Trạm Sức KhỏeCỔ TRUYỀN
  1. Trang chủ
  2. Dược liệu
  3. Bạch thược
Bạch thược – Radix Paeoniae lactiflorae
Ảnh minh họa cây / dược liệu Radix Paeoniae lactiflorae. Ảnh: Ulf Eliasson, CC BY-SA 3.0, qua Wikimedia Commons (thu nhỏ). Ảnh chỉ để nhận diện sơ bộ: có thể là cây tươi, tranh thực vật hoặc dược liệu khô, không phản ánh đủ hình dạng dược liệu đã thái phiến.
Bổ huyết

Bạch thược白芍

Radix Paeoniae lactiflorae

Cập nhật lần cuối

So sánh

Tính vị, quy kinh

Vị đắng, chua; tính vi hàn. Quy vào kinh Can, Tỳ.

Công năng

Dưỡng huyết điều kinh, liễm âm chỉ hãn, nhu can chỉ thống, bình can dương.

Chủ trị

Huyết hư, kinh nguyệt không đều, tự hãn đạo hãn, đau sườn bụng, co rút chân tay, đau đầu chóng mặt.

Liều tham khảo

6–15 g mỗi ngày, thường dùng dạng thuốc sắc trong bài thuốc phối hợp. Liều thực tế do thầy thuốc quyết định theo thể trạng và chứng bệnh.

Kiêng kỵ

Đầy bụng do hư hàn; phản Lê lô.

Có mặt trong 15 bài thuốc

Vai trò của Bạch thược trong từng phương

Bài thuốcVai tròNhómCông năng
Quế chi thangThầnGiải biểuGiải cơ phát biểu, điều hòa dinh vệ
Tiểu thanh long thangTáGiải biểuGiải biểu tán hàn, ôn phế hóa ẩm
Ma tử nhân hoànThầnTả hạNhuận tràng tiết nhiệt, hành khí thông tiện
Tiêu dao tánThầnHòa giảiSơ can giải uất, dưỡng huyết kiện tỳ
Tứ nghịch tánThầnHòa giảiThấu tà giải uất, sơ can lý tỳ
Tứ vật thangTáBổ íchBổ huyết điều huyết
Bát trân thangThầnBổ íchBổ ích khí huyết
Thập toàn đại bổ thangThầnBổ íchÔn bổ khí huyết
Độc hoạt tang ký sinh thangTáTrị phongKhu phong thấp, chỉ tý thống, ích can thận, bổ khí huyết
Bách hợp cố kim thangTáTrị táoTư dưỡng phế thận, chỉ khái hóa đàm
Chân vũ thangTáTrừ thấpÔn dương lợi thủy
Tiểu kiến trung thangQuânÔn lýÔn trung bổ hư, hòa lý hoãn cấp
Cát căn thangTáGiải biểuPhát hãn giải biểu, thăng tân thư cân
Thược dược cam thảo thangQuânBổ íchDưỡng âm hòa huyết, hoãn cấp chỉ thống
Sài hồ sơ can tánTáLý khíSơ can giải uất, hành khí chỉ thống

Khi nào cần chăm sóc y tế?

Thông tin chung về an toàn khi dùng dược liệu, không dùng để chẩn đoán.

Cấp cứu ngay
Dấu hiệu

Khó thở, tức ngực hoặc đau ngực dữ dội; sưng môi, lưỡi, họng; nổi mề đay toàn thân, tím tái; ngất hoặc lơ mơ; co giật; nôn ra máu, đi ngoài phân đen; chảy máu không cầm.

Nên làm

Ngừng dùng ngay, gọi cấp cứu 115 hoặc đến cơ sở y tế gần nhất, mang theo gói thuốc hoặc đơn thuốc.

Đi khám trong ngày
Dấu hiệu

Buồn nôn, nôn kéo dài, đau bụng, tiêu chảy; vàng da hoặc nước tiểu sẫm màu; ngứa, phát ban; chóng mặt, hồi hộp bất thường. Bụng đầy trướng, tiêu chảy, chảy máu bất thường, buồn nôn kéo dài.

