Trạm Sức KhỏeCỔ TRUYỀN
  1. Trang chủ
  2. Dược liệu
  3. Cát cánh
Cát cánh – Radix Platycodi grandiflori
Ảnh minh họa cây / dược liệu Radix Platycodi grandiflori. Ảnh: www.biolib.de, CC BY-SA 3.0, qua Wikimedia Commons (thu nhỏ). Ảnh chỉ để nhận diện sơ bộ: có thể là cây tươi, tranh thực vật hoặc dược liệu khô, không phản ánh đủ hình dạng dược liệu đã thái phiến.
Hóa đàm – chỉ khái

Cát cánh桔梗

Radix Platycodi grandiflori

Cập nhật lần cuối

So sánh

Tính vị, quy kinh

Vị đắng, cay; tính bình. Quy vào kinh Phế.

Công năng

Tuyên phế, lợi hầu, khử đàm, bài nùng.

Chủ trị

Ho nhiều đờm, ngực tức, họng đau khản tiếng, phế ung nôn ra mủ.

Liều tham khảo

3–9 g mỗi ngày, thường dùng dạng thuốc sắc trong bài thuốc phối hợp. Liều thực tế do thầy thuốc quyết định theo thể trạng và chứng bệnh.

Kiêng kỵ

Ho lâu ngày do âm hư, ho ra máu.

Có mặt trong 7 bài thuốc

Vai trò của Cát cánh trong từng phương

Bài thuốcVai tròNhómCông năng
Ngân kiều tánTáGiải biểuTân lương thấu biểu, thanh nhiệt giải độc
Tang cúc ẩmThầnGiải biểuSơ phong thanh nhiệt, tuyên phế chỉ khái
Thiên vương bổ tâm đanSứAn thầnTư âm dưỡng huyết, bổ tâm an thần
Huyết phủ trục ứ thangTáLý huyếtHoạt huyết hóa ứ, hành khí chỉ thống
Bách hợp cố kim thangTáTrị táoTư dưỡng phế thận, chỉ khái hóa đàm
Hoắc hương chính khí tánTáTrừ thấpGiải biểu hóa thấp, lý khí hòa trung
Hạnh tô tánThầnTrị táoKhinh tuyên lương táo, tuyên phế hóa đàm

Khi nào cần chăm sóc y tế?

Thông tin chung về an toàn khi dùng dược liệu, không dùng để chẩn đoán.

Cấp cứu ngay
Dấu hiệu

Khó thở, tức ngực hoặc đau ngực dữ dội; sưng môi, lưỡi, họng; nổi mề đay toàn thân, tím tái; ngất hoặc lơ mơ; co giật; nôn ra máu, đi ngoài phân đen; chảy máu không cầm.

Nên làm

Ngừng dùng ngay, gọi cấp cứu 115 hoặc đến cơ sở y tế gần nhất, mang theo gói thuốc hoặc đơn thuốc.

Đi khám trong ngày
Dấu hiệu

Buồn nôn, nôn kéo dài, đau bụng, tiêu chảy; vàng da hoặc nước tiểu sẫm màu; ngứa, phát ban; chóng mặt, hồi hộp bất thường. Ho ra máu, sốt cao, khó thở, ho kéo dài quá 2 tuần.

Nên làm

Ngừng dùng, đến gặp bác sĩ hoặc thầy thuốc có chứng chỉ hành nghề; nói rõ đã dùng những gì và từ bao giờ.

Hỏi thầy thuốc trước khi dùng
Dấu hiệu

Đang mang thai hoặc cho con bú; trẻ nhỏ, người cao tuổi; có bệnh gan, thận, tim mạch, tiểu đường, huyết áp; đang dùng thuốc chống đông, hạ huyết áp, thuốc tim, thuốc an thần hay bất kỳ thuốc tân dược nào.

Nên làm

Thông báo cho bác sĩ, dược sĩ mọi thuốc và dược liệu đang dùng để được tư vấn về tương tác.

Câu hỏi thường gặp

Cát cánh có tính gì, vị gì, vào kinh nào?

Vị đắng, cay; tính bình; quy vào kinh Phế. Bộ phận thường dùng: rễ.

Cát cánh có tác dụng gì?

Theo Y học cổ truyền, Cát cánh có công năng tuyên phế, lợi hầu, khử đàm, bài nùng. Thường được nhắc đến trong: ho nhiều đờm, ngực tức, họng đau khản tiếng, phế ung nôn ra mủ.

Liều dùng Cát cánh mỗi ngày là bao nhiêu?

Liều tham khảo trong tài liệu chuyên ngành: 3–9 g mỗi ngày, thường phối hợp trong bài thuốc. Liều thực tế do thầy thuốc quyết định theo thể trạng và chứng bệnh; không tự tăng liều.

Ai không nên dùng Cát cánh?

Ho lâu ngày do âm hư, ho ra máu. Phụ nữ có thai, đang cho con bú, trẻ nhỏ và người đang dùng thuốc tân dược nên hỏi thầy thuốc trước khi dùng.

Cát cánh có trong những bài thuốc nào?

Cát cánh có mặt trong 7 bài thuốc của trang này: Ngân kiều tán (vai tá), Tang cúc ẩm (vai thần), Thiên vương bổ tâm đan (vai sứ), Huyết phủ trục ứ thang (vai tá), Bách hợp cố kim thang (vai tá), Hoắc hương chính khí tán (vai tá), Hạnh tô tán (vai thần).

Vị thuốc liên quan

Cùng nhóm hoặc gần về tính vị, quy kinh

Tài liệu tham khảo

  1. Bộ Y tế. Dược điển Việt Nam V. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học; 2017.
  2. Đỗ Tất Lợi. Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học.
  3. Bộ môn Dược học cổ truyền, các trường đại học Y Dược. Giáo trình / Bài giảng Dược liệu và Dược học cổ truyền.
  4. Chinese Pharmacopoeia Commission. Pharmacopoeia of the People’s Republic of China (tài liệu tham khảo thêm).

Đây là danh mục tài liệu chung của chuyên mục. Nội dung được biên soạn lại, chưa dẫn nguồn đến từng trang và đang chờ kiểm duyệt chuyên môn. Phát hiện sai sót xin gửi góp ý.

↑ ↓ di chuyểnEnter mởEsc đóng