Long đởm tả can thang龍膽瀉肝湯
Tả can đởm thực hỏa, thanh hạ tiêu thấp nhiệt.
Thành phần
| Vai trò | Vị thuốc | Lượng tham khảo | Tính vị | Quy kinh |
|---|---|---|---|---|
| Quân | 6 g | Đắng · Hàn | Can, Đởm | |
| Thần | 9 g | Đắng · Hàn | Phế, Đởm, Tỳ, Đại trường, Tiểu trường | |
| Thần | 9 g | Đắng · Hàn | Tâm, Phế, Tam tiêu | |
| Tá | 12 g | Ngọt, Nhạt · Hàn | Thận, Bàng quang | |
| Tá | 6 g | Đắng · Hàn | Tâm, Tiểu trường, Bàng quang | |
| Tá | 9 g | Ngọt · Hàn | Can, Thận, Phế, Tiểu trường | |
| Tá | 3 g | Ngọt, Cay · Ôn | Can, Tâm, Tỳ | |
| Tá | 9 g | Ngọt, Đắng · Hàn | Tâm, Can, Thận | |
| Sứ | 6 g | Đắng, Cay · Vi hàn | Can, Đởm | |
| Sứ | 6 g | Ngọt · Bình | Tâm, Phế, Tỳ, Vị |
Quân · Thần · Tá · Sứ
Vai trò từng vị trong Long đởm tả can thang. Lượng ghi trên thẻ là lượng tham khảo.
Công năng và chủ trị
Công năng: Tả can đởm thực hỏa, thanh hạ tiêu thấp nhiệt.
Chủ trị: Can đởm thực hỏa: đau đầu, mắt đỏ, đau sườn, miệng đắng, tai ù; thấp nhiệt hạ tiêu: tiểu đục, ngứa sưng bộ phận sinh dục, đới hạ vàng.
Phân tích phương
Long đởm tả hỏa và trừ thấp nhiệt can đởm làm quân. Hoàng cầm, Chi tử trợ lực tả hỏa làm thần. Trạch tả, Mộc thông, Xa tiền đưa thấp nhiệt ra theo đường tiểu; Đương quy, Sinh địa dưỡng huyết âm để tả mà không tổn thương can, làm tá. Sài hồ dẫn thuốc vào can đởm, Cam thảo điều hòa làm sứ.
Lưu ý an toàn
Khi nào cần chăm sóc y tế?
Thông tin chung về an toàn khi dùng dược liệu, không dùng để chẩn đoán.
Khó thở, tức ngực hoặc đau ngực dữ dội; sưng môi, lưỡi, họng; nổi mề đay toàn thân, tím tái; ngất hoặc lơ mơ; co giật; nôn ra máu, đi ngoài phân đen; chảy máu không cầm. Nghi ngộ độc: tê môi lưỡi, tê lan tay chân, chóng mặt, hồi hộp, tim đập chậm hoặc loạn nhịp, yếu cơ, nôn nhiều, vã mồ hôi lạnh.
Ngừng dùng ngay, gọi cấp cứu 115 hoặc đến cơ sở y tế gần nhất, mang theo gói thuốc hoặc đơn thuốc.
Buồn nôn, nôn kéo dài, đau bụng, tiêu chảy; vàng da hoặc nước tiểu sẫm màu; ngứa, phát ban; chóng mặt, hồi hộp bất thường. Tiêu chảy kéo dài, lạnh bụng, ăn kém, mệt lả sau khi dùng (thuốc hàn lương có thể làm tổn thương tỳ vị).
Ngừng dùng, đến gặp bác sĩ hoặc thầy thuốc có chứng chỉ hành nghề; nói rõ đã dùng những gì và từ bao giờ.
Đang mang thai hoặc cho con bú; trẻ nhỏ, người cao tuổi; có bệnh gan, thận, tim mạch, tiểu đường, huyết áp; đang dùng thuốc chống đông, hạ huyết áp, thuốc tim, thuốc an thần hay bất kỳ thuốc tân dược nào.
Thông báo cho bác sĩ, dược sĩ mọi thuốc và dược liệu đang dùng để được tư vấn về tương tác.
Câu hỏi thường gặp
Long đởm tả can thang dùng để làm gì?
Công năng: tả can đởm thực hỏa, thanh hạ tiêu thấp nhiệt. Chủ trị theo y văn: Can đởm thực hỏa: đau đầu, mắt đỏ, đau sườn, miệng đắng, tai ù; thấp nhiệt hạ tiêu: tiểu đục, ngứa sưng bộ phận sinh dục, đới hạ vàng.
Long đởm tả can thang gồm những vị nào?
Gồm 10 vị: Long đởm (6 g, quân); Hoàng cầm (9 g, thần); Chi tử (9 g, thần); Trạch tả (12 g, tá); Mộc thông (6 g, tá); Xa tiền tử (9 g, tá); Đương quy (3 g, tá); Sinh địa (9 g, tá); Sài hồ (6 g, sứ); Cam thảo (6 g, sứ). Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.
Vị nào là quân trong Long đởm tả can thang?
Vị quân là Long đởm. Long đởm tả hỏa và trừ thấp nhiệt can đởm làm quân.
Ai không nên dùng Long đởm tả can thang?
Thuốc đắng hàn, không dùng lâu; tỳ vị hư hàn không dùng. Phải dùng đúng Mộc thông hợp chuẩn – tuyệt đối không dùng Quan mộc thông (chứa acid aristolochic, độc với thận). Phụ nữ có thai, đang cho con bú, trẻ nhỏ và người đang dùng thuốc tân dược cần hỏi thầy thuốc trước khi dùng.
Cùng nhóm: Thanh nhiệt
Tài liệu tham khảo
- Y phương tập giải – nguồn gốc của bài thuốc.
- Bộ môn Y học cổ truyền, các trường đại học Y Dược. Giáo trình / Bài giảng Phương tễ học.
- Bộ Y tế. Dược điển Việt Nam V. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học; 2017 (tham khảo về từng vị thuốc trong bài).
Đây là danh mục tài liệu chung của chuyên mục. Nội dung được biên soạn lại, chưa dẫn nguồn đến từng trang và đang chờ kiểm duyệt chuyên môn. Phát hiện sai sót xin gửi góp ý.