Tính vị, quy kinh
Vị cay, đắng; tính ôn. Quy vào kinh Tỳ, Vị, Can.
Công năng
Táo thấp kiện tỳ, khu phong tán hàn, minh mục.
Chủ trị
Bụng đầy trướng, tiêu chảy, phù thũng, phong thấp tý thống, cảm phong hàn, quáng gà.
Liều tham khảo
3–9 g mỗi ngày, thường dùng dạng thuốc sắc trong bài thuốc phối hợp. Liều thực tế do thầy thuốc quyết định theo thể trạng và chứng bệnh.
Kiêng kỵ
Âm hư nội nhiệt, khí hư ra nhiều mồ hôi.
Có mặt trong 2 bài thuốc
Vai trò của Thương truật trong từng phương
| Bài thuốc | Vai trò | Nhóm | Công năng |
|---|---|---|---|
| Việt cúc hoàn | Thần | Lý khí | Hành khí giải uất |
| Bình vị tán | Quân | Trừ thấp | Táo thấp vận tỳ, hành khí hòa vị |
Khi nào cần chăm sóc y tế?
Thông tin chung về an toàn khi dùng dược liệu, không dùng để chẩn đoán.
Khó thở, tức ngực hoặc đau ngực dữ dội; sưng môi, lưỡi, họng; nổi mề đay toàn thân, tím tái; ngất hoặc lơ mơ; co giật; nôn ra máu, đi ngoài phân đen; chảy máu không cầm.
Ngừng dùng ngay, gọi cấp cứu 115 hoặc đến cơ sở y tế gần nhất, mang theo gói thuốc hoặc đơn thuốc.
Buồn nôn, nôn kéo dài, đau bụng, tiêu chảy; vàng da hoặc nước tiểu sẫm màu; ngứa, phát ban; chóng mặt, hồi hộp bất thường. Tiểu ít hoặc không tiểu, phù tăng nhanh, chuột rút, mệt lả (có thể mất nước, rối loạn điện giải).
Ngừng dùng, đến gặp bác sĩ hoặc thầy thuốc có chứng chỉ hành nghề; nói rõ đã dùng những gì và từ bao giờ.
Đang mang thai hoặc cho con bú; trẻ nhỏ, người cao tuổi; có bệnh gan, thận, tim mạch, tiểu đường, huyết áp; đang dùng thuốc chống đông, hạ huyết áp, thuốc tim, thuốc an thần hay bất kỳ thuốc tân dược nào.
Thông báo cho bác sĩ, dược sĩ mọi thuốc và dược liệu đang dùng để được tư vấn về tương tác.
Câu hỏi thường gặp
Thương truật có tính gì, vị gì, vào kinh nào?
Vị cay, đắng; tính ôn; quy vào kinh Tỳ, Vị, Can. Bộ phận thường dùng: thân rễ.
Thương truật có tác dụng gì?
Theo Y học cổ truyền, Thương truật có công năng táo thấp kiện tỳ, khu phong tán hàn, minh mục. Thường được nhắc đến trong: bụng đầy trướng, tiêu chảy, phù thũng, phong thấp tý thống, cảm phong hàn, quáng gà.
Liều dùng Thương truật mỗi ngày là bao nhiêu?
Liều tham khảo trong tài liệu chuyên ngành: 3–9 g mỗi ngày, thường phối hợp trong bài thuốc. Liều thực tế do thầy thuốc quyết định theo thể trạng và chứng bệnh; không tự tăng liều.
Ai không nên dùng Thương truật?
Âm hư nội nhiệt, khí hư ra nhiều mồ hôi. Phụ nữ có thai, đang cho con bú, trẻ nhỏ và người đang dùng thuốc tân dược nên hỏi thầy thuốc trước khi dùng.
Thương truật có trong những bài thuốc nào?
Thương truật có mặt trong 2 bài thuốc của trang này: Việt cúc hoàn (vai thần), Bình vị tán (vai quân).
Thương truật khác Bạch truật thế nào?
Thương truật (vị cay, đắng, tính ôn, quy kinh Tỳ, Vị, Can) có công năng: táo thấp kiện tỳ, khu phong tán hàn, minh mục. Bạch truật (vị đắng, ngọt, tính ôn, quy kinh Tỳ, Vị) có công năng: kiện tỳ ích khí, táo thấp lợi thủy, chỉ hãn, an thai. Hai vị không dùng thay thế cho nhau nếu chưa có chỉ định của thầy thuốc.
Vị thuốc liên quan
Cùng nhóm hoặc gần về tính vị, quy kinh

Nhân trần
Herba Adenosmatis caeruleiTính vi hàn · vị đắng, cayThanh thấp nhiệt, thoái hoàng
Hậu phác
Cortex Magnoliae officinalisTính ôn · vị đắng, cayHành khí táo thấp, tiêu tích, giáng khí bình suyễn
Sa nhân
Fructus AmomiTính ôn · vị cayHành khí hóa thấp, ôn tỳ chỉ tả, an thai
Hoắc hương
Herba PogostemonisTính vi ôn · vị cayPhương hương hóa thấp, hòa vị chỉ ẩu, phát biểu giải thử

Ngô thù du
Fructus Evodiae rutaecarpaeTính nhiệt · vị cay, đắngTán hàn chỉ thống, giáng nghịch chỉ ẩu, trợ dương chỉ tả
Tiểu hồi
Fructus FoeniculiTính ôn · vị cayTán hàn chỉ thống, lý khí hòa vị
Tài liệu tham khảo
- Bộ Y tế. Dược điển Việt Nam V. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học; 2017.
- Đỗ Tất Lợi. Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học.
- Bộ môn Dược học cổ truyền, các trường đại học Y Dược. Giáo trình / Bài giảng Dược liệu và Dược học cổ truyền.
- Chinese Pharmacopoeia Commission. Pharmacopoeia of the People’s Republic of China (tài liệu tham khảo thêm).
Đây là danh mục tài liệu chung của chuyên mục. Nội dung được biên soạn lại, chưa dẫn nguồn đến từng trang và đang chờ kiểm duyệt chuyên môn. Phát hiện sai sót xin gửi góp ý.