần ích trí. Đảng sâm (vị ngọt, tính bình, quy kinh Tỳ, Phế) có công năng: bổ trung ích khí, kiện tỳ ích phế, dưỡng huyết sinh tân. Hai vị không dùng thay thế cho nhau nếu chưa có chỉ định của thầy thuốc.

Vị thuốc liên quan

Cùng nhóm hoặc gần về tính vị, quy kinh

Tài liệu tham khảo

  1. Bộ Y tế. Dược điển Việt Nam V. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học; 2017.
  2. Đỗ Tất Lợi. Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học.
  3. Bộ môn Dược học cổ truyền, các trường đại học Y Dược. Giáo trình / Bài giảng Dược liệu và Dược học cổ truyền.
  4. Chinese Pharmacopoeia Commission. Pharmacopoeia of the People’s Republic of China (tài liệu tham khảo thêm).

Đây là danh mục tài liệu chung của chuyên mục. Nội dung được biên soạn lại, chưa dẫn nguồn đến từng trang và đang chờ kiểm duyệt chuyên môn. Phát hiện sai sót xin gửi góp ý.

↑ ↓ di chuyểnEnter mởEsc đóng