Trạm Sức KhỏeCỔ TRUYỀN
  1. Trang chủ
  2. Dược liệu
  3. Can khương
Can khương – Rhizoma Zingiberis
Ảnh minh họa cây / dược liệu Rhizoma Zingiberis. Ảnh: Franz Eugen Köhler, Köhler's Medizinal-Pflanzen, Public domain, qua Wikimedia Commons (thu nhỏ). Ảnh chỉ để nhận diện sơ bộ: có thể là cây tươi, tranh thực vật hoặc dược liệu khô, không phản ánh đủ hình dạng dược liệu đã thái phiến.
Ôn lý

Can khương乾薑

Rhizoma Zingiberis

Cập nhật lần cuối

So sánh

Tính vị, quy kinh

Vị cay; tính nhiệt. Quy vào kinh Tỳ, Vị, Thận, Tâm, Phế.

Công năng

Ôn trung tán hàn, hồi dương thông mạch, ôn phế hóa ẩm.

Chủ trị

Bụng lạnh đau, nôn, tiêu chảy do hàn, chân tay lạnh mạch vi, ho đờm loãng.

Liều tham khảo

3–9 g mỗi ngày, thường dùng dạng thuốc sắc trong bài thuốc phối hợp. Liều thực tế do thầy thuốc quyết định theo thể trạng và chứng bệnh.

Kiêng kỵ

Âm hư nội nhiệt, huyết nhiệt; thận trọng thai kỳ.

Có mặt trong 5 bài thuốc

Vai trò của Can khương trong từng phương

Bài thuốcVai tròNhómCông năng
Tiểu thanh long thangThầnGiải biểuGiải biểu tán hàn, ôn phế hóa ẩm
Bán hạ tả tâm thangThầnHòa giảiHàn nhiệt bình điều, tiêu bĩ tán kết
Lý trung hoànQuânÔn lýÔn trung tán hàn, bổ khí kiện tỳ
Tứ nghịch thangThầnÔn lýHồi dương cứu nghịch
Sinh hóa thangTáLý huyếtHoạt huyết hóa ứ, ôn kinh chỉ thống

Khi nào cần chăm sóc y tế?

Thông tin chung về an toàn khi dùng dược liệu, không dùng để chẩn đoán.

Cấp cứu ngay
Dấu hiệu

Khó thở, tức ngực hoặc đau ngực dữ dội; sưng môi, lưỡi, họng; nổi mề đay toàn thân, tím tái; ngất hoặc lơ mơ; co giật; nôn ra máu, đi ngoài phân đen; chảy máu không cầm.

Nên làm

Ngừng dùng ngay, gọi cấp cứu 115 hoặc đến cơ sở y tế gần nhất, mang theo gói thuốc hoặc đơn thuốc.

Đi khám trong ngày
Dấu hiệu

Buồn nôn, nôn kéo dài, đau bụng, tiêu chảy; vàng da hoặc nước tiểu sẫm màu; ngứa, phát ban; chóng mặt, hồi hộp bất thường. Nóng trong, khô miệng, nổi mụn, chảy máu cam, bứt rứt, tim đập nhanh.

Nên làm

Ngừng dùng, đến gặp bác sĩ hoặc thầy thuốc có chứng chỉ hành nghề; nói rõ đã dùng những gì và từ bao giờ.

Hỏi thầy thuốc trước khi dùng
Dấu hiệu

Đang mang thai, dự định có thai hoặc cho con bú. trẻ nhỏ, người cao tuổi; có bệnh gan, thận, tim mạch, tiểu đường, huyết áp; đang dùng thuốc chống đông, hạ huyết áp, thuốc tim, thuốc an thần hay bất kỳ thuốc tân dược nào.

Nên làm

Thông báo cho bác sĩ, dược sĩ mọi thuốc và dược liệu đang dùng để được tư vấn về tương tác.

Câu hỏi thường gặp

Can khương có tính gì, vị gì, vào kinh nào?

Vị cay; tính nhiệt; quy vào kinh Tỳ, Vị, Thận, Tâm, Phế. Bộ phận thường dùng: thân rễ khô.

Can khương có tác dụng gì?

Theo Y học cổ truyền, Can khương có công năng ôn trung tán hàn, hồi dương thông mạch, ôn phế hóa ẩm. Thường được nhắc đến trong: bụng lạnh đau, nôn, tiêu chảy do hàn, chân tay lạnh mạch vi, ho đờm loãng.

Liều dùng Can khương mỗi ngày là bao nhiêu?

Liều tham khảo trong tài liệu chuyên ngành: 3–9 g mỗi ngày, thường phối hợp trong bài thuốc. Liều thực tế do thầy thuốc quyết định theo thể trạng và chứng bệnh; không tự tăng liều.

Ai không nên dùng Can khương?

Âm hư nội nhiệt, huyết nhiệt; thận trọng thai kỳ. Phụ nữ có thai, đang cho con bú, trẻ nhỏ và người đang dùng thuốc tân dược nên hỏi thầy thuốc trước khi dùng.

Can khương có trong những bài thuốc nào?

Can khương có mặt trong 5 bài thuốc của trang này: Tiểu thanh long thang (vai thần), Bán hạ tả tâm thang (vai thần), Lý trung hoàn (vai quân), Tứ nghịch thang (vai thần), Sinh hóa thang (vai tá).

Can khương khác Sinh khương thế nào?

Can khương (vị cay, tính nhiệt, quy kinh Tỳ, Vị, Thận, Tâm, Phế) có công năng: ôn trung tán hàn, hồi dương thông mạch, ôn phế hóa ẩm. Sinh khương (vị cay, tính ôn, quy kinh Phế, Tỳ, Vị) có công năng: giải biểu tán hàn, ôn trung chỉ ẩu, hóa đàm chỉ khái, giải độc bán hạ, nam tinh. Hai vị không dùng thay thế cho nhau nếu chưa có chỉ định của thầy thuốc.

Vị thuốc liên quan

Cùng nhóm hoặc gần về tính vị, quy kinh

Tài liệu tham khảo

  1. Bộ Y tế. Dược điển Việt Nam V. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học; 2017.
  2. Đỗ Tất Lợi. Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học.
  3. Bộ môn Dược học cổ truyền, các trường đại học Y Dược. Giáo trình / Bài giảng Dược liệu và Dược học cổ truyền.
  4. Chinese Pharmacopoeia Commission. Pharmacopoeia of the People’s Republic of China (tài liệu tham khảo thêm).

Đây là danh mục tài liệu chung của chuyên mục. Nội dung được biên soạn lại, chưa dẫn nguồn đến từng trang và đang chờ kiểm duyệt chuyên môn. Phát hiện sai sót xin gửi góp ý.

↑ ↓ di chuyểnEnter mởEsc đóng