Trạm Sức KhỏeCỔ TRUYỀN
  1. Trang chủ
  2. Lý luận
  3. Thực dưỡng – ăn uống theo tính vị
Nguyên tắc điều trị · Bài 16/21

Thực dưỡng – ăn uống theo tính vị

食養

Thức ăn cũng có tính (hàn, nhiệt, bình) và vị như thuốc. Bài giới thiệu nguyên tắc ăn uống theo thể chất, theo mùa; nêu một số ví dụ thường gặp và những điều cần tránh.

Cập nhật lần cuối Khoảng 2 phút đọc

“Y thực đồng nguyên” – thuốc và thức ăn cùng nguồn gốc. Nhiều thực phẩm quen thuộc cũng được mô tả tính vị, quy kinh như dược liệu, nhưng liều lượng và mục đích khác: thức ăn dùng hằng ngày để nuôi dưỡng và điều hòa, không dùng để chữa bệnh nặng.

Tính của thực phẩm

Tính Ví dụ thường nêu trong tài liệu Phù hợp với
Hàn, lương Dưa hấu, dưa chuột, rau muống, bí đao, mướp đắng, cam, lê, đậu xanh, rau má Thể nhiệt, mùa hè, nóng trong
Bình Gạo, đậu phộng, khoai lang, nấm hương, cá chép Dùng rộng rãi
Ôn, nhiệt Gừng, hành, tỏi, ớt, tiêu, quế, thịt dê, rượu Thể hàn, mùa đông, lạnh bụng

Nguyên tắc chung

  1. Thuận theo mùa: mùa nóng ăn thanh mát, dễ tiêu; mùa lạnh ăn ấm, bổ.
  2. Hợp thể chất: người dương hư hạn chế đồ sống lạnh; người âm hư, nóng trong hạn chế đồ chiên cay nóng.
  3. Cân bằng ngũ vị: đủ chua, đắng, ngọt, cay, mặn; thiên lệch một vị lâu ngày làm hại tạng tương ứng.
  4. Điều độ: “đói no thất thường” là nguyên nhân gây bệnh thường gặp ở Tỳ Vị (xem Nguyên nhân gây bệnh).
  5. Đa dạng: kết hợp thức ăn chính, rau, quả, đạm động vật, đạm thực vật.

Một vài ví dụ dân gian

  • Cháo gừng khi hơi cảm lạnh: ôn ấm, giải biểu nhẹ.
  • Chè đậu xanh, nước rau má, nước mía mùa hè: thanh nhiệt.
  • Hạt sen, củ mài (hoài sơn), gạo nếp trong món ăn bồi bổ tỳ vị.

Đây là kinh nghiệm dân gian. Không dùng thay thuốc khi đang bệnh.

Cần thận trọng

  • Người có bệnh gan, thận, tiểu đường, bệnh tim, thống phong (gút), hoặc đang dùng thuốc cần theo chế độ ăn do bác sĩ chỉ định, không áp dụng tùy tiện lời khuyên “ăn để bổ”.
  • Một số dược liệu bán dưới dạng “thực phẩm bổ sung” vẫn có thể gây tác dụng phụ hoặc tương tác thuốc – xem Phối ngũ và kiêng kỵ.
  • Trẻ nhỏ, phụ nữ có thai và cho con bú cần hỏi thầy thuốc hoặc chuyên gia dinh dưỡng.
Đã nắm được bài này?
Đánh dấu để theo dõi tiến độ trong lộ trình.
↑ ↓ di chuyểnEnter mởEsc đóng