Bán hạ tả tâm thang半夏瀉心湯
Hàn nhiệt bình điều, tiêu bĩ tán kết.
Thành phần
| Vai trò | Vị thuốc | Lượng tham khảo | Tính vị | Quy kinh |
|---|---|---|---|---|
| Quân | 12 g | Cay · Ôn | Tỳ, Vị, Phế | |
| Thần | 9 g | Cay · Nhiệt | Tỳ, Vị, Thận, Tâm, Phế | |
| Thần | 9 g | Đắng · Hàn | Phế, Đởm, Tỳ, Đại trường, Tiểu trường | |
| Thần | 3 g | Đắng · Hàn | Tâm, Tỳ, Vị, Can, Đởm, Đại trường | |
| Tá | 9 g | Ngọt, Đắng · Vi ôn | Tỳ, Phế, Tâm | |
| Tá | 4 quả | Ngọt · Ôn | Tỳ, Vị | |
| Sứ | 9 g | Ngọt · Bình | Tâm, Phế, Tỳ, Vị |
Quân · Thần · Tá · Sứ
Vai trò từng vị trong Bán hạ tả tâm thang. Lượng ghi trên thẻ là lượng tham khảo.
- Bán hạ12 g
- Can khương9 g
- Hoàng cầm9 g
- Hoàng liên3 g
Công năng và chủ trị
Công năng: Hàn nhiệt bình điều, tiêu bĩ tán kết.
Chủ trị: Hàn nhiệt thác tạp: tâm hạ bĩ đầy mà không đau, nôn khan, sôi bụng, tiêu chảy, rêu lưỡi nhờn hơi vàng.
Phân tích phương
Bán hạ tán kết trừ bĩ, giáng nghịch chỉ ẩu làm quân. Can khương ôn trung tán hàn; Hoàng cầm, Hoàng liên đắng hàn tiết nhiệt làm thần – cay mở đắng giáng. Nhân sâm, Đại táo bổ tỳ khí làm tá. Cam thảo bổ tỳ, điều hòa làm sứ.
Lưu ý an toàn
Khi nào cần chăm sóc y tế?
Thông tin chung về an toàn khi dùng dược liệu, không dùng để chẩn đoán.
Khó thở, tức ngực hoặc đau ngực dữ dội; sưng môi, lưỡi, họng; nổi mề đay toàn thân, tím tái; ngất hoặc lơ mơ; co giật; nôn ra máu, đi ngoài phân đen; chảy máu không cầm. Nghi ngộ độc: tê môi lưỡi, tê lan tay chân, chóng mặt, hồi hộp, tim đập chậm hoặc loạn nhịp, yếu cơ, nôn nhiều, vã mồ hôi lạnh.
Ngừng dùng ngay, gọi cấp cứu 115 hoặc đến cơ sở y tế gần nhất, mang theo gói thuốc hoặc đơn thuốc.
Buồn nôn, nôn kéo dài, đau bụng, tiêu chảy; vàng da hoặc nước tiểu sẫm màu; ngứa, phát ban; chóng mặt, hồi hộp bất thường. Sốt kéo dài, vàng da, đau hạ sườn phải dữ dội, nôn nhiều.
Ngừng dùng, đến gặp bác sĩ hoặc thầy thuốc có chứng chỉ hành nghề; nói rõ đã dùng những gì và từ bao giờ.
Đang mang thai hoặc cho con bú; trẻ nhỏ, người cao tuổi; có bệnh gan, thận, tim mạch, tiểu đường, huyết áp; đang dùng thuốc chống đông, hạ huyết áp, thuốc tim, thuốc an thần hay bất kỳ thuốc tân dược nào.
Thông báo cho bác sĩ, dược sĩ mọi thuốc và dược liệu đang dùng để được tư vấn về tương tác.
Câu hỏi thường gặp
Bán hạ tả tâm thang dùng để làm gì?
Công năng: hàn nhiệt bình điều, tiêu bĩ tán kết. Chủ trị theo y văn: Hàn nhiệt thác tạp: tâm hạ bĩ đầy mà không đau, nôn khan, sôi bụng, tiêu chảy, rêu lưỡi nhờn hơi vàng.
Bán hạ tả tâm thang gồm những vị nào?
Gồm 7 vị: Bán hạ (12 g, quân); Can khương (9 g, thần); Hoàng cầm (9 g, thần); Hoàng liên (3 g, thần); Nhân sâm (9 g, tá); Đại táo (4 quả, tá); Chích cam thảo (9 g, sứ). Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.
Vị nào là quân trong Bán hạ tả tâm thang?
Vị quân là Bán hạ. Bán hạ tán kết trừ bĩ, giáng nghịch chỉ ẩu làm quân.
Ai không nên dùng Bán hạ tả tâm thang?
Bĩ đầy do khí trệ hoặc thực tích không dùng. Phụ nữ có thai, đang cho con bú, trẻ nhỏ và người đang dùng thuốc tân dược cần hỏi thầy thuốc trước khi dùng.
Cùng nhóm: Hòa giải
Tài liệu tham khảo
- Thương hàn luận – nguồn gốc của bài thuốc.
- Bộ môn Y học cổ truyền, các trường đại học Y Dược. Giáo trình / Bài giảng Phương tễ học.
- Bộ Y tế. Dược điển Việt Nam V. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học; 2017 (tham khảo về từng vị thuốc trong bài).
Đây là danh mục tài liệu chung của chuyên mục. Nội dung được biên soạn lại, chưa dẫn nguồn đến từng trang và đang chờ kiểm duyệt chuyên môn. Phát hiện sai sót xin gửi góp ý.