Hệ thống kinh lạc và quy luật lưu chú
經絡
Kinh lạc là mạng lưới vận hành khí huyết nối tạng phủ với toàn thân. Bài giới thiệu cấu trúc hệ kinh lạc, cách gọi tên 12 kinh chính và vòng lưu chú theo 12 canh giờ.
Cấu trúc hệ kinh lạc
- Kinh mạch – đường chính, chạy dọc: 12 kinh chính, 8 mạch kỳ kinh, 12 kinh biệt.
- Lạc mạch – nhánh ngang nối các kinh: 15 biệt lạc, tôn lạc, phù lạc.
- Phần phụ thuộc – 12 kinh cân (hệ gân cơ) và 12 bì bộ (vùng da).
Cách gọi tên 12 kinh chính
Tên mỗi kinh gồm ba phần: tay/chân (thủ/túc) – âm/dương – tạng/phủ. Kinh âm đi ở mặt trong chi và thuộc tạng; kinh dương đi ở mặt ngoài chi và thuộc phủ.
| Mặt trước | Mặt giữa | Mặt sau | |
|---|---|---|---|
| Ba kinh âm ở tay | Thái âm Phế | Quyết âm Tâm bào | Thiếu âm Tâm |
| Ba kinh dương ở tay | Dương minh Đại trường | Thiếu dương Tam tiêu | Thái dương Tiểu trường |
| Ba kinh dương ở chân | Dương minh Vị | Thiếu dương Đởm | Thái dương Bàng quang |
| Ba kinh âm ở chân | Thái âm Tỳ | Quyết âm Can | Thiếu âm Thận |
Chiều đi: ba kinh âm ở tay từ ngực ra tay; ba kinh dương ở tay từ tay lên đầu; ba kinh dương ở chân từ đầu xuống chân; ba kinh âm ở chân từ chân lên bụng ngực.
Bạn có thể xem đường đi từng kinh trên mô hình Kinh lạc 3D.
Quy luật lưu chú
Khí huyết chảy qua 12 kinh theo một vòng khép kín, mỗi kinh “vượng” trong một canh giờ:
Phế (Dần) → Đại trường (Mão) → Vị (Thìn) → Tỳ (Tỵ) → Tâm (Ngọ) → Tiểu trường (Mùi) → Bàng quang (Thân) → Thận (Dậu) → Tâm bào (Tuất) → Tam tiêu (Hợi) → Đởm (Tý) → Can (Sửu) → trở lại Phế.
Xem đồng hồ kinh lạc để biết kinh nào đang vượng ở giờ hiện tại.
Kỳ kinh bát mạch
Tám mạch Đốc, Nhâm, Xung, Đới, Âm kiểu, Dương kiểu, Âm duy, Dương duy không thuộc trực tiếp tạng phủ nào, có vai trò như “hồ chứa” điều tiết khí huyết của 12 kinh. Chỉ mạch Nhâm và mạch Đốc có huyệt riêng; cùng 12 kinh chính hợp thành 14 kinh.
Chức năng
Kinh lạc vận hành khí huyết, liên lạc trong ngoài trên dưới, phản ánh bệnh tật (điểm đau, đổi màu da dọc đường kinh) và là con đường dẫn truyền tác dụng của châm cứu, xoa bóp và thuốc (quy kinh).
Đánh dấu để theo dõi tiến độ trong lộ trình.