Tính vị, quy kinh
Vị đắng, cay; tính ôn. Quy vào kinh Phế, Tỳ.
Công năng
Lý khí kiện tỳ, táo thấp hóa đàm.
Chủ trị
Bụng đầy trướng, ăn kém, nôn, ho nhiều đờm.
Liều tham khảo
3–9 g mỗi ngày, thường dùng dạng thuốc sắc trong bài thuốc phối hợp. Liều thực tế do thầy thuốc quyết định theo thể trạng và chứng bệnh.
Kiêng kỵ
Ho khan do âm hư, thực nhiệt.
Có mặt trong 10 bài thuốc
Vai trò của Trần bì trong từng phương
| Bài thuốc | Vai trò | Nhóm | Công năng |
|---|---|---|---|
| Bổ trung ích khí thang | Tá | Bổ ích | Bổ trung ích khí, thăng dương cử hãm |
| Bình vị tán | Tá | Trừ thấp | Táo thấp vận tỳ, hành khí hòa vị |
| Hoắc hương chính khí tán | Tá | Trừ thấp | Giải biểu hóa thấp, lý khí hòa trung |
| Nhị trần thang | Thần | Trừ đàm | Táo thấp hóa đàm, lý khí hòa trung |
| Ôn đởm thang | Tá | Trừ đàm | Lý khí hóa đàm, thanh đởm hòa vị |
| Bảo hòa hoàn | Tá | Tiêu đạo | Tiêu thực hòa vị |
| Hạnh tô tán | Tá | Trị táo | Khinh tuyên lương táo, tuyên phế hóa đàm |
| Lục quân tử thang | Tá | Bổ ích | Ích khí kiện tỳ, táo thấp hóa đàm |
| Hương sa lục quân tử thang | Tá | Bổ ích | Ích khí hóa đàm, hành khí hòa trung |
| Sài hồ sơ can tán | Thần | Lý khí | Sơ can giải uất, hành khí chỉ thống |
Khi nào cần chăm sóc y tế?
Thông tin chung về an toàn khi dùng dược liệu, không dùng để chẩn đoán.
Khó thở, tức ngực hoặc đau ngực dữ dội; sưng môi, lưỡi, họng; nổi mề đay toàn thân, tím tái; ngất hoặc lơ mơ; co giật; nôn ra máu, đi ngoài phân đen; chảy máu không cầm.
Ngừng dùng ngay, gọi cấp cứu 115 hoặc đến cơ sở y tế gần nhất, mang theo gói thuốc hoặc đơn thuốc.
Buồn nôn, nôn kéo dài, đau bụng, tiêu chảy; vàng da hoặc nước tiểu sẫm màu; ngứa, phát ban; chóng mặt, hồi hộp bất thường. Đau bụng tăng dần, nôn nhiều, bụng chướng cứng, khô miệng khát.
Ngừng dùng, đến gặp bác sĩ hoặc thầy thuốc có chứng chỉ hành nghề; nói rõ đã dùng những gì và từ bao giờ.
Đang mang thai hoặc cho con bú; trẻ nhỏ, người cao tuổi; có bệnh gan, thận, tim mạch, tiểu đường, huyết áp; đang dùng thuốc chống đông, hạ huyết áp, thuốc tim, thuốc an thần hay bất kỳ thuốc tân dược nào.
Thông báo cho bác sĩ, dược sĩ mọi thuốc và dược liệu đang dùng để được tư vấn về tương tác.
Câu hỏi thường gặp
Trần bì có tính gì, vị gì, vào kinh nào?
Vị đắng, cay; tính ôn; quy vào kinh Phế, Tỳ. Bộ phận thường dùng: vỏ quả chín để lâu năm.
Trần bì có tác dụng gì?
Theo Y học cổ truyền, Trần bì có công năng lý khí kiện tỳ, táo thấp hóa đàm. Thường được nhắc đến trong: bụng đầy trướng, ăn kém, nôn, ho nhiều đờm.
Liều dùng Trần bì mỗi ngày là bao nhiêu?
Liều tham khảo trong tài liệu chuyên ngành: 3–9 g mỗi ngày, thường phối hợp trong bài thuốc. Liều thực tế do thầy thuốc quyết định theo thể trạng và chứng bệnh; không tự tăng liều.
Ai không nên dùng Trần bì?
Ho khan do âm hư, thực nhiệt. Phụ nữ có thai, đang cho con bú, trẻ nhỏ và người đang dùng thuốc tân dược nên hỏi thầy thuốc trước khi dùng.
Trần bì có trong những bài thuốc nào?
Trần bì có mặt trong 10 bài thuốc của trang này: Bổ trung ích khí thang (vai tá), Bình vị tán (vai tá), Hoắc hương chính khí tán (vai tá), Nhị trần thang (vai thần), Ôn đởm thang (vai tá), Bảo hòa hoàn (vai tá), Hạnh tô tán (vai tá), Lục quân tử thang (vai tá) và một số bài khác.
Vị thuốc liên quan
Cùng nhóm hoặc gần về tính vị, quy kinh
Ô dược
Radix LinderaeTính ôn · vị cayHành khí chỉ thống, ôn thận tán hàn
Mộc hương
Radix Saussureae lappaeTính ôn · vị cay, đắngHành khí chỉ thống, kiện tỳ tiêu thực
Chỉ thực
Fructus Aurantii immaturusTính vi hàn · vị đắng, cay, chuaPhá khí tiêu tích, hóa đàm trừ bĩ
Chỉ xác
Fructus AurantiiTính vi hàn · vị đắng, cay, chuaLý khí khoan trung, hành trệ tiêu trướng
Hậu phác
Cortex Magnoliae officinalisTính ôn · vị đắng, cayHành khí táo thấp, tiêu tích, giáng khí bình suyễn
Hương phụ
Rhizoma CyperiTính bình · vị cay, đắng, ngọtSơ can giải uất, lý khí điều kinh, chỉ thống
Tài liệu tham khảo
- Bộ Y tế. Dược điển Việt Nam V. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học; 2017.
- Đỗ Tất Lợi. Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học.
- Bộ môn Dược học cổ truyền, các trường đại học Y Dược. Giáo trình / Bài giảng Dược liệu và Dược học cổ truyền.
- Chinese Pharmacopoeia Commission. Pharmacopoeia of the People’s Republic of China (tài liệu tham khảo thêm).
Đây là danh mục tài liệu chung của chuyên mục. Nội dung được biên soạn lại, chưa dẫn nguồn đến từng trang và đang chờ kiểm duyệt chuyên môn. Phát hiện sai sót xin gửi góp ý.