
Tính vị, quy kinh
Vị ngọt; tính ôn. Quy vào kinh Tỳ, Vị.
Công năng
Bổ trung ích khí, dưỡng huyết an thần, hòa hoãn dược tính.
Chủ trị
Tỳ hư ăn kém, mệt mỏi, phụ nữ tạng táo, mất ngủ.
Liều tham khảo
6–15 g mỗi ngày, thường dùng dạng thuốc sắc trong bài thuốc phối hợp. Liều thực tế do thầy thuốc quyết định theo thể trạng và chứng bệnh.
Kiêng kỵ
Đàm thấp, thực tích, đau răng do sâu, đầy trướng.
Có mặt trong 12 bài thuốc
Vai trò của Đại táo trong từng phương
| Bài thuốc | Vai trò | Nhóm | Công năng |
|---|---|---|---|
| Quế chi thang | Tá | Giải biểu | Giải cơ phát biểu, điều hòa dinh vệ |
| Tiểu sài hồ thang | Tá | Hòa giải | Hòa giải thiếu dương |
| Bán hạ tả tâm thang | Tá | Hòa giải | Hàn nhiệt bình điều, tiêu bĩ tán kết |
| Ngô thù du thang | Sứ | Ôn lý | Ôn trung bổ hư, giáng nghịch chỉ ẩu |
| Quy tỳ thang | Sứ | Bổ ích | Ích khí bổ huyết, kiện tỳ dưỡng tâm |
| Tô tử giáng khí thang | Sứ | Lý khí | Giáng khí bình suyễn, khử đàm chỉ khái |
| Mạch môn đông thang | Tá | Trị táo | Tư dưỡng phế vị, giáng nghịch hạ khí |
| Bình vị tán | Sứ | Trừ thấp | Táo thấp vận tỳ, hành khí hòa vị |
| Ôn đởm thang | Sứ | Trừ đàm | Lý khí hóa đàm, thanh đởm hòa vị |
| Tiểu kiến trung thang | Tá | Ôn lý | Ôn trung bổ hư, hòa lý hoãn cấp |
| Cát căn thang | Tá | Giải biểu | Phát hãn giải biểu, thăng tân thư cân |
| Hạnh tô tán | Sứ | Trị táo | Khinh tuyên lương táo, tuyên phế hóa đàm |
Khi nào cần chăm sóc y tế?
Thông tin chung về an toàn khi dùng dược liệu, không dùng để chẩn đoán.
Khó thở, tức ngực hoặc đau ngực dữ dội; sưng môi, lưỡi, họng; nổi mề đay toàn thân, tím tái; ngất hoặc lơ mơ; co giật; nôn ra máu, đi ngoài phân đen; chảy máu không cầm.
Ngừng dùng ngay, gọi cấp cứu 115 hoặc đến cơ sở y tế gần nhất, mang theo gói thuốc hoặc đơn thuốc.
Buồn nôn, nôn kéo dài, đau bụng, tiêu chảy; vàng da hoặc nước tiểu sẫm màu; ngứa, phát ban; chóng mặt, hồi hộp bất thường. Bụng đầy trướng, ăn kém, nóng trong, mất ngủ, huyết áp tăng sau khi dùng.
Ngừng dùng, đến gặp bác sĩ hoặc thầy thuốc có chứng chỉ hành nghề; nói rõ đã dùng những gì và từ bao giờ.
Đang mang thai hoặc cho con bú; trẻ nhỏ, người cao tuổi; có bệnh gan, thận, tim mạch, tiểu đường, huyết áp; đang dùng thuốc chống đông, hạ huyết áp, thuốc tim, thuốc an thần hay bất kỳ thuốc tân dược nào.
Thông báo cho bác sĩ, dược sĩ mọi thuốc và dược liệu đang dùng để được tư vấn về tương tác.
Câu hỏi thường gặp
Đại táo có tính gì, vị gì, vào kinh nào?
Vị ngọt; tính ôn; quy vào kinh Tỳ, Vị. Bộ phận thường dùng: quả chín.
Đại táo có tác dụng gì?
Theo Y học cổ truyền, Đại táo có công năng bổ trung ích khí, dưỡng huyết an thần, hòa hoãn dược tính. Thường được nhắc đến trong: tỳ hư ăn kém, mệt mỏi, phụ nữ tạng táo, mất ngủ.
Liều dùng Đại táo mỗi ngày là bao nhiêu?
Liều tham khảo trong tài liệu chuyên ngành: 6–15 g mỗi ngày, thường phối hợp trong bài thuốc. Liều thực tế do thầy thuốc quyết định theo thể trạng và chứng bệnh; không tự tăng liều.
Ai không nên dùng Đại táo?
Đàm thấp, thực tích, đau răng do sâu, đầy trướng. Phụ nữ có thai, đang cho con bú, trẻ nhỏ và người đang dùng thuốc tân dược nên hỏi thầy thuốc trước khi dùng.
Đại táo có trong những bài thuốc nào?
Đại táo có mặt trong 12 bài thuốc của trang này: Quế chi thang (vai tá), Tiểu sài hồ thang (vai tá), Bán hạ tả tâm thang (vai tá), Ngô thù du thang (vai sứ), Quy tỳ thang (vai sứ), Tô tử giáng khí thang (vai sứ), Mạch môn đông thang (vai tá), Bình vị tán (vai sứ) và một số bài khác.
Vị thuốc liên quan
Cùng nhóm hoặc gần về tính vị, quy kinh
Bạch truật
Rhizoma Atractylodis macrocephalaeTính ôn · vị đắng, ngọtKiện tỳ ích khí, táo thấp lợi thủy, chỉ hãn, an thai
Cam thảo
Radix et Rhizoma GlycyrrhizaeTính bình · vị ngọtBổ tỳ ích khí, thanh nhiệt giải độc, khử đàm chỉ khái, hoãn cấp chỉ thống, điều hòa các vị thuốc
Hoàng kỳ
Radix Astragali membranaceiTính ôn · vị ngọtBổ khí thăng dương, cố biểu chỉ hãn, lợi thủy tiêu thũng, thác độc sinh cơ
Đảng sâm
Radix CodonopsisTính bình · vị ngọtBổ trung ích khí, kiện tỳ ích phế, dưỡng huyết sinh tân
Hoài sơn
Tuber Dioscoreae persimilisTính bình · vị ngọtBổ tỳ dưỡng vị, sinh tân ích phế, bổ thận sáp tinh
Nhân sâm
Radix et Rhizoma GinsengTính vi ôn · vị ngọt, đắngĐại bổ nguyên khí, phục mạch cố thoát, bổ tỳ ích phế, sinh tân, an thần ích trí
Tài liệu tham khảo
- Bộ Y tế. Dược điển Việt Nam V. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học; 2017.
- Đỗ Tất Lợi. Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học.
- Bộ môn Dược học cổ truyền, các trường đại học Y Dược. Giáo trình / Bài giảng Dược liệu và Dược học cổ truyền.
- Chinese Pharmacopoeia Commission. Pharmacopoeia of the People’s Republic of China (tài liệu tham khảo thêm).
Đây là danh mục tài liệu chung của chuyên mục. Nội dung được biên soạn lại, chưa dẫn nguồn đến từng trang và đang chờ kiểm duyệt chuyên môn. Phát hiện sai sót xin gửi góp ý.