Trạm Sức KhỏeCỔ TRUYỀN
  1. Trang chủ
  2. Dược liệu
  3. Trần bì
Trần bì – Pericarpium Citri reticulatae perenne
Ảnh minh họa cây / dược liệu Pericarpium Citri reticulatae perenne. Ảnh: 4028mdk09, CC BY-SA 3.0, qua Wikimedia Commons (thu nhỏ). Ảnh chỉ để nhận diện sơ bộ: có thể là cây tươi, tranh thực vật hoặc dược liệu khô, không phản ánh đủ hình dạng dược liệu đã thái phiến.
Lý khí

Trần bì陳皮

Pericarpium Citri reticulatae perenne

Cập nhật lần cuối

So sánh

Tính vị, quy kinh

Vị đắng, cay; tính ôn. Quy vào kinh Phế, Tỳ.

Công năng

Lý khí kiện tỳ, táo thấp hóa đàm.

Chủ trị

Bụng đầy trướng, ăn kém, nôn, ho nhiều đờm.

Liều tham khảo

3–9 g mỗi ngày, thường dùng dạng thuốc sắc trong bài thuốc phối hợp. Liều thực tế do thầy thuốc quyết định theo thể trạng và chứng bệnh.

Kiêng kỵ

Ho khan do âm hư, thực nhiệt.

Có mặt trong 10 bài thuốc

Vai trò của Trần bì trong từng phương

Bài thuốcVai tròNhómCông năng
Bổ trung ích khí thangTáBổ íchBổ trung ích khí, thăng dương cử hãm
Bình vị tánTáTrừ thấpTáo thấp vận tỳ, hành khí hòa vị
Hoắc hương chính khí tánTáTrừ thấpGiải biểu hóa thấp, lý khí hòa trung
Nhị trần thangThầnTrừ đàmTáo thấp hóa đàm, lý khí hòa trung
Ôn đởm thangTáTrừ đàmLý khí hóa đàm, thanh đởm hòa vị
Bảo hòa hoànTáTiêu đạoTiêu thực hòa vị
Hạnh tô tánTáTrị táoKhinh tuyên lương táo, tuyên phế hóa đàm
Lục quân tử thangTáBổ íchÍch khí kiện tỳ, táo thấp hóa đàm
Hương sa lục quân tử thangTáBổ íchÍch khí hóa đàm, hành khí hòa trung
Sài hồ sơ can tánThầnLý khíSơ can giải uất, hành khí chỉ thống

Khi nào cần chăm sóc y tế?

Thông tin chung về an toàn khi dùng dược liệu, không dùng để chẩn đoán.

Cấp cứu ngay
Dấu hiệu

Khó thở, tức ngực hoặc đau ngực dữ dội; sưng môi, lưỡi, họng; nổi mề đay toàn thân, tím tái; ngất hoặc lơ mơ; co giật; nôn ra máu, đi ngoài phân đen; chảy máu không cầm.

Nên làm

Ngừng dùng ngay, gọi cấp cứu 115 hoặc đến cơ sở y tế gần nhất, mang theo gói thuốc hoặc đơn thuốc.

Đi khám trong ngày
Dấu hiệu

Buồn nôn, nôn kéo dài, đau bụng, tiêu chảy; vàng da hoặc nước tiểu sẫm màu; ngứa, phát ban; chóng mặt, hồi hộp bất thường. Đau bụng tăng dần, nôn nhiều, bụng chướng cứng, khô miệng khát.

Nên làm

Ngừng dùng, đến gặp bác sĩ hoặc thầy thuốc có chứng chỉ hành nghề; nói rõ đã dùng những gì và từ bao giờ.

Hỏi thầy thuốc trước khi dùng
Dấu hiệu

Đang mang thai hoặc cho con bú; trẻ nhỏ, người cao tuổi; có bệnh gan, thận, tim mạch, tiểu đường, huyết áp; đang dùng thuốc chống đông, hạ huyết áp, thuốc tim, thuốc an thần hay bất kỳ thuốc tân dược nào.

Nên làm

Thông báo cho bác sĩ, dược sĩ mọi thuốc và dược liệu đang dùng để được tư vấn về tương tác.

Câu hỏi thường gặp

Trần bì có tính gì, vị gì, vào kinh nào?

Vị đắng, cay; tính ôn; quy vào kinh Phế, Tỳ. Bộ phận thường dùng: vỏ quả chín để lâu năm.

Trần bì có tác dụng gì?

Theo Y học cổ truyền, Trần bì có công năng lý khí kiện tỳ, táo thấp hóa đàm. Thường được nhắc đến trong: bụng đầy trướng, ăn kém, nôn, ho nhiều đờm.

Liều dùng Trần bì mỗi ngày là bao nhiêu?

Liều tham khảo trong tài liệu chuyên ngành: 3–9 g mỗi ngày, thường phối hợp trong bài thuốc. Liều thực tế do thầy thuốc quyết định theo thể trạng và chứng bệnh; không tự tăng liều.

Ai không nên dùng Trần bì?

Ho khan do âm hư, thực nhiệt. Phụ nữ có thai, đang cho con bú, trẻ nhỏ và người đang dùng thuốc tân dược nên hỏi thầy thuốc trước khi dùng.

Trần bì có trong những bài thuốc nào?

Trần bì có mặt trong 10 bài thuốc của trang này: Bổ trung ích khí thang (vai tá), Bình vị tán (vai tá), Hoắc hương chính khí tán (vai tá), Nhị trần thang (vai thần), Ôn đởm thang (vai tá), Bảo hòa hoàn (vai tá), Hạnh tô tán (vai tá), Lục quân tử thang (vai tá) và một số bài khác.

Vị thuốc liên quan

Cùng nhóm hoặc gần về tính vị, quy kinh

Tài liệu tham khảo

  1. Bộ Y tế. Dược điển Việt Nam V. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học; 2017.
  2. Đỗ Tất Lợi. Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học.
  3. Bộ môn Dược học cổ truyền, các trường đại học Y Dược. Giáo trình / Bài giảng Dược liệu và Dược học cổ truyền.
  4. Chinese Pharmacopoeia Commission. Pharmacopoeia of the People’s Republic of China (tài liệu tham khảo thêm).

Đây là danh mục tài liệu chung của chuyên mục. Nội dung được biên soạn lại, chưa dẫn nguồn đến từng trang và đang chờ kiểm duyệt chuyên môn. Phát hiện sai sót xin gửi góp ý.

↑ ↓ di chuyểnEnter mởEsc đóng