
Tính vị, quy kinh
Vị cay; tính ôn. Quy vào kinh Vị, Đại trường, Phế.
Công năng
Giải biểu tán hàn, khu phong chỉ thống, thông khiếu mũi, tiêu thũng bài nùng.
Chủ trị
Cảm mạo đau đầu vùng trán, ngạt mũi, viêm xoang, đau răng, mụn nhọt sưng đau.
Liều tham khảo
3–9 g mỗi ngày, thường dùng dạng thuốc sắc trong bài thuốc phối hợp. Liều thực tế do thầy thuốc quyết định theo thể trạng và chứng bệnh.
Kiêng kỵ
Âm hư hỏa vượng, huyết nhiệt.
Có mặt trong 2 bài thuốc
Vai trò của Bạch chỉ trong từng phương
| Bài thuốc | Vai trò | Nhóm | Công năng |
|---|---|---|---|
| Xuyên khung trà điều tán | Thần | Trị phong | Sơ phong chỉ thống |
| Hoắc hương chính khí tán | Thần | Trừ thấp | Giải biểu hóa thấp, lý khí hòa trung |
Khi nào cần chăm sóc y tế?
Thông tin chung về an toàn khi dùng dược liệu, không dùng để chẩn đoán.
Khó thở, tức ngực hoặc đau ngực dữ dội; sưng môi, lưỡi, họng; nổi mề đay toàn thân, tím tái; ngất hoặc lơ mơ; co giật; nôn ra máu, đi ngoài phân đen; chảy máu không cầm.
Ngừng dùng ngay, gọi cấp cứu 115 hoặc đến cơ sở y tế gần nhất, mang theo gói thuốc hoặc đơn thuốc.
Buồn nôn, nôn kéo dài, đau bụng, tiêu chảy; vàng da hoặc nước tiểu sẫm màu; ngứa, phát ban; chóng mặt, hồi hộp bất thường. Sốt trên 39 °C hoặc kéo dài quá 3 ngày, ho ra máu, đau ngực khi thở, ra mồ hôi quá nhiều, mệt lả.
Ngừng dùng, đến gặp bác sĩ hoặc thầy thuốc có chứng chỉ hành nghề; nói rõ đã dùng những gì và từ bao giờ.
Đang mang thai hoặc cho con bú; trẻ nhỏ, người cao tuổi; có bệnh gan, thận, tim mạch, tiểu đường, huyết áp; đang dùng thuốc chống đông, hạ huyết áp, thuốc tim, thuốc an thần hay bất kỳ thuốc tân dược nào.
Thông báo cho bác sĩ, dược sĩ mọi thuốc và dược liệu đang dùng để được tư vấn về tương tác.
Câu hỏi thường gặp
Bạch chỉ có tính gì, vị gì, vào kinh nào?
Vị cay; tính ôn; quy vào kinh Vị, Đại trường, Phế. Bộ phận thường dùng: rễ.
Bạch chỉ có tác dụng gì?
Theo Y học cổ truyền, Bạch chỉ có công năng giải biểu tán hàn, khu phong chỉ thống, thông khiếu mũi, tiêu thũng bài nùng. Thường được nhắc đến trong: cảm mạo đau đầu vùng trán, ngạt mũi, viêm xoang, đau răng, mụn nhọt sưng đau.
Liều dùng Bạch chỉ mỗi ngày là bao nhiêu?
Liều tham khảo trong tài liệu chuyên ngành: 3–9 g mỗi ngày, thường phối hợp trong bài thuốc. Liều thực tế do thầy thuốc quyết định theo thể trạng và chứng bệnh; không tự tăng liều.
Ai không nên dùng Bạch chỉ?
Âm hư hỏa vượng, huyết nhiệt. Phụ nữ có thai, đang cho con bú, trẻ nhỏ và người đang dùng thuốc tân dược nên hỏi thầy thuốc trước khi dùng.
Bạch chỉ có trong những bài thuốc nào?
Bạch chỉ có mặt trong 2 bài thuốc của trang này: Xuyên khung trà điều tán (vai thần), Hoắc hương chính khí tán (vai thần).
Vị thuốc liên quan
Cùng nhóm hoặc gần về tính vị, quy kinh

Thăng ma
Rhizoma CimicifugaeTính vi hàn · vị cay, ngọtPhát biểu thấu chẩn, thanh nhiệt giải độc, thăng dương khí
Sinh khương
Rhizoma Zingiberis recensTính ôn · vị cayGiải biểu tán hàn, ôn trung chỉ ẩu, hóa đàm chỉ khái, giải độc Bán hạ, Nam tinh
Tân di
Flos Magnoliae lilifloraeTính ôn · vị cayTán phong hàn, thông tỵ khiếu
Đạm đậu xị
Semen Sojae praeparatumTính lương · vị cay, ngọtGiải biểu, trừ phiền, tuyên uất
Hậu phác
Cortex Magnoliae officinalisTính ôn · vị đắng, cayHành khí táo thấp, tiêu tích, giáng khí bình suyễn
Hương nhu
Herba ElsholtziaeTính vi ôn · vị cayPhát hãn giải thử, hóa thấp hòa trung, lợi thủy
Tài liệu tham khảo
- Bộ Y tế. Dược điển Việt Nam V. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học; 2017.
- Đỗ Tất Lợi. Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học.
- Bộ môn Dược học cổ truyền, các trường đại học Y Dược. Giáo trình / Bài giảng Dược liệu và Dược học cổ truyền.
- Chinese Pharmacopoeia Commission. Pharmacopoeia of the People’s Republic of China (tài liệu tham khảo thêm).
Đây là danh mục tài liệu chung của chuyên mục. Nội dung được biên soạn lại, chưa dẫn nguồn đến từng trang và đang chờ kiểm duyệt chuyên môn. Phát hiện sai sót xin gửi góp ý.