Nên làm

Ngừng dùng, đến gặp bác sĩ hoặc thầy thuốc có chứng chỉ hành nghề; nói rõ đã dùng những gì và từ bao giờ.

Hỏi thầy thuốc trước khi dùng
Dấu hiệu

Đang mang thai hoặc cho con bú; trẻ nhỏ, người cao tuổi; có bệnh gan, thận, tim mạch, tiểu đường, huyết áp; đang dùng thuốc chống đông, hạ huyết áp, thuốc tim, thuốc an thần hay bất kỳ thuốc tân dược nào.

Nên làm

Thông báo cho bác sĩ, dược sĩ mọi thuốc và dược liệu đang dùng để được tư vấn về tương tác.

Câu hỏi thường gặp

Bạch thược có tính gì, vị gì, vào kinh nào?

Vị đắng, chua; tính vi hàn; quy vào kinh Can, Tỳ. Bộ phận thường dùng: rễ đã cạo vỏ.

Bạch thược có tác dụng gì?

Theo Y học cổ truyền, Bạch thược có công năng dưỡng huyết điều kinh, liễm âm chỉ hãn, nhu can chỉ thống, bình can dương. Thường được nhắc đến trong: huyết hư, kinh nguyệt không đều, tự hãn đạo hãn, đau sườn bụng, co rút chân tay, đau đầu chóng mặt.

Liều dùng Bạch thược mỗi ngày là bao nhiêu?

Liều tham khảo trong tài liệu chuyên ngành: 6–15 g mỗi ngày, thường phối hợp trong bài thuốc. Liều thực tế do thầy thuốc quyết định theo thể trạng và chứng bệnh; không tự tăng liều.

Ai không nên dùng Bạch thược?

Đầy bụng do hư hàn; phản Lê lô. Phụ nữ có thai, đang cho con bú, trẻ nhỏ và người đang dùng thuốc tân dược nên hỏi thầy thuốc trước khi dùng.

Bạch thược có trong những bài thuốc nào?

Bạch thược có mặt trong 15 bài thuốc của trang này: Quế chi thang (vai thần), Tiểu thanh long thang (vai tá), Ma tử nhân hoàn (vai thần), Tiêu dao tán (vai thần), Tứ nghịch tán (vai thần), Tứ vật thang (vai tá), Bát trân thang (vai thần), Thập toàn đại bổ thang (vai thần) và một số bài khác.

Bạch thược khác Xích thược thế nào?

Bạch thược (vị đắng, chua, tính vi hàn, quy kinh Can, Tỳ) có công năng: dưỡng huyết điều kinh, liễm âm chỉ hãn, nhu can chỉ thống, bình can dương. Xích thược (vị đắng, tính vi hàn, quy kinh Can) có công năng: thanh nhiệt lương huyết, tán ứ chỉ thống. Hai vị không dùng thay thế cho nhau nếu chưa có chỉ định của thầy thuốc.

Vị thuốc liên quan

Cùng nhóm hoặc gần về tính vị, quy kinh

Tài liệu tham khảo

  1. Bộ Y tế. Dược điển Việt Nam V. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học; 2017.
  2. Đỗ Tất Lợi. Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học.
  3. Bộ môn Dược học cổ truyền, các trường đại học Y Dược. Giáo trình / Bài giảng Dược liệu và Dược học cổ truyền.
  4. Chinese Pharmacopoeia Commission. Pharmacopoeia of the People’s Republic of China (tài liệu tham khảo thêm).

Đây là danh mục tài liệu chung của chuyên mục. Nội dung được biên soạn lại, chưa dẫn nguồn đến từng trang và đang chờ kiểm duyệt chuyên môn. Phát hiện sai sót xin gửi góp ý.

↑ ↓ di chuyểnEnter mởEsc đóng