
Tính vị, quy kinh
Vị cay, ngọt; tính ôn. Quy vào kinh Tâm, Phế, Bàng quang.
Công năng
Phát hãn giải cơ, ôn thông kinh mạch, trợ dương hóa khí.
Chủ trị
Cảm phong hàn biểu hư có mồ hôi, đau khớp do hàn, thủy thũng, đau bụng kinh do hàn.
Liều tham khảo
3–9 g mỗi ngày, thường dùng dạng thuốc sắc trong bài thuốc phối hợp. Liều thực tế do thầy thuốc quyết định theo thể trạng và chứng bệnh.
Kiêng kỵ
Ôn nhiệt bệnh, âm hư hỏa vượng, chứng xuất huyết; thận trọng với phụ nữ có thai.
Có mặt trong 7 bài thuốc
Vai trò của Quế chi trong từng phương
| Bài thuốc | Vai trò | Nhóm | Công năng |
|---|---|---|---|
| Ma hoàng thang | Thần | Giải biểu | Phát hãn giải biểu, tuyên phế bình suyễn |
| Quế chi thang | Quân | Giải biểu | Giải cơ phát biểu, điều hòa dinh vệ |
| Tiểu thanh long thang | Quân | Giải biểu | Giải biểu tán hàn, ôn phế hóa ẩm |
| Thận khí hoàn | Tá | Bổ ích | Ôn bổ thận dương |
| Ngũ linh tán | Tá | Trừ thấp | Lợi thủy thẩm thấp, ôn dương hóa khí |
| Tiểu kiến trung thang | Thần | Ôn lý | Ôn trung bổ hư, hòa lý hoãn cấp |
| Cát căn thang | Thần | Giải biểu | Phát hãn giải biểu, thăng tân thư cân |
Khi nào cần chăm sóc y tế?
Thông tin chung về an toàn khi dùng dược liệu, không dùng để chẩn đoán.
Khó thở, tức ngực hoặc đau ngực dữ dội; sưng môi, lưỡi, họng; nổi mề đay toàn thân, tím tái; ngất hoặc lơ mơ; co giật; nôn ra máu, đi ngoài phân đen; chảy máu không cầm.
Ngừng dùng ngay, gọi cấp cứu 115 hoặc đến cơ sở y tế gần nhất, mang theo gói thuốc hoặc đơn thuốc.
Buồn nôn, nôn kéo dài, đau bụng, tiêu chảy; vàng da hoặc nước tiểu sẫm màu; ngứa, phát ban; chóng mặt, hồi hộp bất thường. Sốt trên 39 °C hoặc kéo dài quá 3 ngày, ho ra máu, đau ngực khi thở, ra mồ hôi quá nhiều, mệt lả.
Ngừng dùng, đến gặp bác sĩ hoặc thầy thuốc có chứng chỉ hành nghề; nói rõ đã dùng những gì và từ bao giờ.
Đang mang thai, dự định có thai hoặc cho con bú. trẻ nhỏ, người cao tuổi; có bệnh gan, thận, tim mạch, tiểu đường, huyết áp; đang dùng thuốc chống đông, hạ huyết áp, thuốc tim, thuốc an thần hay bất kỳ thuốc tân dược nào.
Thông báo cho bác sĩ, dược sĩ mọi thuốc và dược liệu đang dùng để được tư vấn về tương tác.
Câu hỏi thường gặp
Quế chi có tính gì, vị gì, vào kinh nào?
Vị cay, ngọt; tính ôn; quy vào kinh Tâm, Phế, Bàng quang. Bộ phận thường dùng: cành non.
Quế chi có tác dụng gì?
Theo Y học cổ truyền, Quế chi có công năng phát hãn giải cơ, ôn thông kinh mạch, trợ dương hóa khí. Thường được nhắc đến trong: cảm phong hàn biểu hư có mồ hôi, đau khớp do hàn, thủy thũng, đau bụng kinh do hàn.
Liều dùng Quế chi mỗi ngày là bao nhiêu?
Liều tham khảo trong tài liệu chuyên ngành: 3–9 g mỗi ngày, thường phối hợp trong bài thuốc. Liều thực tế do thầy thuốc quyết định theo thể trạng và chứng bệnh; không tự tăng liều.
Ai không nên dùng Quế chi?
Ôn nhiệt bệnh, âm hư hỏa vượng, chứng xuất huyết; thận trọng với phụ nữ có thai. Lưu ý an toàn: Thận trọng thai kỳ. Phụ nữ có thai, đang cho con bú, trẻ nhỏ và người đang dùng thuốc tân dược nên hỏi thầy thuốc trước khi dùng.
Quế chi có trong những bài thuốc nào?
Quế chi có mặt trong 7 bài thuốc của trang này: Ma hoàng thang (vai thần), Quế chi thang (vai quân), Tiểu thanh long thang (vai quân), Thận khí hoàn (vai tá), Ngũ linh tán (vai tá), Tiểu kiến trung thang (vai thần), Cát căn thang (vai thần).
Quế chi khác Nhục quế thế nào?
Quế chi (vị cay, ngọt, tính ôn, quy kinh Tâm, Phế, Bàng quang) có công năng: phát hãn giải cơ, ôn thông kinh mạch, trợ dương hóa khí. Nhục quế (vị cay, ngọt, tính nhiệt, quy kinh Thận, Tỳ, Tâm, Can) có công năng: bổ hỏa trợ dương, dẫn hỏa quy nguyên, tán hàn chỉ thống, ôn thông kinh mạch. Hai vị không dùng thay thế cho nhau nếu chưa có chỉ định của thầy thuốc.
Vị thuốc liên quan
Cùng nhóm hoặc gần về tính vị, quy kinh

Ma hoàng
Herba EphedraeTính ôn · vị cay, đắngPhát hãn giải biểu, tuyên phế bình suyễn, lợi thủy tiêu thũng
Tế tân
Radix et Rhizoma AsariTính ôn · vị cayKhu phong tán hàn, thông khiếu, chỉ thống, ôn phế hóa ẩm
Phòng phong
Radix SaposhnikoviaeTính ôn · vị cay, ngọtGiải biểu khu phong, thắng thấp, chỉ kinh
Bạch chỉ
Radix Angelicae dahuricaeTính ôn · vị cayGiải biểu tán hàn, khu phong chỉ thống, thông khiếu mũi, tiêu thũng bài nùng
Đạm đậu xị
Semen Sojae praeparatumTính lương · vị cay, ngọtGiải biểu, trừ phiền, tuyên uất

Kinh giới
Herba Elsholtziae ciliataeTính ôn · vị cayGiải biểu, khu phong, thấu chẩn; sao đen thì chỉ huyết
Tài liệu tham khảo
- Bộ Y tế. Dược điển Việt Nam V. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học; 2017.
- Đỗ Tất Lợi. Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học.
- Bộ môn Dược học cổ truyền, các trường đại học Y Dược. Giáo trình / Bài giảng Dược liệu và Dược học cổ truyền.
- Chinese Pharmacopoeia Commission. Pharmacopoeia of the People’s Republic of China (tài liệu tham khảo thêm).
Đây là danh mục tài liệu chung của chuyên mục. Nội dung được biên soạn lại, chưa dẫn nguồn đến từng trang và đang chờ kiểm duyệt chuyên môn. Phát hiện sai sót xin gửi góp ý.