Thận khí hoàn腎氣丸
Ôn bổ thận dương.
Thành phần
| Vai trò | Vị thuốc | Lượng tham khảo | Tính vị | Quy kinh |
|---|---|---|---|---|
| Quân | 24 g | Ngọt, Đắng · Hàn | Tâm, Can, Thận | |
| Thần | 12 g | Chua, Chát · Vi ôn | Can, Thận | |
| Thần | 12 g | Ngọt · Bình | Tỳ, Phế, Thận | |
| Tá | 9 g | Ngọt, Nhạt · Hàn | Thận, Bàng quang | |
| Tá | 9 g | Ngọt, Nhạt · Bình | Tâm, Phế, Thận, Tỳ | |
| Tá | 9 g | Đắng, Cay · Vi hàn | Tâm, Can, Thận | |
| Tá | 3 g | Cay, Ngọt · Ôn | Tâm, Phế, Bàng quang | |
| Tá | 3 g | Cay, Ngọt · Nhiệt | Tâm, Thận, Tỳ |
Quân · Thần · Tá · Sứ
Vai trò từng vị trong Thận khí hoàn. Lượng ghi trên thẻ là lượng tham khảo.
Công năng và chủ trị
Công năng: Ôn bổ thận dương.
Chủ trị: Thận dương bất túc: đau lưng, chân yếu, nửa người dưới lạnh, bụng dưới co cứng, tiểu khó hoặc tiểu nhiều (nhất là về đêm), phù, lưỡi nhạt bệu, mạch trầm tế.
Phân tích phương
Lượng lớn thuốc tư âm (Địa hoàng, Sơn thù, Hoài sơn) phối chút ít Quế chi, Phụ tử để “thiếu hỏa sinh khí” – trong âm cầu dương. Trạch tả, Phục linh lợi thủy; Đan bì thanh tiết, để bổ mà không trệ. Còn gọi Bát vị hoàn (đời sau thường thay bằng Thục địa, Nhục quế).
Lưu ý an toàn
Khi nào cần chăm sóc y tế?
Thông tin chung về an toàn khi dùng dược liệu, không dùng để chẩn đoán.
Khó thở, tức ngực hoặc đau ngực dữ dội; sưng môi, lưỡi, họng; nổi mề đay toàn thân, tím tái; ngất hoặc lơ mơ; co giật; nôn ra máu, đi ngoài phân đen; chảy máu không cầm. Nghi ngộ độc: tê môi lưỡi, tê lan tay chân, chóng mặt, hồi hộp, tim đập chậm hoặc loạn nhịp, yếu cơ, nôn nhiều, vã mồ hôi lạnh.
Ngừng dùng ngay, gọi cấp cứu 115 hoặc đến cơ sở y tế gần nhất, mang theo gói thuốc hoặc đơn thuốc.
Buồn nôn, nôn kéo dài, đau bụng, tiêu chảy; vàng da hoặc nước tiểu sẫm màu; ngứa, phát ban; chóng mặt, hồi hộp bất thường. Bụng đầy trướng, ăn kém, nóng trong, mất ngủ, huyết áp tăng sau khi dùng.
Ngừng dùng, đến gặp bác sĩ hoặc thầy thuốc có chứng chỉ hành nghề; nói rõ đã dùng những gì và từ bao giờ.
Đang mang thai hoặc cho con bú; trẻ nhỏ, người cao tuổi; có bệnh gan, thận, tim mạch, tiểu đường, huyết áp; đang dùng thuốc chống đông, hạ huyết áp, thuốc tim, thuốc an thần hay bất kỳ thuốc tân dược nào.
Thông báo cho bác sĩ, dược sĩ mọi thuốc và dược liệu đang dùng để được tư vấn về tương tác.
Câu hỏi thường gặp
Thận khí hoàn dùng để làm gì?
Công năng: ôn bổ thận dương. Chủ trị theo y văn: Thận dương bất túc: đau lưng, chân yếu, nửa người dưới lạnh, bụng dưới co cứng, tiểu khó hoặc tiểu nhiều (nhất là về đêm), phù, lưỡi nhạt bệu, mạch trầm tế.
Thận khí hoàn gồm những vị nào?
Gồm 8 vị: Sinh địa (24 g, quân); Sơn thù (12 g, thần); Hoài sơn (12 g, thần); Trạch tả (9 g, tá); Phục linh (9 g, tá); Mẫu đơn bì (9 g, tá); Quế chi (3 g, tá); Phụ tử (3 g, tá). Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.
Vị nào là quân trong Thận khí hoàn?
Vị quân là Sinh địa. Lượng lớn thuốc tư âm (Địa hoàng, Sơn thù, Hoài sơn) phối chút ít Quế chi, Phụ tử để “thiếu hỏa sinh khí” – trong âm cầu dương.
Ai không nên dùng Thận khí hoàn?
Âm hư hỏa vượng không dùng. Có Phụ tử – dùng theo chỉ định. Phụ nữ có thai, đang cho con bú, trẻ nhỏ và người đang dùng thuốc tân dược cần hỏi thầy thuốc trước khi dùng.
Cùng nhóm: Bổ ích
Tứ quân tử thang
四君子湯Ích khí kiện tỳ
Bổ trung ích khí thang
補中益氣湯Bổ trung ích khí, thăng dương cử hãm
Sinh mạch tán
生脈散Ích khí sinh tân, liễm âm chỉ hãn
Tứ vật thang
四物湯Bổ huyết điều huyết
Quy tỳ thang
歸脾湯Ích khí bổ huyết, kiện tỳ dưỡng tâm
Bát trân thang
八珍湯Bổ ích khí huyết
Thập toàn đại bổ thang
十全大補湯Ôn bổ khí huyết
Lục vị địa hoàng hoàn
六味地黃丸Tư bổ can thận âm
Ngọc bình phong tán
玉屏風散Ích khí cố biểu chỉ hãn
Thược dược cam thảo thang
芍藥甘草湯Dưỡng âm hòa huyết, hoãn cấp chỉ thống
Lục quân tử thang
六君子湯Ích khí kiện tỳ, táo thấp hóa đàm
Hương sa lục quân tử thang
香砂六君子湯Ích khí hóa đàm, hành khí hòa trung
Tri bá địa hoàng hoàn
知柏地黃丸Tư âm giáng hỏa
Tài liệu tham khảo
- Kim quỹ yếu lược – nguồn gốc của bài thuốc.
- Bộ môn Y học cổ truyền, các trường đại học Y Dược. Giáo trình / Bài giảng Phương tễ học.
- Bộ Y tế. Dược điển Việt Nam V. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học; 2017 (tham khảo về từng vị thuốc trong bài).
Đây là danh mục tài liệu chung của chuyên mục. Nội dung được biên soạn lại, chưa dẫn nguồn đến từng trang và đang chờ kiểm duyệt chuyên môn. Phát hiện sai sót xin gửi góp ý.