
Tính vị, quy kinh
Vị đắng; tính hàn. Quy vào kinh Tâm, Tiểu trường, Bàng quang.
Công năng
Lợi niệu thông lâm, thanh tâm trừ phiền, thông kinh hạ nhũ.
Chủ trị
Tiểu buốt, tiểu ít đỏ do thấp nhiệt, loét miệng lưỡi, bế kinh, thiếu sữa.
Liều tham khảo
3–6 g mỗi ngày, thường dùng dạng thuốc sắc trong bài thuốc phối hợp. Liều thực tế do thầy thuốc quyết định theo thể trạng và chứng bệnh.
Kiêng kỵ
Phụ nữ có thai, người tỳ hư tiểu nhiều lần.
Có mặt trong 3 bài thuốc
Vai trò của Mộc thông trong từng phương
| Bài thuốc | Vai trò | Nhóm | Công năng |
|---|---|---|---|
| Long đởm tả can thang | Tá | Thanh nhiệt | Tả can đởm thực hỏa, thanh hạ tiêu thấp nhiệt |
| Đạo xích tán | Quân | Thanh nhiệt | Thanh tâm, lợi thủy, dưỡng âm |
| Bát chính tán | Tá | Trừ thấp | Thanh nhiệt tả hỏa, lợi niệu thông lâm |
Khi nào cần chăm sóc y tế?
Thông tin chung về an toàn khi dùng dược liệu, không dùng để chẩn đoán.
Khó thở, tức ngực hoặc đau ngực dữ dội; sưng môi, lưỡi, họng; nổi mề đay toàn thân, tím tái; ngất hoặc lơ mơ; co giật; nôn ra máu, đi ngoài phân đen; chảy máu không cầm. Nghi ngộ độc: tê môi lưỡi, tê lan tay chân, chóng mặt, hồi hộp, tim đập chậm hoặc loạn nhịp, yếu cơ, nôn nhiều, vã mồ hôi lạnh.
Ngừng dùng ngay, gọi cấp cứu 115 hoặc đến cơ sở y tế gần nhất, mang theo gói thuốc hoặc đơn thuốc.
Buồn nôn, nôn kéo dài, đau bụng, tiêu chảy; vàng da hoặc nước tiểu sẫm màu; ngứa, phát ban; chóng mặt, hồi hộp bất thường. Tiểu ít hoặc không tiểu, phù tăng nhanh, chuột rút, mệt lả (có thể mất nước, rối loạn điện giải).
Ngừng dùng, đến gặp bác sĩ hoặc thầy thuốc có chứng chỉ hành nghề; nói rõ đã dùng những gì và từ bao giờ.
Đang mang thai, dự định có thai hoặc cho con bú. trẻ nhỏ, người cao tuổi; có bệnh gan, thận, tim mạch, tiểu đường, huyết áp; đang dùng thuốc chống đông, hạ huyết áp, thuốc tim, thuốc an thần hay bất kỳ thuốc tân dược nào.
Thông báo cho bác sĩ, dược sĩ mọi thuốc và dược liệu đang dùng để được tư vấn về tương tác.
Câu hỏi thường gặp
Mộc thông có tính gì, vị gì, vào kinh nào?
Vị đắng; tính hàn; quy vào kinh Tâm, Tiểu trường, Bàng quang. Bộ phận thường dùng: thân leo.
Mộc thông có tác dụng gì?
Theo Y học cổ truyền, Mộc thông có công năng lợi niệu thông lâm, thanh tâm trừ phiền, thông kinh hạ nhũ. Thường được nhắc đến trong: tiểu buốt, tiểu ít đỏ do thấp nhiệt, loét miệng lưỡi, bế kinh, thiếu sữa.
Liều dùng Mộc thông mỗi ngày là bao nhiêu?
Liều tham khảo trong tài liệu chuyên ngành: 3–6 g mỗi ngày, thường phối hợp trong bài thuốc. Liều thực tế do thầy thuốc quyết định theo thể trạng và chứng bệnh; không tự tăng liều.
Ai không nên dùng Mộc thông?
Phụ nữ có thai, người tỳ hư tiểu nhiều lần. Lưu ý an toàn: Không nhầm với Quan mộc thông (chứa acid aristolochic, độc với thận). Phụ nữ có thai, đang cho con bú, trẻ nhỏ và người đang dùng thuốc tân dược nên hỏi thầy thuốc trước khi dùng.
Mộc thông có trong những bài thuốc nào?
Mộc thông có mặt trong 3 bài thuốc của trang này: Long đởm tả can thang (vai tá), Đạo xích tán (vai quân), Bát chính tán (vai tá).
Vị thuốc liên quan
Cùng nhóm hoặc gần về tính vị, quy kinh
Khổ sâm
Radix Sophorae flavescentisTính hàn · vị đắngThanh nhiệt táo thấp, sát trùng, lợi niệu
Trạch tả
Rhizoma AlismatisTính hàn · vị ngọt, nhạtLợi thủy thẩm thấp, tiết nhiệt

Tỳ giải
Rhizoma Dioscoreae tokoroTính bình · vị đắngLợi thấp trừ trọc, khu phong trừ tý
Xa tiền thảo
Herba PlantaginisTính hàn · vị ngọtLợi thủy thông lâm, thanh nhiệt, minh mục, chỉ khái hóa đàm
Xa tiền tử
Semen PlantaginisTính hàn · vị ngọtThanh nhiệt lợi niệu thông lâm, thẩm thấp chỉ tả, minh mục, trừ đàm

Kim tiền thảo
Herba Desmodii styracifoliiTính lương · vị ngọt, nhạtThanh thấp nhiệt, lợi niệu thông lâm, bài thạch
Tài liệu tham khảo
- Bộ Y tế. Dược điển Việt Nam V. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học; 2017.
- Đỗ Tất Lợi. Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học.
- Bộ môn Dược học cổ truyền, các trường đại học Y Dược. Giáo trình / Bài giảng Dược liệu và Dược học cổ truyền.
- Chinese Pharmacopoeia Commission. Pharmacopoeia of the People’s Republic of China (tài liệu tham khảo thêm).
Đây là danh mục tài liệu chung của chuyên mục. Nội dung được biên soạn lại, chưa dẫn nguồn đến từng trang và đang chờ kiểm duyệt chuyên môn. Phát hiện sai sót xin gửi góp ý.