
Tính vị, quy kinh
Vị cay; tính vi hàn. Quy vào kinh Phế.
Công năng
Thanh nhiệt giải độc, tiêu ung bài nùng, lợi niệu thông lâm.
Chủ trị
Ho đờm do phế nhiệt, phế ung, trĩ sưng đau, mụn nhọt, tiểu buốt do nhiệt.
Liều tham khảo
15–25 g khô (dùng tươi liều cao hơn) mỗi ngày, thường dùng dạng thuốc sắc trong bài thuốc phối hợp. Liều thực tế do thầy thuốc quyết định theo thể trạng và chứng bệnh.
Kiêng kỵ
Hư hàn, mụn nhọt thuộc chứng âm.
Khi nào cần chăm sóc y tế?
Thông tin chung về an toàn khi dùng dược liệu, không dùng để chẩn đoán.
Khó thở, tức ngực hoặc đau ngực dữ dội; sưng môi, lưỡi, họng; nổi mề đay toàn thân, tím tái; ngất hoặc lơ mơ; co giật; nôn ra máu, đi ngoài phân đen; chảy máu không cầm.
Ngừng dùng ngay, gọi cấp cứu 115 hoặc đến cơ sở y tế gần nhất, mang theo gói thuốc hoặc đơn thuốc.
Buồn nôn, nôn kéo dài, đau bụng, tiêu chảy; vàng da hoặc nước tiểu sẫm màu; ngứa, phát ban; chóng mặt, hồi hộp bất thường. Tiêu chảy kéo dài, lạnh bụng, ăn kém, mệt lả sau khi dùng (thuốc hàn lương có thể làm tổn thương tỳ vị).
Ngừng dùng, đến gặp bác sĩ hoặc thầy thuốc có chứng chỉ hành nghề; nói rõ đã dùng những gì và từ bao giờ.
Đang mang thai hoặc cho con bú; trẻ nhỏ, người cao tuổi; có bệnh gan, thận, tim mạch, tiểu đường, huyết áp; đang dùng thuốc chống đông, hạ huyết áp, thuốc tim, thuốc an thần hay bất kỳ thuốc tân dược nào.
Thông báo cho bác sĩ, dược sĩ mọi thuốc và dược liệu đang dùng để được tư vấn về tương tác.
Câu hỏi thường gặp
Diếp cá có tính gì, vị gì, vào kinh nào?
Vị cay; tính vi hàn; quy vào kinh Phế. Bộ phận thường dùng: phần trên mặt đất.
Diếp cá có tác dụng gì?
Theo Y học cổ truyền, Diếp cá có công năng thanh nhiệt giải độc, tiêu ung bài nùng, lợi niệu thông lâm. Thường được nhắc đến trong: ho đờm do phế nhiệt, phế ung, trĩ sưng đau, mụn nhọt, tiểu buốt do nhiệt.
Liều dùng Diếp cá mỗi ngày là bao nhiêu?
Liều tham khảo trong tài liệu chuyên ngành: 15–25 g khô (dùng tươi liều cao hơn) mỗi ngày, thường phối hợp trong bài thuốc. Liều thực tế do thầy thuốc quyết định theo thể trạng và chứng bệnh; không tự tăng liều.
Ai không nên dùng Diếp cá?
Hư hàn, mụn nhọt thuộc chứng âm. Phụ nữ có thai, đang cho con bú, trẻ nhỏ và người đang dùng thuốc tân dược nên hỏi thầy thuốc trước khi dùng.
Vị thuốc liên quan
Cùng nhóm hoặc gần về tính vị, quy kinh
Huyền sâm
Radix ScrophulariaeTính vi hàn · vị ngọt, đắng, mặnThanh nhiệt lương huyết, tả hỏa giải độc, tư âm
Liên kiều
Fructus ForsythiaeTính vi hàn · vị đắngThanh nhiệt giải độc, tiêu thũng tán kết, sơ tán phong nhiệt
Thạch cao
Gypsum fibrosumTính hàn · vị ngọt, cayThanh nhiệt tả hỏa, trừ phiền chỉ khát
Thiên hoa phấn
Radix TrichosanthisTính vi hàn · vị ngọt, đắngThanh nhiệt sinh tân, thanh phế nhuận táo, tiêu thũng bài nùng
Chi tử
Fructus GardeniaeTính hàn · vị đắngTả hỏa trừ phiền, thanh nhiệt lợi thấp, lương huyết giải độc
Hoàng cầm
Radix ScutellariaeTính hàn · vị đắngThanh nhiệt táo thấp, tả hỏa giải độc, chỉ huyết, an thai
Tài liệu tham khảo
- Bộ Y tế. Dược điển Việt Nam V. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học; 2017.
- Đỗ Tất Lợi. Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học.
- Bộ môn Dược học cổ truyền, các trường đại học Y Dược. Giáo trình / Bài giảng Dược liệu và Dược học cổ truyền.
- Chinese Pharmacopoeia Commission. Pharmacopoeia of the People’s Republic of China (tài liệu tham khảo thêm).
Đây là danh mục tài liệu chung của chuyên mục. Nội dung được biên soạn lại, chưa dẫn nguồn đến từng trang và đang chờ kiểm duyệt chuyên môn. Phát hiện sai sót xin gửi góp ý.