
Tính vị, quy kinh
Vị đắng, cay; tính vi hàn. Quy vào kinh Tâm, Can, Thận.
Công năng
Thanh nhiệt lương huyết, hoạt huyết hóa ứ.
Chủ trị
Phát ban, nôn và chảy máu cam do nhiệt, cốt chưng không mồ hôi, bế kinh, sưng đau do sang chấn.
Liều tham khảo
6–12 g mỗi ngày, thường dùng dạng thuốc sắc trong bài thuốc phối hợp. Liều thực tế do thầy thuốc quyết định theo thể trạng và chứng bệnh.
Kiêng kỵ
Phụ nữ có thai, kinh nguyệt ra nhiều.
Có mặt trong 3 bài thuốc
Vai trò của Mẫu đơn bì trong từng phương
| Bài thuốc | Vai trò | Nhóm | Công năng |
|---|---|---|---|
| Lục vị địa hoàng hoàn | Tá | Bổ ích | Tư bổ can thận âm |
| Thận khí hoàn | Tá | Bổ ích | Ôn bổ thận dương |
| Tri bá địa hoàng hoàn | Tá | Bổ ích | Tư âm giáng hỏa |
Khi nào cần chăm sóc y tế?
Thông tin chung về an toàn khi dùng dược liệu, không dùng để chẩn đoán.
Khó thở, tức ngực hoặc đau ngực dữ dội; sưng môi, lưỡi, họng; nổi mề đay toàn thân, tím tái; ngất hoặc lơ mơ; co giật; nôn ra máu, đi ngoài phân đen; chảy máu không cầm.
Ngừng dùng ngay, gọi cấp cứu 115 hoặc đến cơ sở y tế gần nhất, mang theo gói thuốc hoặc đơn thuốc.
Buồn nôn, nôn kéo dài, đau bụng, tiêu chảy; vàng da hoặc nước tiểu sẫm màu; ngứa, phát ban; chóng mặt, hồi hộp bất thường. Tiêu chảy kéo dài, lạnh bụng, ăn kém, mệt lả sau khi dùng (thuốc hàn lương có thể làm tổn thương tỳ vị).
Ngừng dùng, đến gặp bác sĩ hoặc thầy thuốc có chứng chỉ hành nghề; nói rõ đã dùng những gì và từ bao giờ.
Đang mang thai, dự định có thai hoặc cho con bú. trẻ nhỏ, người cao tuổi; có bệnh gan, thận, tim mạch, tiểu đường, huyết áp; đang dùng thuốc chống đông, hạ huyết áp, thuốc tim, thuốc an thần hay bất kỳ thuốc tân dược nào.
Thông báo cho bác sĩ, dược sĩ mọi thuốc và dược liệu đang dùng để được tư vấn về tương tác.
Câu hỏi thường gặp
Mẫu đơn bì có tính gì, vị gì, vào kinh nào?
Vị đắng, cay; tính vi hàn; quy vào kinh Tâm, Can, Thận. Bộ phận thường dùng: vỏ rễ.
Mẫu đơn bì có tác dụng gì?
Theo Y học cổ truyền, Mẫu đơn bì có công năng thanh nhiệt lương huyết, hoạt huyết hóa ứ. Thường được nhắc đến trong: phát ban, nôn và chảy máu cam do nhiệt, cốt chưng không mồ hôi, bế kinh, sưng đau do sang chấn.
Liều dùng Mẫu đơn bì mỗi ngày là bao nhiêu?
Liều tham khảo trong tài liệu chuyên ngành: 6–12 g mỗi ngày, thường phối hợp trong bài thuốc. Liều thực tế do thầy thuốc quyết định theo thể trạng và chứng bệnh; không tự tăng liều.
Ai không nên dùng Mẫu đơn bì?
Phụ nữ có thai, kinh nguyệt ra nhiều. Lưu ý an toàn: Không dùng khi có thai. Phụ nữ có thai, đang cho con bú, trẻ nhỏ và người đang dùng thuốc tân dược nên hỏi thầy thuốc trước khi dùng.
Mẫu đơn bì có trong những bài thuốc nào?
Mẫu đơn bì có mặt trong 3 bài thuốc của trang này: Lục vị địa hoàng hoàn (vai tá), Thận khí hoàn (vai tá), Tri bá địa hoàng hoàn (vai tá).
Vị thuốc liên quan
Cùng nhóm hoặc gần về tính vị, quy kinh
Sinh địa
Radix RehmanniaeTính hàn · vị ngọt, đắngThanh nhiệt lương huyết, dưỡng âm sinh tân
Tích tuyết thảo
Herba Centellae asiaticaeTính hàn · vị đắng, cayThanh nhiệt lợi thấp, giải độc tiêu thũng
Hoàng liên
Rhizoma CoptidisTính hàn · vị đắngThanh nhiệt táo thấp, tả hỏa giải độc
Khổ sâm
Radix Sophorae flavescentisTính hàn · vị đắngThanh nhiệt táo thấp, sát trùng, lợi niệu
Hạ khô thảo
Spica PrunellaeTính hàn · vị đắng, cayThanh can tả hỏa, minh mục, tán kết tiêu thũng
Huyền sâm
Radix ScrophulariaeTính vi hàn · vị ngọt, đắng, mặnThanh nhiệt lương huyết, tả hỏa giải độc, tư âm
Tài liệu tham khảo
- Bộ Y tế. Dược điển Việt Nam V. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học; 2017.
- Đỗ Tất Lợi. Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học.
- Bộ môn Dược học cổ truyền, các trường đại học Y Dược. Giáo trình / Bài giảng Dược liệu và Dược học cổ truyền.
- Chinese Pharmacopoeia Commission. Pharmacopoeia of the People’s Republic of China (tài liệu tham khảo thêm).
Đây là danh mục tài liệu chung của chuyên mục. Nội dung được biên soạn lại, chưa dẫn nguồn đến từng trang và đang chờ kiểm duyệt chuyên môn. Phát hiện sai sót xin gửi góp ý.