Trạm Sức KhỏeCỔ TRUYỀN
  1. Trang chủ
  2. Dược liệu
  3. Hoàng bá
Hoàng bá – Cortex Phellodendri
Ảnh minh họa cây / dược liệu Cortex Phellodendri. Ảnh: Bruce Marlin, CC BY 3.0, qua Wikimedia Commons (thu nhỏ). Ảnh chỉ để nhận diện sơ bộ: có thể là cây tươi, tranh thực vật hoặc dược liệu khô, không phản ánh đủ hình dạng dược liệu đã thái phiến.
Thanh nhiệt

Hoàng bá黃柏

Cortex Phellodendri

Cập nhật lần cuối

So sánh

Tính vị, quy kinh

Vị đắng; tính hàn. Quy vào kinh Thận, Bàng quang.

Công năng

Thanh nhiệt táo thấp, tả hỏa trừ cốt chưng, giải độc.

Chủ trị

Thấp nhiệt hạ tiêu: lỵ, hoàng đản, đới hạ, tiểu buốt; cốt chưng lao nhiệt, đạo hãn.

Liều tham khảo

6–12 g mỗi ngày, thường dùng dạng thuốc sắc trong bài thuốc phối hợp. Liều thực tế do thầy thuốc quyết định theo thể trạng và chứng bệnh.

Kiêng kỵ

Tỳ hư tiêu chảy, vị yếu ăn kém.

Có mặt trong 2 bài thuốc

Vai trò của Hoàng bá trong từng phương

Bài thuốcVai tròNhómCông năng
Hoàng liên giải độc thangTáThanh nhiệtTả hỏa giải độc
Tri bá địa hoàng hoànTáBổ íchTư âm giáng hỏa

Khi nào cần chăm sóc y tế?

Thông tin chung về an toàn khi dùng dược liệu, không dùng để chẩn đoán.

Cấp cứu ngay
Dấu hiệu

Khó thở, tức ngực hoặc đau ngực dữ dội; sưng môi, lưỡi, họng; nổi mề đay toàn thân, tím tái; ngất hoặc lơ mơ; co giật; nôn ra máu, đi ngoài phân đen; chảy máu không cầm.

Nên làm

Ngừng dùng ngay, gọi cấp cứu 115 hoặc đến cơ sở y tế gần nhất, mang theo gói thuốc hoặc đơn thuốc.

Đi khám trong ngày
Dấu hiệu

Buồn nôn, nôn kéo dài, đau bụng, tiêu chảy; vàng da hoặc nước tiểu sẫm màu; ngứa, phát ban; chóng mặt, hồi hộp bất thường. Tiêu chảy kéo dài, lạnh bụng, ăn kém, mệt lả sau khi dùng (thuốc hàn lương có thể làm tổn thương tỳ vị).

Nên làm

Ngừng dùng, đến gặp bác sĩ hoặc thầy thuốc có chứng chỉ hành nghề; nói rõ đã dùng những gì và từ bao giờ.

Hỏi thầy thuốc trước khi dùng
Dấu hiệu

Đang mang thai hoặc cho con bú; trẻ nhỏ, người cao tuổi; có bệnh gan, thận, tim mạch, tiểu đường, huyết áp; đang dùng thuốc chống đông, hạ huyết áp, thuốc tim, thuốc an thần hay bất kỳ thuốc tân dược nào.

Nên làm

Thông báo cho bác sĩ, dược sĩ mọi thuốc và dược liệu đang dùng để được tư vấn về tương tác.

Câu hỏi thường gặp

Hoàng bá có tính gì, vị gì, vào kinh nào?

Vị đắng; tính hàn; quy vào kinh Thận, Bàng quang. Bộ phận thường dùng: vỏ thân.

Hoàng bá có tác dụng gì?

Theo Y học cổ truyền, Hoàng bá có công năng thanh nhiệt táo thấp, tả hỏa trừ cốt chưng, giải độc. Thường được nhắc đến trong: thấp nhiệt hạ tiêu: lỵ, hoàng đản, đới hạ, tiểu buốt; cốt chưng lao nhiệt, đạo hãn.

Liều dùng Hoàng bá mỗi ngày là bao nhiêu?

Liều tham khảo trong tài liệu chuyên ngành: 6–12 g mỗi ngày, thường phối hợp trong bài thuốc. Liều thực tế do thầy thuốc quyết định theo thể trạng và chứng bệnh; không tự tăng liều.

Ai không nên dùng Hoàng bá?

Tỳ hư tiêu chảy, vị yếu ăn kém. Phụ nữ có thai, đang cho con bú, trẻ nhỏ và người đang dùng thuốc tân dược nên hỏi thầy thuốc trước khi dùng.

Hoàng bá có trong những bài thuốc nào?

Hoàng bá có mặt trong 2 bài thuốc của trang này: Hoàng liên giải độc thang (vai tá), Tri bá địa hoàng hoàn (vai tá).

Hoàng bá khác Hoàng liên thế nào?

Hoàng bá (vị đắng, tính hàn, quy kinh Thận, Bàng quang) có công năng: thanh nhiệt táo thấp, tả hỏa trừ cốt chưng, giải độc. Hoàng liên (vị đắng, tính hàn, quy kinh Tâm, Tỳ, Vị, Can, Đởm, Đại trường) có công năng: thanh nhiệt táo thấp, tả hỏa giải độc. Hai vị không dùng thay thế cho nhau nếu chưa có chỉ định của thầy thuốc.

Vị thuốc liên quan

Cùng nhóm hoặc gần về tính vị, quy kinh

Tài liệu tham khảo

  1. Bộ Y tế. Dược điển Việt Nam V. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học; 2017.
  2. Đỗ Tất Lợi. Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học.
  3. Bộ môn Dược học cổ truyền, các trường đại học Y Dược. Giáo trình / Bài giảng Dược liệu và Dược học cổ truyền.
  4. Chinese Pharmacopoeia Commission. Pharmacopoeia of the People’s Republic of China (tài liệu tham khảo thêm).

Đây là danh mục tài liệu chung của chuyên mục. Nội dung được biên soạn lại, chưa dẫn nguồn đến từng trang và đang chờ kiểm duyệt chuyên môn. Phát hiện sai sót xin gửi góp ý.

↑ ↓ di chuyểnEnter mởEsc đóng