
Tính vị, quy kinh
Vị ngọt, nhạt; tính hàn. Quy vào kinh Thận, Bàng quang.
Công năng
Lợi thủy thẩm thấp, tiết nhiệt.
Chủ trị
Tiểu khó, phù thũng đầy trướng, tiêu chảy, đàm ẩm chóng mặt, nhiệt lâm.
Liều tham khảo
6–9 g mỗi ngày, thường dùng dạng thuốc sắc trong bài thuốc phối hợp. Liều thực tế do thầy thuốc quyết định theo thể trạng và chứng bệnh.
Kiêng kỵ
Thận hỏa hư, hoạt tinh không do thấp nhiệt.
Có mặt trong 7 bài thuốc
Vai trò của Trạch tả trong từng phương
| Bài thuốc | Vai trò | Nhóm | Công năng |
|---|---|---|---|
| Long đởm tả can thang | Tá | Thanh nhiệt | Tả can đởm thực hỏa, thanh hạ tiêu thấp nhiệt |
| Lục vị địa hoàng hoàn | Tá | Bổ ích | Tư bổ can thận âm |
| Thận khí hoàn | Tá | Bổ ích | Ôn bổ thận dương |
| Ngũ linh tán | Quân | Trừ thấp | Lợi thủy thẩm thấp, ôn dương hóa khí |
| Tứ linh tán | Quân | Trừ thấp | Kiện tỳ lợi thấp |
| Tri bá địa hoàng hoàn | Tá | Bổ ích | Tư âm giáng hỏa |
| Chỉ thực đạo trệ hoàn | Tá | Tiêu đạo | Tiêu thực đạo trệ, thanh nhiệt trừ thấp |
Khi nào cần chăm sóc y tế?
Thông tin chung về an toàn khi dùng dược liệu, không dùng để chẩn đoán.
Khó thở, tức ngực hoặc đau ngực dữ dội; sưng môi, lưỡi, họng; nổi mề đay toàn thân, tím tái; ngất hoặc lơ mơ; co giật; nôn ra máu, đi ngoài phân đen; chảy máu không cầm.
Ngừng dùng ngay, gọi cấp cứu 115 hoặc đến cơ sở y tế gần nhất, mang theo gói thuốc hoặc đơn thuốc.
Buồn nôn, nôn kéo dài, đau bụng, tiêu chảy; vàng da hoặc nước tiểu sẫm màu; ngứa, phát ban; chóng mặt, hồi hộp bất thường. Tiểu ít hoặc không tiểu, phù tăng nhanh, chuột rút, mệt lả (có thể mất nước, rối loạn điện giải).
Ngừng dùng, đến gặp bác sĩ hoặc thầy thuốc có chứng chỉ hành nghề; nói rõ đã dùng những gì và từ bao giờ.
Đang mang thai hoặc cho con bú; trẻ nhỏ, người cao tuổi; có bệnh gan, thận, tim mạch, tiểu đường, huyết áp; đang dùng thuốc chống đông, hạ huyết áp, thuốc tim, thuốc an thần hay bất kỳ thuốc tân dược nào.
Thông báo cho bác sĩ, dược sĩ mọi thuốc và dược liệu đang dùng để được tư vấn về tương tác.
Câu hỏi thường gặp
Trạch tả có tính gì, vị gì, vào kinh nào?
Vị ngọt, nhạt; tính hàn; quy vào kinh Thận, Bàng quang. Bộ phận thường dùng: thân rễ.
Trạch tả có tác dụng gì?
Theo Y học cổ truyền, Trạch tả có công năng lợi thủy thẩm thấp, tiết nhiệt. Thường được nhắc đến trong: tiểu khó, phù thũng đầy trướng, tiêu chảy, đàm ẩm chóng mặt, nhiệt lâm.
Liều dùng Trạch tả mỗi ngày là bao nhiêu?
Liều tham khảo trong tài liệu chuyên ngành: 6–9 g mỗi ngày, thường phối hợp trong bài thuốc. Liều thực tế do thầy thuốc quyết định theo thể trạng và chứng bệnh; không tự tăng liều.
Ai không nên dùng Trạch tả?
Thận hỏa hư, hoạt tinh không do thấp nhiệt. Phụ nữ có thai, đang cho con bú, trẻ nhỏ và người đang dùng thuốc tân dược nên hỏi thầy thuốc trước khi dùng.
Trạch tả có trong những bài thuốc nào?
Trạch tả có mặt trong 7 bài thuốc của trang này: Long đởm tả can thang (vai tá), Lục vị địa hoàng hoàn (vai tá), Thận khí hoàn (vai tá), Ngũ linh tán (vai quân), Tứ linh tán (vai quân), Tri bá địa hoàng hoàn (vai tá), Chỉ thực đạo trệ hoàn (vai tá).
Vị thuốc liên quan
Cùng nhóm hoặc gần về tính vị, quy kinh

Kim tiền thảo
Herba Desmodii styracifoliiTính lương · vị ngọt, nhạtThanh thấp nhiệt, lợi niệu thông lâm, bài thạch
Trư linh
PolyporusTính bình · vị ngọt, nhạtLợi thủy thẩm thấp
Phục linh
PoriaTính bình · vị ngọt, nhạtLợi thủy thẩm thấp, kiện tỳ, ninh tâm an thần
Xa tiền thảo
Herba PlantaginisTính hàn · vị ngọtLợi thủy thông lâm, thanh nhiệt, minh mục, chỉ khái hóa đàm
Xa tiền tử
Semen PlantaginisTính hàn · vị ngọtThanh nhiệt lợi niệu thông lâm, thẩm thấp chỉ tả, minh mục, trừ đàm
Mộc thông
Caulis AkebiaeTính hàn · vị đắngLợi niệu thông lâm, thanh tâm trừ phiền, thông kinh hạ nhũ
Tài liệu tham khảo
- Bộ Y tế. Dược điển Việt Nam V. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học; 2017.
- Đỗ Tất Lợi. Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học.
- Bộ môn Dược học cổ truyền, các trường đại học Y Dược. Giáo trình / Bài giảng Dược liệu và Dược học cổ truyền.
- Chinese Pharmacopoeia Commission. Pharmacopoeia of the People’s Republic of China (tài liệu tham khảo thêm).
Đây là danh mục tài liệu chung của chuyên mục. Nội dung được biên soạn lại, chưa dẫn nguồn đến từng trang và đang chờ kiểm duyệt chuyên môn. Phát hiện sai sót xin gửi góp ý.