Hoắc hương chính khí tán藿香正氣散
Giải biểu hóa thấp, lý khí hòa trung.
Thành phần
| Vai trò | Vị thuốc | Lượng tham khảo | Tính vị | Quy kinh |
|---|---|---|---|---|
| Quân | 9 g | Cay · Vi ôn | Tỳ, Vị, Phế | |
| Thần | 3 g | Cay · Ôn | Phế, Tỳ | |
| Thần | 3 g | Cay · Ôn | Vị, Đại trường, Phế | |
| Tá | 6 g | Cay · Ôn | Tỳ, Vị, Phế | |
| Tá | 6 g | Đắng, Cay · Ôn | Phế, Tỳ | |
| Tá | 6 g | Đắng, Ngọt · Ôn | Tỳ, Vị | |
| Tá | 3 g | Ngọt, Nhạt · Bình | Tâm, Phế, Thận, Tỳ | |
| Tá | 6 g | Đắng, Cay · Ôn | Tỳ, Vị, Phế, Đại trường | |
| Tá | 3 g | Cay · Vi ôn | Tỳ, Vị, Đại trường, Tiểu trường | |
| Tá | 6 g | Đắng, Cay · Bình | Phế | |
| Sứ | 7,5 g | Ngọt · Bình | Tâm, Phế, Tỳ, Vị |
Quân · Thần · Tá · Sứ
Vai trò từng vị trong Hoắc hương chính khí tán. Lượng ghi trên thẻ là lượng tham khảo.
- Hoắc hương9 g
- Bán hạ6 g
- Trần bì6 g
- Bạch truật6 g
- Phục linh3 g
- Hậu phác6 g
- Đại phúc bì3 g
- Cát cánh6 g
- Chích cam thảo7,5 g
Công năng và chủ trị
Công năng: Giải biểu hóa thấp, lý khí hòa trung.
Chủ trị: Ngoại cảm phong hàn, nội thương thấp trệ: sốt, sợ lạnh, đau đầu, ngực bụng đầy tức, nôn, tiêu chảy, rêu lưỡi trắng nhờn.
Phân tích phương
Hoắc hương vừa giải biểu vừa hóa thấp trọc, hòa trung chỉ ẩu, làm quân. Tô diệp, Bạch chỉ giúp giải biểu làm thần. Bán hạ, Trần bì táo thấp hòa vị; Bạch truật, Phục linh kiện tỳ vận thấp; Hậu phác, Đại phúc bì hành khí trừ mãn; Cát cánh tuyên phế, làm tá. Cam thảo điều hòa làm sứ.
Lưu ý an toàn
Khi nào cần chăm sóc y tế?
Thông tin chung về an toàn khi dùng dược liệu, không dùng để chẩn đoán.
Khó thở, tức ngực hoặc đau ngực dữ dội; sưng môi, lưỡi, họng; nổi mề đay toàn thân, tím tái; ngất hoặc lơ mơ; co giật; nôn ra máu, đi ngoài phân đen; chảy máu không cầm. Nghi ngộ độc: tê môi lưỡi, tê lan tay chân, chóng mặt, hồi hộp, tim đập chậm hoặc loạn nhịp, yếu cơ, nôn nhiều, vã mồ hôi lạnh.
Ngừng dùng ngay, gọi cấp cứu 115 hoặc đến cơ sở y tế gần nhất, mang theo gói thuốc hoặc đơn thuốc.
Buồn nôn, nôn kéo dài, đau bụng, tiêu chảy; vàng da hoặc nước tiểu sẫm màu; ngứa, phát ban; chóng mặt, hồi hộp bất thường. Tiểu ít hoặc không tiểu, phù tăng nhanh, chuột rút, mệt lả (có thể mất nước, rối loạn điện giải).
Ngừng dùng, đến gặp bác sĩ hoặc thầy thuốc có chứng chỉ hành nghề; nói rõ đã dùng những gì và từ bao giờ.
Đang mang thai hoặc cho con bú; trẻ nhỏ, người cao tuổi; có bệnh gan, thận, tim mạch, tiểu đường, huyết áp; đang dùng thuốc chống đông, hạ huyết áp, thuốc tim, thuốc an thần hay bất kỳ thuốc tân dược nào.
Thông báo cho bác sĩ, dược sĩ mọi thuốc và dược liệu đang dùng để được tư vấn về tương tác.
Câu hỏi thường gặp
Hoắc hương chính khí tán dùng để làm gì?
Công năng: giải biểu hóa thấp, lý khí hòa trung. Chủ trị theo y văn: Ngoại cảm phong hàn, nội thương thấp trệ: sốt, sợ lạnh, đau đầu, ngực bụng đầy tức, nôn, tiêu chảy, rêu lưỡi trắng nhờn.
Hoắc hương chính khí tán gồm những vị nào?
Gồm 11 vị: Hoắc hương (9 g, quân); Tử tô (3 g, thần); Bạch chỉ (3 g, thần); Bán hạ (6 g, tá); Trần bì (6 g, tá); Bạch truật (6 g, tá); Phục linh (3 g, tá); Hậu phác (6 g, tá); Đại phúc bì (3 g, tá); Cát cánh (6 g, tá); Chích cam thảo (7,5 g, sứ). Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.
Vị nào là quân trong Hoắc hương chính khí tán?
Vị quân là Hoắc hương. Hoắc hương vừa giải biểu vừa hóa thấp trọc, hòa trung chỉ ẩu, làm quân.
Ai không nên dùng Hoắc hương chính khí tán?
Tiêu chảy, nôn do thấp nhiệt (sốt cao, khát, rêu vàng nhờn) không dùng. Tiêu chảy mất nước cần bù dịch và đi khám. Phụ nữ có thai, đang cho con bú, trẻ nhỏ và người đang dùng thuốc tân dược cần hỏi thầy thuốc trước khi dùng.
Cùng nhóm: Trừ thấp
Tài liệu tham khảo
- Thái bình huệ dân hòa tễ cục phương – nguồn gốc của bài thuốc.
- Bộ môn Y học cổ truyền, các trường đại học Y Dược. Giáo trình / Bài giảng Phương tễ học.
- Bộ Y tế. Dược điển Việt Nam V. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học; 2017 (tham khảo về từng vị thuốc trong bài).
Đây là danh mục tài liệu chung của chuyên mục. Nội dung được biên soạn lại, chưa dẫn nguồn đến từng trang và đang chờ kiểm duyệt chuyên môn. Phát hiện sai sót xin gửi góp ý.