Tính vị, quy kinh
Vị cay; tính ôn. Quy vào kinh Tỳ, Vị, Thận.
Công năng
Hành khí hóa thấp, ôn tỳ chỉ tả, an thai.
Chủ trị
Thấp trệ trung tiêu, đầy bụng ăn kém, nôn, tiêu chảy do tỳ hàn, động thai.
Liều tham khảo
3–6 g (cho sau) mỗi ngày, thường dùng dạng thuốc sắc trong bài thuốc phối hợp. Liều thực tế do thầy thuốc quyết định theo thể trạng và chứng bệnh.
Kiêng kỵ
Âm hư nội nhiệt.
Có mặt trong 1 bài thuốc
Vai trò của Sa nhân trong từng phương
| Bài thuốc | Vai trò | Nhóm | Công năng |
|---|---|---|---|
| Hương sa lục quân tử thang | Tá | Bổ ích | Ích khí hóa đàm, hành khí hòa trung |
Khi nào cần chăm sóc y tế?
Thông tin chung về an toàn khi dùng dược liệu, không dùng để chẩn đoán.
Khó thở, tức ngực hoặc đau ngực dữ dội; sưng môi, lưỡi, họng; nổi mề đay toàn thân, tím tái; ngất hoặc lơ mơ; co giật; nôn ra máu, đi ngoài phân đen; chảy máu không cầm.
Ngừng dùng ngay, gọi cấp cứu 115 hoặc đến cơ sở y tế gần nhất, mang theo gói thuốc hoặc đơn thuốc.
Buồn nôn, nôn kéo dài, đau bụng, tiêu chảy; vàng da hoặc nước tiểu sẫm màu; ngứa, phát ban; chóng mặt, hồi hộp bất thường. Tiểu ít hoặc không tiểu, phù tăng nhanh, chuột rút, mệt lả (có thể mất nước, rối loạn điện giải).
Ngừng dùng, đến gặp bác sĩ hoặc thầy thuốc có chứng chỉ hành nghề; nói rõ đã dùng những gì và từ bao giờ.
Đang mang thai hoặc cho con bú; trẻ nhỏ, người cao tuổi; có bệnh gan, thận, tim mạch, tiểu đường, huyết áp; đang dùng thuốc chống đông, hạ huyết áp, thuốc tim, thuốc an thần hay bất kỳ thuốc tân dược nào.
Thông báo cho bác sĩ, dược sĩ mọi thuốc và dược liệu đang dùng để được tư vấn về tương tác.
Câu hỏi thường gặp
Sa nhân có tính gì, vị gì, vào kinh nào?
Vị cay; tính ôn; quy vào kinh Tỳ, Vị, Thận. Bộ phận thường dùng: quả gần chín đã bóc vỏ.
Sa nhân có tác dụng gì?
Theo Y học cổ truyền, Sa nhân có công năng hành khí hóa thấp, ôn tỳ chỉ tả, an thai. Thường được nhắc đến trong: thấp trệ trung tiêu, đầy bụng ăn kém, nôn, tiêu chảy do tỳ hàn, động thai.
Liều dùng Sa nhân mỗi ngày là bao nhiêu?
Liều tham khảo trong tài liệu chuyên ngành: 3–6 g (cho sau) mỗi ngày, thường phối hợp trong bài thuốc. Liều thực tế do thầy thuốc quyết định theo thể trạng và chứng bệnh; không tự tăng liều.
Ai không nên dùng Sa nhân?
Âm hư nội nhiệt. Phụ nữ có thai, đang cho con bú, trẻ nhỏ và người đang dùng thuốc tân dược nên hỏi thầy thuốc trước khi dùng.
Sa nhân có trong những bài thuốc nào?
Sa nhân có mặt trong 1 bài thuốc của trang này: Hương sa lục quân tử thang (vai tá).
Vị thuốc liên quan
Cùng nhóm hoặc gần về tính vị, quy kinh
Hậu phác
Cortex Magnoliae officinalisTính ôn · vị đắng, cayHành khí táo thấp, tiêu tích, giáng khí bình suyễn
Thương truật
Rhizoma AtractylodisTính ôn · vị cay, đắngTáo thấp kiện tỳ, khu phong tán hàn, minh mục
Đinh hương
Flos Syzygii aromaticiTính ôn · vị cayÔn trung giáng nghịch, bổ thận trợ dương
Hoắc hương
Herba PogostemonisTính vi ôn · vị cayPhương hương hóa thấp, hòa vị chỉ ẩu, phát biểu giải thử

Nhân trần
Herba Adenosmatis caeruleiTính vi hàn · vị đắng, cayThanh thấp nhiệt, thoái hoàng
Tiểu hồi
Fructus FoeniculiTính ôn · vị cayTán hàn chỉ thống, lý khí hòa vị
Tài liệu tham khảo
- Bộ Y tế. Dược điển Việt Nam V. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học; 2017.
- Đỗ Tất Lợi. Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học.
- Bộ môn Dược học cổ truyền, các trường đại học Y Dược. Giáo trình / Bài giảng Dược liệu và Dược học cổ truyền.
- Chinese Pharmacopoeia Commission. Pharmacopoeia of the People’s Republic of China (tài liệu tham khảo thêm).
Đây là danh mục tài liệu chung của chuyên mục. Nội dung được biên soạn lại, chưa dẫn nguồn đến từng trang và đang chờ kiểm duyệt chuyên môn. Phát hiện sai sót xin gửi góp ý.