
Tính vị, quy kinh
Vị ngọt; tính bình. Quy vào kinh Tâm, Phế, Tỳ, Vị.
Công năng
Bổ tỳ ích khí, thanh nhiệt giải độc, khử đàm chỉ khái, hoãn cấp chỉ thống, điều hòa các vị thuốc.
Chủ trị
Tỳ vị hư nhược, mệt mỏi, hồi hộp, ho nhiều đờm, đau co thắt, mụn nhọt.
Liều tham khảo
2–9 g mỗi ngày, thường dùng dạng thuốc sắc trong bài thuốc phối hợp. Liều thực tế do thầy thuốc quyết định theo thể trạng và chứng bệnh.
Kiêng kỵ
Phù thũng, tăng huyết áp, hạ kali máu, đầy trướng do thấp; phản Đại kích, Nguyên hoa, Cam toại, Hải tảo.
Có mặt trong 42 bài thuốc
Vai trò của Cam thảo trong từng phương
| Bài thuốc | Vai trò | Nhóm | Công năng |
|---|---|---|---|
| Ma hoàng thang | Sứ | Giải biểu | Phát hãn giải biểu, tuyên phế bình suyễn |
| Quế chi thang | Sứ | Giải biểu | Giải cơ phát biểu, điều hòa dinh vệ |
| Ngân kiều tán | Sứ | Giải biểu | Tân lương thấu biểu, thanh nhiệt giải độc |
| Tang cúc ẩm | Sứ | Giải biểu | Sơ phong thanh nhiệt, tuyên phế chỉ khái |
| Tiểu thanh long thang | Sứ | Giải biểu | Giải biểu tán hàn, ôn phế hóa ẩm |
| Bạch hổ thang | Tá | Thanh nhiệt | Thanh nhiệt sinh tân |
| Long đởm tả can thang | Sứ | Thanh nhiệt | Tả can đởm thực hỏa, thanh hạ tiêu thấp nhiệt |
| Đạo xích tán | Tá | Thanh nhiệt | Thanh tâm, lợi thủy, dưỡng âm |
| Tiểu sài hồ thang | Sứ | Hòa giải | Hòa giải thiếu dương |
| Tiêu dao tán | Sứ | Hòa giải | Sơ can giải uất, dưỡng huyết kiện tỳ |
| Tứ nghịch tán | Sứ | Hòa giải | Thấu tà giải uất, sơ can lý tỳ |
| Bán hạ tả tâm thang | Sứ | Hòa giải | Hàn nhiệt bình điều, tiêu bĩ tán kết |
| Lý trung hoàn | Sứ | Ôn lý | Ôn trung tán hàn, bổ khí kiện tỳ |
| Tứ nghịch thang | Tá | Ôn lý | Hồi dương cứu nghịch |
| Tứ quân tử thang | Sứ | Bổ ích | Ích khí kiện tỳ |
| Bổ trung ích khí thang | Thần | Bổ ích | Bổ trung ích khí, thăng dương cử hãm |
| Quy tỳ thang | Sứ | Bổ ích | Ích khí bổ huyết, kiện tỳ dưỡng tâm |
| Bát trân thang | Sứ | Bổ ích | Bổ ích khí huyết |
| Thập toàn đại bổ thang | Sứ | Bổ ích | Ôn bổ khí huyết |
| Toan táo nhân thang | Sứ | An thần | Dưỡng huyết an thần, thanh nhiệt trừ phiền |
| Tô tử giáng khí thang | Sứ | Lý khí | Giáng khí bình suyễn, khử đàm chỉ khái |
| Huyết phủ trục ứ thang | Sứ | Lý huyết | Hoạt huyết hóa ứ, hành khí chỉ thống |
| Sinh hóa thang | Sứ | Lý huyết | Hoạt huyết hóa ứ, ôn kinh chỉ thống |
| Độc hoạt tang ký sinh thang | Sứ | Trị phong | Khu phong thấp, chỉ tý thống, ích can thận, bổ khí huyết |
| Xuyên khung trà điều tán | Sứ | Trị phong | Sơ phong chỉ thống |
| Mạch môn đông thang | Tá | Trị táo | Tư dưỡng phế vị, giáng nghịch hạ khí |
| Bách hợp cố kim thang | Sứ | Trị táo | Tư dưỡng phế thận, chỉ khái hóa đàm |
| Bình vị tán | Sứ | Trừ thấp | Táo thấp vận tỳ, hành khí hòa vị |
| Hoắc hương chính khí tán | Sứ | Trừ thấp | Giải biểu hóa thấp, lý khí hòa trung |
| Nhị trần thang | Sứ | Trừ đàm | Táo thấp hóa đàm, lý khí hòa trung |
| Ôn đởm thang | Sứ | Trừ đàm | Lý khí hóa đàm, thanh đởm hòa vị |
| Tiểu kiến trung thang | Tá | Ôn lý | Ôn trung bổ hư, hòa lý hoãn cấp |
| Cát căn thang | Sứ | Giải biểu | Phát hãn giải biểu, thăng tân thư cân |
| Ma hạnh thạch cam thang | Sứ | Giải biểu | Tân lương tuyên phế, thanh nhiệt bình suyễn |
| Hạnh tô tán | Sứ | Trị táo | Khinh tuyên lương táo, tuyên phế hóa đàm |
| Thanh táo cứu phế thang | Sứ | Trị táo | Thanh táo nhuận phế, dưỡng âm ích khí |
| Thược dược cam thảo thang | Thần | Bổ ích | Dưỡng âm hòa huyết, hoãn cấp chỉ thống |
| Lục quân tử thang | Thần | Bổ ích | Ích khí kiện tỳ, táo thấp hóa đàm |
| Hương sa lục quân tử thang | Tá | Bổ ích | Ích khí hóa đàm, hành khí hòa trung |
| Sài hồ sơ can tán | Sứ | Lý khí | Sơ can giải uất, hành khí chỉ thống |
| Bát chính tán | Sứ | Trừ thấp | Thanh nhiệt tả hỏa, lợi niệu thông lâm |
| Tả bạch tán | Sứ | Thanh nhiệt | Thanh tả phế nhiệt, bình suyễn chỉ khái |
Khi nào cần chăm sóc y tế?
