Trạm Sức KhỏeCỔ TRUYỀN
  1. Trang chủ
  2. Dược liệu
  3. Hạnh nhân
Hạnh nhân – Semen Armeniacae amarum
Ảnh minh họa cây / dược liệu Semen Armeniacae amarum. Ảnh: Fir0002, CC BY-SA 3.0, qua Wikimedia Commons (thu nhỏ). Ảnh chỉ để nhận diện sơ bộ: có thể là cây tươi, tranh thực vật hoặc dược liệu khô, không phản ánh đủ hình dạng dược liệu đã thái phiến.
Hóa đàm – chỉ khái

Hạnh nhân苦杏仁

Semen Armeniacae amarum

Cập nhật lần cuối

So sánh

Tính vị, quy kinh

Vị đắng; tính vi ôn. Quy vào kinh Phế, Đại trường.

Công năng

Giáng khí chỉ khái bình suyễn, nhuận tràng thông tiện.

Chủ trị

Ho suyễn, ngực đầy nhiều đờm, táo bón do tràng táo.

Liều tham khảo

4,5–9 g mỗi ngày, thường dùng dạng thuốc sắc trong bài thuốc phối hợp. Liều thực tế do thầy thuốc quyết định theo thể trạng và chứng bệnh.

Kiêng kỵ

Ho do âm hư, tiêu chảy; trẻ nhỏ dùng thận trọng; không dùng quá liều.

Có mặt trong 7 bài thuốc

Vai trò của Hạnh nhân trong từng phương

Bài thuốcVai tròNhómCông năng
Ma hoàng thangTáGiải biểuPhát hãn giải biểu, tuyên phế bình suyễn
Tang cúc ẩmThầnGiải biểuSơ phong thanh nhiệt, tuyên phế chỉ khái
Ma tử nhân hoànThầnTả hạNhuận tràng tiết nhiệt, hành khí thông tiện
Ma hạnh thạch cam thangThầnGiải biểuTân lương tuyên phế, thanh nhiệt bình suyễn
Hạnh tô tánQuânTrị táoKhinh tuyên lương táo, tuyên phế hóa đàm
Tang hạnh thangQuânTrị táoThanh tuyên ôn táo
Thanh táo cứu phế thangTáTrị táoThanh táo nhuận phế, dưỡng âm ích khí

Khi nào cần chăm sóc y tế?

Thông tin chung về an toàn khi dùng dược liệu, không dùng để chẩn đoán.

Cấp cứu ngay
Dấu hiệu

Khó thở, tức ngực hoặc đau ngực dữ dội; sưng môi, lưỡi, họng; nổi mề đay toàn thân, tím tái; ngất hoặc lơ mơ; co giật; nôn ra máu, đi ngoài phân đen; chảy máu không cầm. Nghi ngộ độc: tê môi lưỡi, tê lan tay chân, chóng mặt, hồi hộp, tim đập chậm hoặc loạn nhịp, yếu cơ, nôn nhiều, vã mồ hôi lạnh.

Nên làm

Ngừng dùng ngay, gọi cấp cứu 115 hoặc đến cơ sở y tế gần nhất, mang theo gói thuốc hoặc đơn thuốc.

Đi khám trong ngày
Dấu hiệu

Buồn nôn, nôn kéo dài, đau bụng, tiêu chảy; vàng da hoặc nước tiểu sẫm màu; ngứa, phát ban; chóng mặt, hồi hộp bất thường. Ho ra máu, sốt cao, khó thở, ho kéo dài quá 2 tuần.

Nên làm

Ngừng dùng, đến gặp bác sĩ hoặc thầy thuốc có chứng chỉ hành nghề; nói rõ đã dùng những gì và từ bao giờ.

Hỏi thầy thuốc trước khi dùng
Dấu hiệu

Đang mang thai hoặc cho con bú; trẻ nhỏ, người cao tuổi; có bệnh gan, thận, tim mạch, tiểu đường, huyết áp; đang dùng thuốc chống đông, hạ huyết áp, thuốc tim, thuốc an thần hay bất kỳ thuốc tân dược nào.

Nên làm

Thông báo cho bác sĩ, dược sĩ mọi thuốc và dược liệu đang dùng để được tư vấn về tương tác.

Câu hỏi thường gặp

Hạnh nhân có tính gì, vị gì, vào kinh nào?

Vị đắng; tính vi ôn; quy vào kinh Phế, Đại trường. Bộ phận thường dùng: hạt (khổ hạnh nhân).

Hạnh nhân có tác dụng gì?

Theo Y học cổ truyền, Hạnh nhân có công năng giáng khí chỉ khái bình suyễn, nhuận tràng thông tiện. Thường được nhắc đến trong: ho suyễn, ngực đầy nhiều đờm, táo bón do tràng táo.

Liều dùng Hạnh nhân mỗi ngày là bao nhiêu?

Liều tham khảo trong tài liệu chuyên ngành: 4,5–9 g mỗi ngày, thường phối hợp trong bài thuốc. Liều thực tế do thầy thuốc quyết định theo thể trạng và chứng bệnh; không tự tăng liều.

Ai không nên dùng Hạnh nhân?

Ho do âm hư, tiêu chảy; trẻ nhỏ dùng thận trọng; không dùng quá liều. Lưu ý an toàn: Hơi độc – chứa amygdalin. Phụ nữ có thai, đang cho con bú, trẻ nhỏ và người đang dùng thuốc tân dược nên hỏi thầy thuốc trước khi dùng.

Hạnh nhân có trong những bài thuốc nào?

Hạnh nhân có mặt trong 7 bài thuốc của trang này: Ma hoàng thang (vai tá), Tang cúc ẩm (vai thần), Ma tử nhân hoàn (vai thần), Ma hạnh thạch cam thang (vai thần), Hạnh tô tán (vai quân), Tang hạnh thang (vai quân), Thanh táo cứu phế thang (vai tá).

Vị thuốc liên quan

Cùng nhóm hoặc gần về tính vị, quy kinh

Tài liệu tham khảo

  1. Bộ Y tế. Dược điển Việt Nam V. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học; 2017.
  2. Đỗ Tất Lợi. Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học.
  3. Bộ môn Dược học cổ truyền, các trường đại học Y Dược. Giáo trình / Bài giảng Dược liệu và Dược học cổ truyền.
  4. Chinese Pharmacopoeia Commission. Pharmacopoeia of the People’s Republic of China (tài liệu tham khảo thêm).

Đây là danh mục tài liệu chung của chuyên mục. Nội dung được biên soạn lại, chưa dẫn nguồn đến từng trang và đang chờ kiểm duyệt chuyên môn. Phát hiện sai sót xin gửi góp ý.

↑ ↓ di chuyểnEnter mởEsc đóng