Trạm Sức KhỏeCỔ TRUYỀN
  1. Trang chủ
  2. Phương tễ
  3. Bát chính tán
Trừ thấp · Tán

Bát chính tán八正散

Thanh nhiệt tả hỏa, lợi niệu thông lâm.

Cập nhật lần cuối

Thành phần

Vai tròVị thuốcLượng tham khảoTính vịQuy kinh
QuânXa tiền tử 9 gNgọt · HànCan, Thận, Phế, Tiểu trường
QuânBiển súc 9 g——
ThầnCù mạch 9 g——
ThầnHoạt thạch 9 g——
TáChi tử 9 gĐắng · HànTâm, Phế, Tam tiêu
TáĐại hoàng ⚠6 gĐắng · HànTỳ, Vị, Đại trường, Can, Tâm bào
TáMộc thông ⚠6 gĐắng · HànTâm, Tiểu trường, Bàng quang
SứCam thảo ⚠3 gNgọt · BìnhTâm, Phế, Tỳ, Vị
Thiên hướng hàn – nhiệt (5/8 vị có trong danh mục)
Kinh được tác động nhiều nhất
Phế ×3Tâm ×3Can ×2Tiểu trường ×2Tỳ ×2

Quân · Thần · Tá · Sứ

Vai trò từng vị trong Bát chính tán. Lượng ghi trên thẻ là lượng tham khảo.

QuânChủ trị chứng chính
ThầnHỗ trợ vị quân
  • Cù mạch9 g
  • Hoạt thạch9 g
TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụ
SứDẫn thuốc, điều hòa

Công năng và chủ trị

Công năng: Thanh nhiệt tả hỏa, lợi niệu thông lâm.

Chủ trị: Thấp nhiệt hạ tiêu: tiểu buốt, rắt, tiểu đỏ hoặc đục, bụng dưới đầy, miệng khô, rêu vàng nhờn.

Phân tích phương

Xa tiền tử, Biển súc, Cù mạch, Hoạt thạch, Mộc thông thanh nhiệt lợi thủy thông lâm; Chi tử thanh tam tiêu; Đại hoàng tả nhiệt dẫn ra đại tiện; Cam thảo hòa trung. Dùng đúng Mộc thông hợp chuẩn – không dùng Quan mộc thông.

Lưu ý an toàn

Khi nào cần chăm sóc y tế?

Thông tin chung về an toàn khi dùng dược liệu, không dùng để chẩn đoán.

Cấp cứu ngay
Dấu hiệu

Khó thở, tức ngực hoặc đau ngực dữ dội; sưng môi, lưỡi, họng; nổi mề đay toàn thân, tím tái; ngất hoặc lơ mơ; co giật; nôn ra máu, đi ngoài phân đen; chảy máu không cầm. Nghi ngộ độc: tê môi lưỡi, tê lan tay chân, chóng mặt, hồi hộp, tim đập chậm hoặc loạn nhịp, yếu cơ, nôn nhiều, vã mồ hôi lạnh.

Nên làm

Ngừng dùng ngay, gọi cấp cứu 115 hoặc đến cơ sở y tế gần nhất, mang theo gói thuốc hoặc đơn thuốc.

Đi khám trong ngày
Dấu hiệu

Buồn nôn, nôn kéo dài, đau bụng, tiêu chảy; vàng da hoặc nước tiểu sẫm màu; ngứa, phát ban; chóng mặt, hồi hộp bất thường. Tiểu ít hoặc không tiểu, phù tăng nhanh, chuột rút, mệt lả (có thể mất nước, rối loạn điện giải).

Nên làm

Ngừng dùng, đến gặp bác sĩ hoặc thầy thuốc có chứng chỉ hành nghề; nói rõ đã dùng những gì và từ bao giờ.

Hỏi thầy thuốc trước khi dùng
Dấu hiệu

Đang mang thai, dự định có thai hoặc cho con bú. trẻ nhỏ, người cao tuổi; có bệnh gan, thận, tim mạch, tiểu đường, huyết áp; đang dùng thuốc chống đông, hạ huyết áp, thuốc tim, thuốc an thần hay bất kỳ thuốc tân dược nào.

Nên làm

Thông báo cho bác sĩ, dược sĩ mọi thuốc và dược liệu đang dùng để được tư vấn về tương tác.

Câu hỏi thường gặp

Bát chính tán dùng để làm gì?

Công năng: thanh nhiệt tả hỏa, lợi niệu thông lâm. Chủ trị theo y văn: Thấp nhiệt hạ tiêu: tiểu buốt, rắt, tiểu đỏ hoặc đục, bụng dưới đầy, miệng khô, rêu vàng nhờn.

Bát chính tán gồm những vị nào?

Gồm 8 vị: Xa tiền tử (9 g, quân); Biển súc (9 g, quân); Cù mạch (9 g, thần); Hoạt thạch (9 g, thần); Chi tử (9 g, tá); Đại hoàng (6 g, tá); Mộc thông (6 g, tá); Cam thảo (3 g, sứ). Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.

Vị nào là quân trong Bát chính tán?

Vị quân là Xa tiền tử, Biển súc. Xa tiền tử, Biển súc, Cù mạch, Hoạt thạch, Mộc thông thanh nhiệt lợi thủy thông lâm; Chi tử thanh tam tiêu; Đại hoàng tả nhiệt dẫn ra đại tiện; Cam thảo hòa trung.

Ai không nên dùng Bát chính tán?

Phụ nữ có thai, người hư yếu không dùng. Tiểu ra máu, sốt cao, đau hông lưng cần đi khám. Phụ nữ có thai, đang cho con bú, trẻ nhỏ và người đang dùng thuốc tân dược cần hỏi thầy thuốc trước khi dùng.

Cùng nhóm: Trừ thấp

Tài liệu tham khảo

  1. Thái bình huệ dân hòa tễ cục phương – nguồn gốc của bài thuốc.
  2. Bộ môn Y học cổ truyền, các trường đại học Y Dược. Giáo trình / Bài giảng Phương tễ học.
  3. Bộ Y tế. Dược điển Việt Nam V. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học; 2017 (tham khảo về từng vị thuốc trong bài).

Đây là danh mục tài liệu chung của chuyên mục. Nội dung được biên soạn lại, chưa dẫn nguồn đến từng trang và đang chờ kiểm duyệt chuyên môn. Phát hiện sai sót xin gửi góp ý.

↑ ↓ di chuyểnEnter mởEsc đóng