Thông tin chung về an toàn khi dùng dược liệu, không dùng để chẩn đoán.
Khó thở, tức ngực hoặc đau ngực dữ dội; sưng môi, lưỡi, họng; nổi mề đay toàn thân, tím tái; ngất hoặc lơ mơ; co giật; nôn ra máu, đi ngoài phân đen; chảy máu không cầm.
Ngừng dùng ngay, gọi cấp cứu 115 hoặc đến cơ sở y tế gần nhất, mang theo gói thuốc hoặc đơn thuốc.
Buồn nôn, nôn kéo dài, đau bụng, tiêu chảy; vàng da hoặc nước tiểu sẫm màu; ngứa, phát ban; chóng mặt, hồi hộp bất thường. Bụng đầy trướng, ăn kém, nóng trong, mất ngủ, huyết áp tăng sau khi dùng.
Ngừng dùng, đến gặp bác sĩ hoặc thầy thuốc có chứng chỉ hành nghề; nói rõ đã dùng những gì và từ bao giờ.
Đang mang thai hoặc cho con bú; trẻ nhỏ, người cao tuổi; có bệnh gan, thận, tim mạch, tiểu đường, huyết áp; đang dùng thuốc chống đông, hạ huyết áp, thuốc tim, thuốc an thần hay bất kỳ thuốc tân dược nào.
Thông báo cho bác sĩ, dược sĩ mọi thuốc và dược liệu đang dùng để được tư vấn về tương tác.
Câu hỏi thường gặp
Cam thảo có tính gì, vị gì, vào kinh nào?
Vị ngọt; tính bình; quy vào kinh Tâm, Phế, Tỳ, Vị. Bộ phận thường dùng: rễ và thân rễ.
Cam thảo có tác dụng gì?
Theo Y học cổ truyền, Cam thảo có công năng bổ tỳ ích khí, thanh nhiệt giải độc, khử đàm chỉ khái, hoãn cấp chỉ thống, điều hòa các vị thuốc. Thường được nhắc đến trong: tỳ vị hư nhược, mệt mỏi, hồi hộp, ho nhiều đờm, đau co thắt, mụn nhọt.
Liều dùng Cam thảo mỗi ngày là bao nhiêu?
Liều tham khảo trong tài liệu chuyên ngành: 2–9 g mỗi ngày, thường phối hợp trong bài thuốc. Liều thực tế do thầy thuốc quyết định theo thể trạng và chứng bệnh; không tự tăng liều.
Ai không nên dùng Cam thảo?
Phù thũng, tăng huyết áp, hạ kali máu, đầy trướng do thấp; phản Đại kích, Nguyên hoa, Cam toại, Hải tảo. Lưu ý an toàn: Dùng lâu gây giữ nước, tăng huyết áp. Phụ nữ có thai, đang cho con bú, trẻ nhỏ và người đang dùng thuốc tân dược nên hỏi thầy thuốc trước khi dùng.
Cam thảo có trong những bài thuốc nào?
Cam thảo có mặt trong 42 bài thuốc của trang này: Ma hoàng thang (vai sứ), Quế chi thang (vai sứ), Ngân kiều tán (vai sứ), Tang cúc ẩm (vai sứ), Tiểu thanh long thang (vai sứ), Bạch hổ thang (vai tá), Long đởm tả can thang (vai sứ), Đạo xích tán (vai tá) và một số bài khác.
Vị thuốc liên quan
Cùng nhóm hoặc gần về tính vị, quy kinh
Nhân sâm
Radix et Rhizoma GinsengTính vi ôn · vị ngọt, đắngĐại bổ nguyên khí, phục mạch cố thoát, bổ tỳ ích phế, sinh tân, an thần ích trí
Đảng sâm
Radix CodonopsisTính bình · vị ngọtBổ trung ích khí, kiện tỳ ích phế, dưỡng huyết sinh tân
Hoài sơn
Tuber Dioscoreae persimilisTính bình · vị ngọtBổ tỳ dưỡng vị, sinh tân ích phế, bổ thận sáp tinh
Bạch truật
Rhizoma Atractylodis macrocephalaeTính ôn · vị đắng, ngọtKiện tỳ ích khí, táo thấp lợi thủy, chỉ hãn, an thai
Can khương
Rhizoma ZingiberisTính nhiệt · vị cayÔn trung tán hàn, hồi dương thông mạch, ôn phế hóa ẩm

Đại táo
Fructus Ziziphi jujubaeTính ôn · vị ngọtBổ trung ích khí, dưỡng huyết an thần, hòa hoãn dược tính
Tài liệu tham khảo
- Bộ Y tế. Dược điển Việt Nam V. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học; 2017.
- Đỗ Tất Lợi. Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học.
- Bộ môn Dược học cổ truyền, các trường đại học Y Dược. Giáo trình / Bài giảng Dược liệu và Dược học cổ truyền.
- Chinese Pharmacopoeia Commission. Pharmacopoeia of the People’s Republic of China (tài liệu tham khảo thêm).
Đây là danh mục tài liệu chung của chuyên mục. Nội dung được biên soạn lại, chưa dẫn nguồn đến từng trang và đang chờ kiểm duyệt chuyên môn. Phát hiện sai sót xin gửi góp ý.