Tứ nghịch tán四逆散
Thấu tà giải uất, sơ can lý tỳ.
Thành phần
| Vai trò | Vị thuốc | Lượng tham khảo | Tính vị | Quy kinh |
|---|---|---|---|---|
| Quân | 6 g | Đắng, Cay · Vi hàn | Can, Đởm | |
| Thần | 6 g | Đắng, Chua · Vi hàn | Can, Tỳ | |
| Tá | 6 g | Đắng, Cay, Chua · Vi hàn | Tỳ, Vị | |
| Sứ | 6 g | Ngọt · Bình | Tâm, Phế, Tỳ, Vị |
Quân · Thần · Tá · Sứ
Vai trò từng vị trong Tứ nghịch tán. Lượng ghi trên thẻ là lượng tham khảo.
- Sài hồ6 g
- Bạch thược6 g
- Chỉ thực6 g
Công năng và chủ trị
Công năng: Thấu tà giải uất, sơ can lý tỳ.
Chủ trị: Dương uất quyết nghịch: tay chân lạnh; can tỳ khí uất: đau tức sườn, đau bụng, tiêu chảy mót rặn, mạch huyền.
Phân tích phương
Sài hồ sơ can giải uất, thấu tà làm quân. Bạch thược liễm âm dưỡng huyết nhu can làm thần. Chỉ thực lý khí giải uất, phối Sài hồ một thăng một giáng, làm tá. Cam thảo điều hòa, ích tỳ hòa trung làm sứ.
Lưu ý an toàn
Khi nào cần chăm sóc y tế?
Thông tin chung về an toàn khi dùng dược liệu, không dùng để chẩn đoán.
Khó thở, tức ngực hoặc đau ngực dữ dội; sưng môi, lưỡi, họng; nổi mề đay toàn thân, tím tái; ngất hoặc lơ mơ; co giật; nôn ra máu, đi ngoài phân đen; chảy máu không cầm.
Ngừng dùng ngay, gọi cấp cứu 115 hoặc đến cơ sở y tế gần nhất, mang theo gói thuốc hoặc đơn thuốc.
Buồn nôn, nôn kéo dài, đau bụng, tiêu chảy; vàng da hoặc nước tiểu sẫm màu; ngứa, phát ban; chóng mặt, hồi hộp bất thường. Sốt kéo dài, vàng da, đau hạ sườn phải dữ dội, nôn nhiều.
Ngừng dùng, đến gặp bác sĩ hoặc thầy thuốc có chứng chỉ hành nghề; nói rõ đã dùng những gì và từ bao giờ.
Đang mang thai hoặc cho con bú; trẻ nhỏ, người cao tuổi; có bệnh gan, thận, tim mạch, tiểu đường, huyết áp; đang dùng thuốc chống đông, hạ huyết áp, thuốc tim, thuốc an thần hay bất kỳ thuốc tân dược nào.
Thông báo cho bác sĩ, dược sĩ mọi thuốc và dược liệu đang dùng để được tư vấn về tương tác.
Câu hỏi thường gặp
Tứ nghịch tán dùng để làm gì?
Công năng: thấu tà giải uất, sơ can lý tỳ. Chủ trị theo y văn: Dương uất quyết nghịch: tay chân lạnh; can tỳ khí uất: đau tức sườn, đau bụng, tiêu chảy mót rặn, mạch huyền.
Tứ nghịch tán gồm những vị nào?
Gồm 4 vị: Sài hồ (6 g, quân); Bạch thược (6 g, thần); Chỉ thực (6 g, tá); Chích cam thảo (6 g, sứ). Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.
Vị nào là quân trong Tứ nghịch tán?
Vị quân là Sài hồ. Sài hồ sơ can giải uất, thấu tà làm quân.
Ai không nên dùng Tứ nghịch tán?
Chứng tay chân lạnh do dương hư (hàn quyết) không dùng – khi đó thuộc phạm vi Tứ nghịch thang. Phụ nữ có thai, đang cho con bú, trẻ nhỏ và người đang dùng thuốc tân dược cần hỏi thầy thuốc trước khi dùng.
Cùng nhóm: Hòa giải
Tài liệu tham khảo
- Thương hàn luận – nguồn gốc của bài thuốc.
- Bộ môn Y học cổ truyền, các trường đại học Y Dược. Giáo trình / Bài giảng Phương tễ học.
- Bộ Y tế. Dược điển Việt Nam V. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học; 2017 (tham khảo về từng vị thuốc trong bài).
Đây là danh mục tài liệu chung của chuyên mục. Nội dung được biên soạn lại, chưa dẫn nguồn đến từng trang và đang chờ kiểm duyệt chuyên môn. Phát hiện sai sót xin gửi góp ý.