Hạnh tô tán杏蘇散
Khinh tuyên lương táo, tuyên phế hóa đàm.
Thành phần
| Vai trò | Vị thuốc | Lượng tham khảo | Tính vị | Quy kinh |
|---|---|---|---|---|
| Quân | 9 g | Cay · Ôn | Phế, Tỳ | |
| Quân | 9 g | Đắng · Vi ôn | Phế, Đại trường | |
| Thần | 6 g | Đắng, Cay · Bình | Phế | |
| Thần | 9 g | Đắng, Cay · Vi hàn | Phế | |
| Tá | 6 g | Đắng, Cay · Ôn | Phế, Tỳ | |
| Tá | 9 g | Cay · Ôn | Tỳ, Vị, Phế | |
| Tá | 9 g | Ngọt, Nhạt · Bình | Tâm, Phế, Thận, Tỳ | |
| Tá | 6 g | Đắng, Cay, Chua · Vi hàn | Tỳ, Vị | |
| Sứ | 3 lát | Cay · Ôn | Phế, Tỳ, Vị | |
| Sứ | 3 quả | Ngọt · Ôn | Tỳ, Vị | |
| Sứ | 3 g | Ngọt · Bình | Tâm, Phế, Tỳ, Vị |
Quân · Thần · Tá · Sứ
Vai trò từng vị trong Hạnh tô tán. Lượng ghi trên thẻ là lượng tham khảo.
Công năng và chủ trị
Công năng: Khinh tuyên lương táo, tuyên phế hóa đàm.
Chủ trị: Lương táo phạm phế: đầu đau, hơi sợ lạnh, không mồ hôi, ho đờm loãng, ngạt mũi, họng khô, rêu lưỡi trắng.
Phân tích phương
Tô diệp tán hàn tuyên phế, Hạnh nhân giáng khí chỉ khái làm quân. Tiền hồ, Cát cánh giúp tuyên giáng phế khí hóa đàm; Bán hạ, Trần bì, Phục linh (Nhị trần) lý khí hóa đàm làm tá. Chỉ xác hành khí; Khương, Táo, Thảo hòa trung.
Lưu ý an toàn
Khi nào cần chăm sóc y tế?
Thông tin chung về an toàn khi dùng dược liệu, không dùng để chẩn đoán.
Khó thở, tức ngực hoặc đau ngực dữ dội; sưng môi, lưỡi, họng; nổi mề đay toàn thân, tím tái; ngất hoặc lơ mơ; co giật; nôn ra máu, đi ngoài phân đen; chảy máu không cầm. Nghi ngộ độc: tê môi lưỡi, tê lan tay chân, chóng mặt, hồi hộp, tim đập chậm hoặc loạn nhịp, yếu cơ, nôn nhiều, vã mồ hôi lạnh.
Ngừng dùng ngay, gọi cấp cứu 115 hoặc đến cơ sở y tế gần nhất, mang theo gói thuốc hoặc đơn thuốc.
Buồn nôn, nôn kéo dài, đau bụng, tiêu chảy; vàng da hoặc nước tiểu sẫm màu; ngứa, phát ban; chóng mặt, hồi hộp bất thường. Ho ra máu, sốt cao, khó thở, ho kéo dài quá 2 tuần.
Ngừng dùng, đến gặp bác sĩ hoặc thầy thuốc có chứng chỉ hành nghề; nói rõ đã dùng những gì và từ bao giờ.
Đang mang thai hoặc cho con bú; trẻ nhỏ, người cao tuổi; có bệnh gan, thận, tim mạch, tiểu đường, huyết áp; đang dùng thuốc chống đông, hạ huyết áp, thuốc tim, thuốc an thần hay bất kỳ thuốc tân dược nào.
Thông báo cho bác sĩ, dược sĩ mọi thuốc và dược liệu đang dùng để được tư vấn về tương tác.
Câu hỏi thường gặp
Hạnh tô tán dùng để làm gì?
Công năng: khinh tuyên lương táo, tuyên phế hóa đàm. Chủ trị theo y văn: Lương táo phạm phế: đầu đau, hơi sợ lạnh, không mồ hôi, ho đờm loãng, ngạt mũi, họng khô, rêu lưỡi trắng.
Hạnh tô tán gồm những vị nào?
Gồm 11 vị: Tô diệp (9 g, quân); Hạnh nhân (9 g, quân); Cát cánh (6 g, thần); Tiền hồ (9 g, thần); Trần bì (6 g, tá); Bán hạ (9 g, tá); Phục linh (9 g, tá); Chỉ xác (6 g, tá); Sinh khương (3 lát, sứ); Đại táo (3 quả, sứ); Cam thảo (3 g, sứ). Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.
Vị nào là quân trong Hạnh tô tán?
Vị quân là Tô diệp, Hạnh nhân. Tô diệp tán hàn tuyên phế, Hạnh nhân giáng khí chỉ khái làm quân.
Ai không nên dùng Hạnh tô tán?
Ho khan do ôn táo, phế nhiệt (đờm vàng, sốt cao) không dùng. Phụ nữ có thai, đang cho con bú, trẻ nhỏ và người đang dùng thuốc tân dược cần hỏi thầy thuốc trước khi dùng.
Cùng nhóm: Trị táo
Tài liệu tham khảo
- Ôn bệnh điều biện – nguồn gốc của bài thuốc.
- Bộ môn Y học cổ truyền, các trường đại học Y Dược. Giáo trình / Bài giảng Phương tễ học.
- Bộ Y tế. Dược điển Việt Nam V. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học; 2017 (tham khảo về từng vị thuốc trong bài).
Đây là danh mục tài liệu chung của chuyên mục. Nội dung được biên soạn lại, chưa dẫn nguồn đến từng trang và đang chờ kiểm duyệt chuyên môn. Phát hiện sai sót xin gửi góp ý.