
Tính vị, quy kinh
Vị đắng, chua; tính vi hàn. Quy vào kinh Can, Tỳ.
Công năng
Dưỡng huyết điều kinh, liễm âm chỉ hãn, nhu can chỉ thống, bình can dương.
Chủ trị
Huyết hư, kinh nguyệt không đều, tự hãn đạo hãn, đau sườn bụng, co rút chân tay, đau đầu chóng mặt.
Liều tham khảo
6–15 g mỗi ngày, thường dùng dạng thuốc sắc trong bài thuốc phối hợp. Liều thực tế do thầy thuốc quyết định theo thể trạng và chứng bệnh.
Kiêng kỵ
Đầy bụng do hư hàn; phản Lê lô.
Có mặt trong 15 bài thuốc
Vai trò của Bạch thược trong từng phương
| Bài thuốc | Vai trò | Nhóm | Công năng |
|---|---|---|---|
| Quế chi thang | Thần | Giải biểu | Giải cơ phát biểu, điều hòa dinh vệ |
| Tiểu thanh long thang | Tá | Giải biểu | Giải biểu tán hàn, ôn phế hóa ẩm |
| Ma tử nhân hoàn | Thần | Tả hạ | Nhuận tràng tiết nhiệt, hành khí thông tiện |
| Tiêu dao tán | Thần | Hòa giải | Sơ can giải uất, dưỡng huyết kiện tỳ |
| Tứ nghịch tán | Thần | Hòa giải | Thấu tà giải uất, sơ can lý tỳ |
| Tứ vật thang | Tá | Bổ ích | Bổ huyết điều huyết |
| Bát trân thang | Thần | Bổ ích | Bổ ích khí huyết |
| Thập toàn đại bổ thang | Thần | Bổ ích | Ôn bổ khí huyết |
| Độc hoạt tang ký sinh thang | Tá | Trị phong | Khu phong thấp, chỉ tý thống, ích can thận, bổ khí huyết |
| Bách hợp cố kim thang | Tá | Trị táo | Tư dưỡng phế thận, chỉ khái hóa đàm |
| Chân vũ thang | Tá | Trừ thấp | Ôn dương lợi thủy |
| Tiểu kiến trung thang | Quân | Ôn lý | Ôn trung bổ hư, hòa lý hoãn cấp |
| Cát căn thang | Tá | Giải biểu | Phát hãn giải biểu, thăng tân thư cân |
| Thược dược cam thảo thang | Quân | Bổ ích | Dưỡng âm hòa huyết, hoãn cấp chỉ thống |
| Sài hồ sơ can tán | Tá | Lý khí | Sơ can giải uất, hành khí chỉ thống |
Khi nào cần chăm sóc y tế?
Thông tin chung về an toàn khi dùng dược liệu, không dùng để chẩn đoán.
Khó thở, tức ngực hoặc đau ngực dữ dội; sưng môi, lưỡi, họng; nổi mề đay toàn thân, tím tái; ngất hoặc lơ mơ; co giật; nôn ra máu, đi ngoài phân đen; chảy máu không cầm.
Ngừng dùng ngay, gọi cấp cứu 115 hoặc đến cơ sở y tế gần nhất, mang theo gói thuốc hoặc đơn thuốc.
Buồn nôn, nôn kéo dài, đau bụng, tiêu chảy; vàng da hoặc nước tiểu sẫm màu; ngứa, phát ban; chóng mặt, hồi hộp bất thường. Bụng đầy trướng, tiêu chảy, chảy máu bất thường, buồn nôn kéo dài.
Ngừng dùng, đến gặp bác sĩ hoặc thầy thuốc có chứng chỉ hành nghề; nói rõ đã dùng những gì và từ bao giờ.
Đang mang thai hoặc cho con bú; trẻ nhỏ, người cao tuổi; có bệnh gan, thận, tim mạch, tiểu đường, huyết áp; đang dùng thuốc chống đông, hạ huyết áp, thuốc tim, thuốc an thần hay bất kỳ thuốc tân dược nào.
