
Tính vị, quy kinh
Vị ngọt; tính ôn. Quy vào kinh Phế, Tỳ.
Công năng
Bổ khí thăng dương, cố biểu chỉ hãn, lợi thủy tiêu thũng, thác độc sinh cơ.
Chủ trị
Khí hư mệt mỏi, sa tạng phủ, tự hãn, phù thũng, mụn nhọt lâu vỡ, lâu liền miệng.
Liều tham khảo
9–30 g mỗi ngày, thường dùng dạng thuốc sắc trong bài thuốc phối hợp. Liều thực tế do thầy thuốc quyết định theo thể trạng và chứng bệnh.
Kiêng kỵ
Biểu thực tà thịnh, khí trệ thấp trở, thực tích, âm hư dương cang, mụn nhọt mới phát.
Có mặt trong 5 bài thuốc
Vai trò của Hoàng kỳ trong từng phương
| Bài thuốc | Vai trò | Nhóm | Công năng |
|---|---|---|---|
| Bổ trung ích khí thang | Quân | Bổ ích | Bổ trung ích khí, thăng dương cử hãm |
| Quy tỳ thang | Quân | Bổ ích | Ích khí bổ huyết, kiện tỳ dưỡng tâm |
| Thập toàn đại bổ thang | Thần | Bổ ích | Ôn bổ khí huyết |
| Ngọc bình phong tán | Quân | Bổ ích | Ích khí cố biểu chỉ hãn |
| Bổ dương hoàn ngũ thang | Quân | Lý huyết | Bổ khí, hoạt huyết, thông lạc |
Khi nào cần chăm sóc y tế?
Thông tin chung về an toàn khi dùng dược liệu, không dùng để chẩn đoán.
Khó thở, tức ngực hoặc đau ngực dữ dội; sưng môi, lưỡi, họng; nổi mề đay toàn thân, tím tái; ngất hoặc lơ mơ; co giật; nôn ra máu, đi ngoài phân đen; chảy máu không cầm.
Ngừng dùng ngay, gọi cấp cứu 115 hoặc đến cơ sở y tế gần nhất, mang theo gói thuốc hoặc đơn thuốc.
Buồn nôn, nôn kéo dài, đau bụng, tiêu chảy; vàng da hoặc nước tiểu sẫm màu; ngứa, phát ban; chóng mặt, hồi hộp bất thường. Bụng đầy trướng, ăn kém, nóng trong, mất ngủ, huyết áp tăng sau khi dùng.
Ngừng dùng, đến gặp bác sĩ hoặc thầy thuốc có chứng chỉ hành nghề; nói rõ đã dùng những gì và từ bao giờ.
Đang mang thai hoặc cho con bú; trẻ nhỏ, người cao tuổi; có bệnh gan, thận, tim mạch, tiểu đường, huyết áp; đang dùng thuốc chống đông, hạ huyết áp, thuốc tim, thuốc an thần hay bất kỳ thuốc tân dược nào.
Thông báo cho bác sĩ, dược sĩ mọi thuốc và dược liệu đang dùng để được tư vấn về tương tác.
Câu hỏi thường gặp
Hoàng kỳ có tính gì, vị gì, vào kinh nào?
Vị ngọt; tính ôn; quy vào kinh Phế, Tỳ. Bộ phận thường dùng: rễ.
Hoàng kỳ có tác dụng gì?
Theo Y học cổ truyền, Hoàng kỳ có công năng bổ khí thăng dương, cố biểu chỉ hãn, lợi thủy tiêu thũng, thác độc sinh cơ. Thường được nhắc đến trong: khí hư mệt mỏi, sa tạng phủ, tự hãn, phù thũng, mụn nhọt lâu vỡ, lâu liền miệng.
Liều dùng Hoàng kỳ mỗi ngày là bao nhiêu?
Liều tham khảo trong tài liệu chuyên ngành: 9–30 g mỗi ngày, thường phối hợp trong bài thuốc. Liều thực tế do thầy thuốc quyết định theo thể trạng và chứng bệnh; không tự tăng liều.
Ai không nên dùng Hoàng kỳ?
Biểu thực tà thịnh, khí trệ thấp trở, thực tích, âm hư dương cang, mụn nhọt mới phát. Phụ nữ có thai, đang cho con bú, trẻ nhỏ và người đang dùng thuốc tân dược nên hỏi thầy thuốc trước khi dùng.
Hoàng kỳ có trong những bài thuốc nào?
Hoàng kỳ có mặt trong 5 bài thuốc của trang này: Bổ trung ích khí thang (vai quân), Quy tỳ thang (vai quân), Thập toàn đại bổ thang (vai thần), Ngọc bình phong tán (vai quân), Bổ dương hoàn ngũ thang (vai quân).
Vị thuốc liên quan
Cùng nhóm hoặc gần về tính vị, quy kinh
Cam thảo
Radix et Rhizoma GlycyrrhizaeTính bình · vị ngọtBổ tỳ ích khí, thanh nhiệt giải độc, khử đàm chỉ khái, hoãn cấp chỉ thống, điều hòa các vị thuốc
Đảng sâm
Radix CodonopsisTính bình · vị ngọtBổ trung ích khí, kiện tỳ ích phế, dưỡng huyết sinh tân
Hoài sơn
Tuber Dioscoreae persimilisTính bình · vị ngọtBổ tỳ dưỡng vị, sinh tân ích phế, bổ thận sáp tinh
Nhân sâm
Radix et Rhizoma GinsengTính vi ôn · vị ngọt, đắngĐại bổ nguyên khí, phục mạch cố thoát, bổ tỳ ích phế, sinh tân, an thần ích trí
Bạch truật
Rhizoma Atractylodis macrocephalaeTính ôn · vị đắng, ngọtKiện tỳ ích khí, táo thấp lợi thủy, chỉ hãn, an thai

Đại táo
Fructus Ziziphi jujubaeTính ôn · vị ngọtBổ trung ích khí, dưỡng huyết an thần, hòa hoãn dược tính
Tài liệu tham khảo
- Bộ Y tế. Dược điển Việt Nam V. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học; 2017.
- Đỗ Tất Lợi. Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học.
- Bộ môn Dược học cổ truyền, các trường đại học Y Dược. Giáo trình / Bài giảng Dược liệu và Dược học cổ truyền.
- Chinese Pharmacopoeia Commission. Pharmacopoeia of the People’s Republic of China (tài liệu tham khảo thêm).
Đây là danh mục tài liệu chung của chuyên mục. Nội dung được biên soạn lại, chưa dẫn nguồn đến từng trang và đang chờ kiểm duyệt chuyên môn. Phát hiện sai sót xin gửi góp ý.