Tiểu kiến trung thang小建中湯
Ôn trung bổ hư, hòa lý hoãn cấp.
Thành phần
| Vai trò | Vị thuốc | Lượng tham khảo | Tính vị | Quy kinh |
|---|---|---|---|---|
| Quân | 18 g | Đắng, Chua · Vi hàn | Can, Tỳ | |
| Thần | 9 g | Cay, Ngọt · Ôn | Tâm, Phế, Bàng quang | |
| Tá | 9 g | Cay · Ôn | Phế, Tỳ, Vị | |
| Tá | 4 quả | Ngọt · Ôn | Tỳ, Vị | |
| Tá | 6 g | Ngọt · Bình | Tâm, Phế, Tỳ, Vị | |
| Sứ | Di đường | 30 g | — | — |
Quân · Thần · Tá · Sứ
Vai trò từng vị trong Tiểu kiến trung thang. Lượng ghi trên thẻ là lượng tham khảo.
- Bạch thược18 g
- Quế chi9 g
- Sinh khương9 g
- Đại táo4 quả
- Chích cam thảo6 g
- Di đường30 g
Công năng và chủ trị
Công năng: Ôn trung bổ hư, hòa lý hoãn cấp.
Chủ trị: Trung tiêu hư hàn: đau bụng từng cơn thích xoa ấm, hồi hộp, sắc mặt nhợt, tay chân ấm nóng nhẹ, miệng khô, mạch huyền.
Phân tích phương
Cấu tạo như Quế chi thang nhưng gấp đôi Bạch thược và thêm Di đường. Di đường ôn trung bổ hư, hoãn cấp làm quân cùng Bạch thược dưỡng âm hoãn cấp chỉ thống. Quế chi, Sinh khương ôn dương tán hàn; Đại táo, Cam thảo ích khí hòa trung.
Lưu ý an toàn
Khi nào cần chăm sóc y tế?
Thông tin chung về an toàn khi dùng dược liệu, không dùng để chẩn đoán.
Khó thở, tức ngực hoặc đau ngực dữ dội; sưng môi, lưỡi, họng; nổi mề đay toàn thân, tím tái; ngất hoặc lơ mơ; co giật; nôn ra máu, đi ngoài phân đen; chảy máu không cầm.
Ngừng dùng ngay, gọi cấp cứu 115 hoặc đến cơ sở y tế gần nhất, mang theo gói thuốc hoặc đơn thuốc.
Buồn nôn, nôn kéo dài, đau bụng, tiêu chảy; vàng da hoặc nước tiểu sẫm màu; ngứa, phát ban; chóng mặt, hồi hộp bất thường. Nóng trong, khô miệng, nổi mụn, chảy máu cam, bứt rứt, tim đập nhanh.
Ngừng dùng, đến gặp bác sĩ hoặc thầy thuốc có chứng chỉ hành nghề; nói rõ đã dùng những gì và từ bao giờ.
Đang mang thai hoặc cho con bú; trẻ nhỏ, người cao tuổi; có bệnh gan, thận, tim mạch, tiểu đường, huyết áp; đang dùng thuốc chống đông, hạ huyết áp, thuốc tim, thuốc an thần hay bất kỳ thuốc tân dược nào.
Thông báo cho bác sĩ, dược sĩ mọi thuốc và dược liệu đang dùng để được tư vấn về tương tác.
Câu hỏi thường gặp
Tiểu kiến trung thang dùng để làm gì?
Công năng: ôn trung bổ hư, hòa lý hoãn cấp. Chủ trị theo y văn: Trung tiêu hư hàn: đau bụng từng cơn thích xoa ấm, hồi hộp, sắc mặt nhợt, tay chân ấm nóng nhẹ, miệng khô, mạch huyền.
Tiểu kiến trung thang gồm những vị nào?
Gồm 6 vị: Bạch thược (18 g, quân); Quế chi (9 g, thần); Sinh khương (9 g, tá); Đại táo (4 quả, tá); Chích cam thảo (6 g, tá); Di đường (30 g, sứ). Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.
Vị nào là quân trong Tiểu kiến trung thang?
Vị quân là Bạch thược. Cấu tạo như Quế chi thang nhưng gấp đôi Bạch thược và thêm Di đường.
Ai không nên dùng Tiểu kiến trung thang?
Đau bụng do thực nhiệt, nôn do thấp nhiệt, đầy trướng không dùng. Đau bụng dữ dội, bụng cứng cần cấp cứu ngoại khoa. Phụ nữ có thai, đang cho con bú, trẻ nhỏ và người đang dùng thuốc tân dược cần hỏi thầy thuốc trước khi dùng.
Cùng nhóm: Ôn lý
Tài liệu tham khảo
- Thương hàn luận – nguồn gốc của bài thuốc.
- Bộ môn Y học cổ truyền, các trường đại học Y Dược. Giáo trình / Bài giảng Phương tễ học.
- Bộ Y tế. Dược điển Việt Nam V. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học; 2017 (tham khảo về từng vị thuốc trong bài).
Đây là danh mục tài liệu chung của chuyên mục. Nội dung được biên soạn lại, chưa dẫn nguồn đến từng trang và đang chờ kiểm duyệt chuyên môn. Phát hiện sai sót xin gửi góp ý.