Tính vị, quy kinh
Vị cay; tính ôn. Quy vào kinh Tâm, Phế, Thận.
Công năng
Khu phong tán hàn, thông khiếu, chỉ thống, ôn phế hóa ẩm.
Chủ trị
Cảm phong hàn, đau đầu, đau răng, ngạt mũi, phong thấp tý thống, ho đờm loãng.
Liều tham khảo
1–3 g mỗi ngày, thường dùng dạng thuốc sắc trong bài thuốc phối hợp. Liều thực tế do thầy thuốc quyết định theo thể trạng và chứng bệnh.
Kiêng kỵ
Âm hư dương cang, ho khan do âm hư; phản Lê lô; không dùng quá liều.
Có mặt trong 3 bài thuốc
Vai trò của Tế tân trong từng phương
| Bài thuốc | Vai trò | Nhóm | Công năng |
|---|---|---|---|
| Tiểu thanh long thang | Thần | Giải biểu | Giải biểu tán hàn, ôn phế hóa ẩm |
| Độc hoạt tang ký sinh thang | Thần | Trị phong | Khu phong thấp, chỉ tý thống, ích can thận, bổ khí huyết |
| Xuyên khung trà điều tán | Thần | Trị phong | Sơ phong chỉ thống |
Khi nào cần chăm sóc y tế?
Thông tin chung về an toàn khi dùng dược liệu, không dùng để chẩn đoán.
Khó thở, tức ngực hoặc đau ngực dữ dội; sưng môi, lưỡi, họng; nổi mề đay toàn thân, tím tái; ngất hoặc lơ mơ; co giật; nôn ra máu, đi ngoài phân đen; chảy máu không cầm. Nghi ngộ độc: tê môi lưỡi, tê lan tay chân, chóng mặt, hồi hộp, tim đập chậm hoặc loạn nhịp, yếu cơ, nôn nhiều, vã mồ hôi lạnh.
Ngừng dùng ngay, gọi cấp cứu 115 hoặc đến cơ sở y tế gần nhất, mang theo gói thuốc hoặc đơn thuốc.
Buồn nôn, nôn kéo dài, đau bụng, tiêu chảy; vàng da hoặc nước tiểu sẫm màu; ngứa, phát ban; chóng mặt, hồi hộp bất thường. Sốt trên 39 °C hoặc kéo dài quá 3 ngày, ho ra máu, đau ngực khi thở, ra mồ hôi quá nhiều, mệt lả.
Ngừng dùng, đến gặp bác sĩ hoặc thầy thuốc có chứng chỉ hành nghề; nói rõ đã dùng những gì và từ bao giờ.
Đang mang thai hoặc cho con bú; trẻ nhỏ, người cao tuổi; có bệnh gan, thận, tim mạch, tiểu đường, huyết áp; đang dùng thuốc chống đông, hạ huyết áp, thuốc tim, thuốc an thần hay bất kỳ thuốc tân dược nào.
Thông báo cho bác sĩ, dược sĩ mọi thuốc và dược liệu đang dùng để được tư vấn về tương tác.
Câu hỏi thường gặp
Tế tân có tính gì, vị gì, vào kinh nào?
Vị cay; tính ôn; quy vào kinh Tâm, Phế, Thận. Bộ phận thường dùng: rễ và thân rễ.
Tế tân có tác dụng gì?
Theo Y học cổ truyền, Tế tân có công năng khu phong tán hàn, thông khiếu, chỉ thống, ôn phế hóa ẩm. Thường được nhắc đến trong: cảm phong hàn, đau đầu, đau răng, ngạt mũi, phong thấp tý thống, ho đờm loãng.
Liều dùng Tế tân mỗi ngày là bao nhiêu?
Liều tham khảo trong tài liệu chuyên ngành: 1–3 g mỗi ngày, thường phối hợp trong bài thuốc. Liều thực tế do thầy thuốc quyết định theo thể trạng và chứng bệnh; không tự tăng liều.
Ai không nên dùng Tế tân?
Âm hư dương cang, ho khan do âm hư; phản Lê lô; không dùng quá liều. Lưu ý an toàn: Có độc tính – dùng liều thấp. Phụ nữ có thai, đang cho con bú, trẻ nhỏ và người đang dùng thuốc tân dược nên hỏi thầy thuốc trước khi dùng.
Tế tân có trong những bài thuốc nào?
Tế tân có mặt trong 3 bài thuốc của trang này: Tiểu thanh long thang (vai thần), Độc hoạt tang ký sinh thang (vai thần), Xuyên khung trà điều tán (vai thần).
Vị thuốc liên quan
Cùng nhóm hoặc gần về tính vị, quy kinh

Quế chi
Ramulus CinnamomiTính ôn · vị cay, ngọtPhát hãn giải cơ, ôn thông kinh mạch, trợ dương hóa khí

Viễn chí
Radix PolygalaeTính ôn · vị đắng, cayAn thần ích trí, giao thông tâm thận, khử đàm tiêu thũng
Bạch chỉ
Radix Angelicae dahuricaeTính ôn · vị cayGiải biểu tán hàn, khu phong chỉ thống, thông khiếu mũi, tiêu thũng bài nùng
Can khương
Rhizoma ZingiberisTính nhiệt · vị cayÔn trung tán hàn, hồi dương thông mạch, ôn phế hóa ẩm

Kinh giới
Herba Elsholtziae ciliataeTính ôn · vị cayGiải biểu, khu phong, thấu chẩn; sao đen thì chỉ huyết

Ma hoàng
Herba EphedraeTính ôn · vị cay, đắngPhát hãn giải biểu, tuyên phế bình suyễn, lợi thủy tiêu thũng
Tài liệu tham khảo
- Bộ Y tế. Dược điển Việt Nam V. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học; 2017.
- Đỗ Tất Lợi. Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học.
- Bộ môn Dược học cổ truyền, các trường đại học Y Dược. Giáo trình / Bài giảng Dược liệu và Dược học cổ truyền.
- Chinese Pharmacopoeia Commission. Pharmacopoeia of the People’s Republic of China (tài liệu tham khảo thêm).
Đây là danh mục tài liệu chung của chuyên mục. Nội dung được biên soạn lại, chưa dẫn nguồn đến từng trang và đang chờ kiểm duyệt chuyên môn. Phát hiện sai sót xin gửi góp ý.