Thông báo cho bác sĩ, dược sĩ mọi thuốc và dược liệu đang dùng để được tư vấn về tương tác.
Câu hỏi thường gặp
Bạch thược có tính gì, vị gì, vào kinh nào?
Vị đắng, chua; tính vi hàn; quy vào kinh Can, Tỳ. Bộ phận thường dùng: rễ đã cạo vỏ.
Bạch thược có tác dụng gì?
Theo Y học cổ truyền, Bạch thược có công năng dưỡng huyết điều kinh, liễm âm chỉ hãn, nhu can chỉ thống, bình can dương. Thường được nhắc đến trong: huyết hư, kinh nguyệt không đều, tự hãn đạo hãn, đau sườn bụng, co rút chân tay, đau đầu chóng mặt.
Liều dùng Bạch thược mỗi ngày là bao nhiêu?
Liều tham khảo trong tài liệu chuyên ngành: 6–15 g mỗi ngày, thường phối hợp trong bài thuốc. Liều thực tế do thầy thuốc quyết định theo thể trạng và chứng bệnh; không tự tăng liều.
Ai không nên dùng Bạch thược?
Đầy bụng do hư hàn; phản Lê lô. Phụ nữ có thai, đang cho con bú, trẻ nhỏ và người đang dùng thuốc tân dược nên hỏi thầy thuốc trước khi dùng.
Bạch thược có trong những bài thuốc nào?
Bạch thược có mặt trong 15 bài thuốc của trang này: Quế chi thang (vai thần), Tiểu thanh long thang (vai tá), Ma tử nhân hoàn (vai thần), Tiêu dao tán (vai thần), Tứ nghịch tán (vai thần), Tứ vật thang (vai tá), Bát trân thang (vai thần), Thập toàn đại bổ thang (vai thần) và một số bài khác.
Bạch thược khác Xích thược thế nào?
Bạch thược (vị đắng, chua, tính vi hàn, quy kinh Can, Tỳ) có công năng: dưỡng huyết điều kinh, liễm âm chỉ hãn, nhu can chỉ thống, bình can dương. Xích thược (vị đắng, tính vi hàn, quy kinh Can) có công năng: thanh nhiệt lương huyết, tán ứ chỉ thống. Hai vị không dùng thay thế cho nhau nếu chưa có chỉ định của thầy thuốc.
Vị thuốc liên quan
Cùng nhóm hoặc gần về tính vị, quy kinh
Đương quy
Radix Angelicae sinensisTính ôn · vị ngọt, cayBổ huyết hoạt huyết, điều kinh chỉ thống, nhuận tràng thông tiện
Hà thủ ô đỏ
Radix Fallopiae multifloraeTính vi ôn · vị đắng, ngọt, chátBổ can thận, ích tinh huyết, làm đen râu tóc, mạnh gân xương

Nhân trần
Herba Adenosmatis caeruleiTính vi hàn · vị đắng, cayThanh thấp nhiệt, thoái hoàng
A giao
Colla Corii AsiniTính bình · vị ngọtBổ huyết, tư âm nhuận táo, chỉ huyết
Chỉ thực
Fructus Aurantii immaturusTính vi hàn · vị đắng, cay, chuaPhá khí tiêu tích, hóa đàm trừ bĩ
Chỉ xác
Fructus AurantiiTính vi hàn · vị đắng, cay, chuaLý khí khoan trung, hành trệ tiêu trướng
Tài liệu tham khảo
- Bộ Y tế. Dược điển Việt Nam V. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học; 2017.
- Đỗ Tất Lợi. Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học.
- Bộ môn Dược học cổ truyền, các trường đại học Y Dược. Giáo trình / Bài giảng Dược liệu và Dược học cổ truyền.
- Chinese Pharmacopoeia Commission. Pharmacopoeia of the People’s Republic of China (tài liệu tham khảo thêm).
Đây là danh mục tài liệu chung của chuyên mục. Nội dung được biên soạn lại, chưa dẫn nguồn đến từng trang và đang chờ kiểm duyệt chuyên môn. Phát hiện sai sót xin gửi góp ý.