
Tính vị, quy kinh
Vị đắng; tính vi ôn. Quy vào kinh Phế, Đại trường.
Công năng
Giáng khí chỉ khái bình suyễn, nhuận tràng thông tiện.
Chủ trị
Ho suyễn, ngực đầy nhiều đờm, táo bón do tràng táo.
Liều tham khảo
4,5–9 g mỗi ngày, thường dùng dạng thuốc sắc trong bài thuốc phối hợp. Liều thực tế do thầy thuốc quyết định theo thể trạng và chứng bệnh.
Kiêng kỵ
Ho do âm hư, tiêu chảy; trẻ nhỏ dùng thận trọng; không dùng quá liều.
Có mặt trong 7 bài thuốc
Vai trò của Hạnh nhân trong từng phương
| Bài thuốc | Vai trò | Nhóm | Công năng |
|---|---|---|---|
| Ma hoàng thang | Tá | Giải biểu | Phát hãn giải biểu, tuyên phế bình suyễn |
| Tang cúc ẩm | Thần | Giải biểu | Sơ phong thanh nhiệt, tuyên phế chỉ khái |
| Ma tử nhân hoàn | Thần | Tả hạ | Nhuận tràng tiết nhiệt, hành khí thông tiện |
| Ma hạnh thạch cam thang | Thần | Giải biểu | Tân lương tuyên phế, thanh nhiệt bình suyễn |
| Hạnh tô tán | Quân | Trị táo | Khinh tuyên lương táo, tuyên phế hóa đàm |
| Tang hạnh thang | Quân | Trị táo | Thanh tuyên ôn táo |
| Thanh táo cứu phế thang | Tá | Trị táo | Thanh táo nhuận phế, dưỡng âm ích khí |
Khi nào cần chăm sóc y tế?
Thông tin chung về an toàn khi dùng dược liệu, không dùng để chẩn đoán.
Khó thở, tức ngực hoặc đau ngực dữ dội; sưng môi, lưỡi, họng; nổi mề đay toàn thân, tím tái; ngất hoặc lơ mơ; co giật; nôn ra máu, đi ngoài phân đen; chảy máu không cầm. Nghi ngộ độc: tê môi lưỡi, tê lan tay chân, chóng mặt, hồi hộp, tim đập chậm hoặc loạn nhịp, yếu cơ, nôn nhiều, vã mồ hôi lạnh.
Ngừng dùng ngay, gọi cấp cứu 115 hoặc đến cơ sở y tế gần nhất, mang theo gói thuốc hoặc đơn thuốc.
Buồn nôn, nôn kéo dài, đau bụng, tiêu chảy; vàng da hoặc nước tiểu sẫm màu; ngứa, phát ban; chóng mặt, hồi hộp bất thường. Ho ra máu, sốt cao, khó thở, ho kéo dài quá 2 tuần.
Ngừng dùng, đến gặp bác sĩ hoặc thầy thuốc có chứng chỉ hành nghề; nói rõ đã dùng những gì và từ bao giờ.
Đang mang thai hoặc cho con bú; trẻ nhỏ, người cao tuổi; có bệnh gan, thận, tim mạch, tiểu đường, huyết áp; đang dùng thuốc chống đông, hạ huyết áp, thuốc tim, thuốc an thần hay bất kỳ thuốc tân dược nào.
Thông báo cho bác sĩ, dược sĩ mọi thuốc và dược liệu đang dùng để được tư vấn về tương tác.
Câu hỏi thường gặp
Hạnh nhân có tính gì, vị gì, vào kinh nào?
Vị đắng; tính vi ôn; quy vào kinh Phế, Đại trường. Bộ phận thường dùng: hạt (khổ hạnh nhân).
Hạnh nhân có tác dụng gì?
Theo Y học cổ truyền, Hạnh nhân có công năng giáng khí chỉ khái bình suyễn, nhuận tràng thông tiện. Thường được nhắc đến trong: ho suyễn, ngực đầy nhiều đờm, táo bón do tràng táo.
Liều dùng Hạnh nhân mỗi ngày là bao nhiêu?
Liều tham khảo trong tài liệu chuyên ngành: 4,5–9 g mỗi ngày, thường phối hợp trong bài thuốc. Liều thực tế do thầy thuốc quyết định theo thể trạng và chứng bệnh; không tự tăng liều.
Ai không nên dùng Hạnh nhân?
Ho do âm hư, tiêu chảy; trẻ nhỏ dùng thận trọng; không dùng quá liều. Lưu ý an toàn: Hơi độc – chứa amygdalin. Phụ nữ có thai, đang cho con bú, trẻ nhỏ và người đang dùng thuốc tân dược nên hỏi thầy thuốc trước khi dùng.
Hạnh nhân có trong những bài thuốc nào?
Hạnh nhân có mặt trong 7 bài thuốc của trang này: Ma hoàng thang (vai tá), Tang cúc ẩm (vai thần), Ma tử nhân hoàn (vai thần), Ma hạnh thạch cam thang (vai thần), Hạnh tô tán (vai quân), Tang hạnh thang (vai quân), Thanh táo cứu phế thang (vai tá).
Vị thuốc liên quan
Cùng nhóm hoặc gần về tính vị, quy kinh
Qua lâu
Fructus TrichosanthisTính hàn · vị ngọt, đắngThanh nhiệt hóa đàm, khoan hung tán kết, nhuận tràng
Tô tử
Fructus PerillaeTính ôn · vị cayGiáng khí tiêu đàm, bình suyễn chỉ khái, nhuận tràng
Cát cánh
Radix Platycodi grandifloriTính bình · vị đắng, cayTuyên phế, lợi hầu, khử đàm, bài nùng
Tiền hồ
Radix PeucedaniTính vi hàn · vị đắng, cayGiáng khí hóa đàm, tán phong thanh nhiệt
Tử uyển
Radix et Rhizoma AsterisTính ôn · vị cay, đắngNhuận phế hạ khí, tiêu đàm chỉ khái
Tỳ bà diệp
Folium EriobotryaeTính vi hàn · vị đắngThanh phế chỉ khái, giáng nghịch chỉ ẩu
Tài liệu tham khảo
- Bộ Y tế. Dược điển Việt Nam V. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học; 2017.
- Đỗ Tất Lợi. Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học.
- Bộ môn Dược học cổ truyền, các trường đại học Y Dược. Giáo trình / Bài giảng Dược liệu và Dược học cổ truyền.
- Chinese Pharmacopoeia Commission. Pharmacopoeia of the People’s Republic of China (tài liệu tham khảo thêm).
Đây là danh mục tài liệu chung của chuyên mục. Nội dung được biên soạn lại, chưa dẫn nguồn đến từng trang và đang chờ kiểm duyệt chuyên môn. Phát hiện sai sót xin gửi góp ý.