Tứ nghịch thang四逆湯
Hồi dương cứu nghịch.
Thành phần
| Vai trò | Vị thuốc | Lượng tham khảo | Tính vị | Quy kinh |
|---|---|---|---|---|
| Quân | 15 g | Cay, Ngọt · Nhiệt | Tâm, Thận, Tỳ | |
| Thần | 6 g | Cay · Nhiệt | Tỳ, Vị, Thận, Tâm, Phế | |
| Tá | 6 g | Ngọt · Bình | Tâm, Phế, Tỳ, Vị |
Quân · Thần · Tá · Sứ
Vai trò từng vị trong Tứ nghịch thang. Lượng ghi trên thẻ là lượng tham khảo.
Công năng và chủ trị
Công năng: Hồi dương cứu nghịch.
Chủ trị: Thiếu âm bệnh dương khí suy vi: tứ chi quyết lạnh, sợ lạnh nằm co, tinh thần mệt mỏi muốn ngủ, nôn, tiêu chảy, mạch vi tế.
Phân tích phương
Phụ tử đại tân đại nhiệt, ôn tráng thận dương, hồi dương cứu nghịch làm quân. Can khương ôn trung tán hàn, giúp Phụ tử làm thần. Cam thảo ích khí, hoãn tính mạnh và giảm độc của Khương – Phụ, làm tá sứ.
Lưu ý an toàn
Khi nào cần chăm sóc y tế?
Thông tin chung về an toàn khi dùng dược liệu, không dùng để chẩn đoán.
Khó thở, tức ngực hoặc đau ngực dữ dội; sưng môi, lưỡi, họng; nổi mề đay toàn thân, tím tái; ngất hoặc lơ mơ; co giật; nôn ra máu, đi ngoài phân đen; chảy máu không cầm. Nghi ngộ độc: tê môi lưỡi, tê lan tay chân, chóng mặt, hồi hộp, tim đập chậm hoặc loạn nhịp, yếu cơ, nôn nhiều, vã mồ hôi lạnh.
Ngừng dùng ngay, gọi cấp cứu 115 hoặc đến cơ sở y tế gần nhất, mang theo gói thuốc hoặc đơn thuốc.
Buồn nôn, nôn kéo dài, đau bụng, tiêu chảy; vàng da hoặc nước tiểu sẫm màu; ngứa, phát ban; chóng mặt, hồi hộp bất thường. Nóng trong, khô miệng, nổi mụn, chảy máu cam, bứt rứt, tim đập nhanh.
Ngừng dùng, đến gặp bác sĩ hoặc thầy thuốc có chứng chỉ hành nghề; nói rõ đã dùng những gì và từ bao giờ.
Đang mang thai hoặc cho con bú; trẻ nhỏ, người cao tuổi; có bệnh gan, thận, tim mạch, tiểu đường, huyết áp; đang dùng thuốc chống đông, hạ huyết áp, thuốc tim, thuốc an thần hay bất kỳ thuốc tân dược nào.
Thông báo cho bác sĩ, dược sĩ mọi thuốc và dược liệu đang dùng để được tư vấn về tương tác.
Câu hỏi thường gặp
Tứ nghịch thang dùng để làm gì?
Công năng: hồi dương cứu nghịch. Chủ trị theo y văn: Thiếu âm bệnh dương khí suy vi: tứ chi quyết lạnh, sợ lạnh nằm co, tinh thần mệt mỏi muốn ngủ, nôn, tiêu chảy, mạch vi tế.
Tứ nghịch thang gồm những vị nào?
Gồm 3 vị: Phụ tử (15 g, quân); Can khương (6 g, thần); Chích cam thảo (6 g, tá). Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.
Vị nào là quân trong Tứ nghịch thang?
Vị quân là Phụ tử. Phụ tử đại tân đại nhiệt, ôn tráng thận dương, hồi dương cứu nghịch làm quân.
Ai không nên dùng Tứ nghịch thang?
Bài cấp cứu theo y văn cổ, có Phụ tử độc: tuyệt đối không tự dùng. Chân nhiệt giả hàn cấm dùng. Tình trạng trụy mạch cần cấp cứu y tế hiện đại. Phụ nữ có thai, đang cho con bú, trẻ nhỏ và người đang dùng thuốc tân dược cần hỏi thầy thuốc trước khi dùng.
Cùng nhóm: Ôn lý
Tài liệu tham khảo
- Thương hàn luận – nguồn gốc của bài thuốc.
- Bộ môn Y học cổ truyền, các trường đại học Y Dược. Giáo trình / Bài giảng Phương tễ học.
- Bộ Y tế. Dược điển Việt Nam V. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học; 2017 (tham khảo về từng vị thuốc trong bài).
Đây là danh mục tài liệu chung của chuyên mục. Nội dung được biên soạn lại, chưa dẫn nguồn đến từng trang và đang chờ kiểm duyệt chuyên môn. Phát hiện sai sót xin gửi góp ý.