
Tính vị, quy kinh
Vị cay, đắng, ngọt; tính bình. Quy vào kinh Can, Tỳ, Tam tiêu.
Công năng
Sơ can giải uất, lý khí điều kinh, chỉ thống.
Chủ trị
Can khí uất kết, đau tức ngực sườn, kinh nguyệt không đều, thống kinh, đau dạ dày.
Liều tham khảo
6–9 g mỗi ngày, thường dùng dạng thuốc sắc trong bài thuốc phối hợp. Liều thực tế do thầy thuốc quyết định theo thể trạng và chứng bệnh.
Kiêng kỵ
Khí hư không trệ, âm hư huyết nhiệt.
Có mặt trong 2 bài thuốc
Vai trò của Hương phụ trong từng phương
| Bài thuốc | Vai trò | Nhóm | Công năng |
|---|---|---|---|
| Việt cúc hoàn | Quân | Lý khí | Hành khí giải uất |
| Sài hồ sơ can tán | Thần | Lý khí | Sơ can giải uất, hành khí chỉ thống |
Khi nào cần chăm sóc y tế?
Thông tin chung về an toàn khi dùng dược liệu, không dùng để chẩn đoán.
Khó thở, tức ngực hoặc đau ngực dữ dội; sưng môi, lưỡi, họng; nổi mề đay toàn thân, tím tái; ngất hoặc lơ mơ; co giật; nôn ra máu, đi ngoài phân đen; chảy máu không cầm.
Ngừng dùng ngay, gọi cấp cứu 115 hoặc đến cơ sở y tế gần nhất, mang theo gói thuốc hoặc đơn thuốc.
Buồn nôn, nôn kéo dài, đau bụng, tiêu chảy; vàng da hoặc nước tiểu sẫm màu; ngứa, phát ban; chóng mặt, hồi hộp bất thường. Đau bụng tăng dần, nôn nhiều, bụng chướng cứng, khô miệng khát.
Ngừng dùng, đến gặp bác sĩ hoặc thầy thuốc có chứng chỉ hành nghề; nói rõ đã dùng những gì và từ bao giờ.
Đang mang thai hoặc cho con bú; trẻ nhỏ, người cao tuổi; có bệnh gan, thận, tim mạch, tiểu đường, huyết áp; đang dùng thuốc chống đông, hạ huyết áp, thuốc tim, thuốc an thần hay bất kỳ thuốc tân dược nào.
Thông báo cho bác sĩ, dược sĩ mọi thuốc và dược liệu đang dùng để được tư vấn về tương tác.
Câu hỏi thường gặp
Hương phụ có tính gì, vị gì, vào kinh nào?
Vị cay, đắng, ngọt; tính bình; quy vào kinh Can, Tỳ, Tam tiêu. Bộ phận thường dùng: thân rễ.
Hương phụ có tác dụng gì?
Theo Y học cổ truyền, Hương phụ có công năng sơ can giải uất, lý khí điều kinh, chỉ thống. Thường được nhắc đến trong: can khí uất kết, đau tức ngực sườn, kinh nguyệt không đều, thống kinh, đau dạ dày.
Liều dùng Hương phụ mỗi ngày là bao nhiêu?
Liều tham khảo trong tài liệu chuyên ngành: 6–9 g mỗi ngày, thường phối hợp trong bài thuốc. Liều thực tế do thầy thuốc quyết định theo thể trạng và chứng bệnh; không tự tăng liều.
Ai không nên dùng Hương phụ?
Khí hư không trệ, âm hư huyết nhiệt. Phụ nữ có thai, đang cho con bú, trẻ nhỏ và người đang dùng thuốc tân dược nên hỏi thầy thuốc trước khi dùng.
Hương phụ có trong những bài thuốc nào?
Hương phụ có mặt trong 2 bài thuốc của trang này: Việt cúc hoàn (vai quân), Sài hồ sơ can tán (vai thần).
Vị thuốc liên quan
Cùng nhóm hoặc gần về tính vị, quy kinh
Mộc hương
Radix Saussureae lappaeTính ôn · vị cay, đắngHành khí chỉ thống, kiện tỳ tiêu thực
Chỉ thực
Fructus Aurantii immaturusTính vi hàn · vị đắng, cay, chuaPhá khí tiêu tích, hóa đàm trừ bĩ
Chỉ xác
Fructus AurantiiTính vi hàn · vị đắng, cay, chuaLý khí khoan trung, hành trệ tiêu trướng
Thỏ ty tử
Semen CuscutaeTính bình · vị cay, ngọtBổ ích can thận, cố tinh súc niệu, an thai, minh mục, chỉ tả
Trần bì
Pericarpium Citri reticulatae perenneTính ôn · vị đắng, cayLý khí kiện tỳ, táo thấp hóa đàm
Bạch cương tàm
Bombyx BotryticatusTính bình · vị mặn, cayTức phong chỉ kinh, khu phong chỉ thống, hóa đàm tán kết
Tài liệu tham khảo
- Bộ Y tế. Dược điển Việt Nam V. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học; 2017.
- Đỗ Tất Lợi. Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học.
- Bộ môn Dược học cổ truyền, các trường đại học Y Dược. Giáo trình / Bài giảng Dược liệu và Dược học cổ truyền.
- Chinese Pharmacopoeia Commission. Pharmacopoeia of the People’s Republic of China (tài liệu tham khảo thêm).
Đây là danh mục tài liệu chung của chuyên mục. Nội dung được biên soạn lại, chưa dẫn nguồn đến từng trang và đang chờ kiểm duyệt chuyên môn. Phát hiện sai sót xin gửi góp ý.