
Tính vị, quy kinh
Vị cay, đắng; tính ôn. Quy vào kinh Phế.
Công năng
Tán phong hàn, thông tỵ khiếu, trừ phong thấp.
Chủ trị
Cảm phong hàn, ngạt mũi chảy nước mũi, viêm xoang, đau nhức do phong thấp.
Liều tham khảo
3–9 g mỗi ngày, thường dùng dạng thuốc sắc trong bài thuốc phối hợp. Liều thực tế do thầy thuốc quyết định theo thể trạng và chứng bệnh.
Kiêng kỵ
Huyết hư đau đầu; không dùng quá liều.
Khi nào cần chăm sóc y tế?
Thông tin chung về an toàn khi dùng dược liệu, không dùng để chẩn đoán.
Khó thở, tức ngực hoặc đau ngực dữ dội; sưng môi, lưỡi, họng; nổi mề đay toàn thân, tím tái; ngất hoặc lơ mơ; co giật; nôn ra máu, đi ngoài phân đen; chảy máu không cầm. Nghi ngộ độc: tê môi lưỡi, tê lan tay chân, chóng mặt, hồi hộp, tim đập chậm hoặc loạn nhịp, yếu cơ, nôn nhiều, vã mồ hôi lạnh.
Ngừng dùng ngay, gọi cấp cứu 115 hoặc đến cơ sở y tế gần nhất, mang theo gói thuốc hoặc đơn thuốc.
Buồn nôn, nôn kéo dài, đau bụng, tiêu chảy; vàng da hoặc nước tiểu sẫm màu; ngứa, phát ban; chóng mặt, hồi hộp bất thường. Sốt trên 39 °C hoặc kéo dài quá 3 ngày, ho ra máu, đau ngực khi thở, ra mồ hôi quá nhiều, mệt lả.
Ngừng dùng, đến gặp bác sĩ hoặc thầy thuốc có chứng chỉ hành nghề; nói rõ đã dùng những gì và từ bao giờ.
Đang mang thai hoặc cho con bú; trẻ nhỏ, người cao tuổi; có bệnh gan, thận, tim mạch, tiểu đường, huyết áp; đang dùng thuốc chống đông, hạ huyết áp, thuốc tim, thuốc an thần hay bất kỳ thuốc tân dược nào.
Thông báo cho bác sĩ, dược sĩ mọi thuốc và dược liệu đang dùng để được tư vấn về tương tác.
Câu hỏi thường gặp
Thương nhĩ tử có tính gì, vị gì, vào kinh nào?
Vị cay, đắng; tính ôn; quy vào kinh Phế. Bộ phận thường dùng: quả (ké đầu ngựa).
Thương nhĩ tử có tác dụng gì?
Theo Y học cổ truyền, Thương nhĩ tử có công năng tán phong hàn, thông tỵ khiếu, trừ phong thấp. Thường được nhắc đến trong: cảm phong hàn, ngạt mũi chảy nước mũi, viêm xoang, đau nhức do phong thấp.
Liều dùng Thương nhĩ tử mỗi ngày là bao nhiêu?
Liều tham khảo trong tài liệu chuyên ngành: 3–9 g mỗi ngày, thường phối hợp trong bài thuốc. Liều thực tế do thầy thuốc quyết định theo thể trạng và chứng bệnh; không tự tăng liều.
Ai không nên dùng Thương nhĩ tử?
Huyết hư đau đầu; không dùng quá liều. Lưu ý an toàn: Có độc, quá liều gây tổn thương gan thận. Phụ nữ có thai, đang cho con bú, trẻ nhỏ và người đang dùng thuốc tân dược nên hỏi thầy thuốc trước khi dùng.
Vị thuốc liên quan
Cùng nhóm hoặc gần về tính vị, quy kinh

Ma hoàng
Herba EphedraeTính ôn · vị cay, đắngPhát hãn giải biểu, tuyên phế bình suyễn, lợi thủy tiêu thũng
Bạch chỉ
Radix Angelicae dahuricaeTính ôn · vị cayGiải biểu tán hàn, khu phong chỉ thống, thông khiếu mũi, tiêu thũng bài nùng

Kinh giới
Herba Elsholtziae ciliataeTính ôn · vị cayGiải biểu, khu phong, thấu chẩn; sao đen thì chỉ huyết
Ngưu bàng tử
Fructus ArctiiTính hàn · vị cay, đắngSơ tán phong nhiệt, tuyên phế lợi hầu, thấu chẩn, giải độc tiêu thũng

Quế chi
Ramulus CinnamomiTính ôn · vị cay, ngọtPhát hãn giải cơ, ôn thông kinh mạch, trợ dương hóa khí
Sinh khương
Rhizoma Zingiberis recensTính ôn · vị cayGiải biểu tán hàn, ôn trung chỉ ẩu, hóa đàm chỉ khái, giải độc Bán hạ, Nam tinh
Tài liệu tham khảo
- Bộ Y tế. Dược điển Việt Nam V. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học; 2017.
- Đỗ Tất Lợi. Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học.
- Bộ môn Dược học cổ truyền, các trường đại học Y Dược. Giáo trình / Bài giảng Dược liệu và Dược học cổ truyền.
- Chinese Pharmacopoeia Commission. Pharmacopoeia of the People’s Republic of China (tài liệu tham khảo thêm).
Đây là danh mục tài liệu chung của chuyên mục. Nội dung được biên soạn lại, chưa dẫn nguồn đến từng trang và đang chờ kiểm duyệt chuyên môn. Phát hiện sai sót xin gửi góp ý.