Ngũ linh tán五苓散
Lợi thủy thẩm thấp, ôn dương hóa khí.
Thành phần
| Vai trò | Vị thuốc | Lượng tham khảo | Tính vị | Quy kinh |
|---|---|---|---|---|
| Quân | 15 g | Ngọt, Nhạt · Hàn | Thận, Bàng quang | |
| Thần | 9 g | Ngọt, Nhạt · Bình | Tâm, Phế, Thận, Tỳ | |
| Thần | 9 g | Ngọt, Nhạt · Bình | Thận, Bàng quang | |
| Tá | 9 g | Đắng, Ngọt · Ôn | Tỳ, Vị | |
| Tá | 6 g | Cay, Ngọt · Ôn | Tâm, Phế, Bàng quang |
Quân · Thần · Tá · Sứ
Vai trò từng vị trong Ngũ linh tán. Lượng ghi trên thẻ là lượng tham khảo.
- Trạch tả15 g
- Bạch truật9 g
- Quế chi6 g
Công năng và chủ trị
Công năng: Lợi thủy thẩm thấp, ôn dương hóa khí.
Chủ trị: Súc thủy chứng: tiểu không lợi, đau đầu sốt nhẹ, khát muốn uống nhưng uống vào nôn; thủy thấp nội đình: phù thũng, tiêu chảy, đàm ẩm.
Phân tích phương
Trạch tả liều cao lợi thủy thẩm thấp làm quân. Phục linh, Trư linh tăng sức lợi thủy làm thần. Bạch truật kiện tỳ vận hóa thủy thấp; Quế chi ôn dương hóa khí giúp bàng quang khí hóa, kiêm giải biểu, làm tá.
Lưu ý an toàn
Khi nào cần chăm sóc y tế?
Thông tin chung về an toàn khi dùng dược liệu, không dùng để chẩn đoán.
Khó thở, tức ngực hoặc đau ngực dữ dội; sưng môi, lưỡi, họng; nổi mề đay toàn thân, tím tái; ngất hoặc lơ mơ; co giật; nôn ra máu, đi ngoài phân đen; chảy máu không cầm.
Ngừng dùng ngay, gọi cấp cứu 115 hoặc đến cơ sở y tế gần nhất, mang theo gói thuốc hoặc đơn thuốc.
Buồn nôn, nôn kéo dài, đau bụng, tiêu chảy; vàng da hoặc nước tiểu sẫm màu; ngứa, phát ban; chóng mặt, hồi hộp bất thường. Tiểu ít hoặc không tiểu, phù tăng nhanh, chuột rút, mệt lả (có thể mất nước, rối loạn điện giải).
Ngừng dùng, đến gặp bác sĩ hoặc thầy thuốc có chứng chỉ hành nghề; nói rõ đã dùng những gì và từ bao giờ.
Đang mang thai hoặc cho con bú; trẻ nhỏ, người cao tuổi; có bệnh gan, thận, tim mạch, tiểu đường, huyết áp; đang dùng thuốc chống đông, hạ huyết áp, thuốc tim, thuốc an thần hay bất kỳ thuốc tân dược nào.
Thông báo cho bác sĩ, dược sĩ mọi thuốc và dược liệu đang dùng để được tư vấn về tương tác.
Câu hỏi thường gặp
Ngũ linh tán dùng để làm gì?
Công năng: lợi thủy thẩm thấp, ôn dương hóa khí. Chủ trị theo y văn: Súc thủy chứng: tiểu không lợi, đau đầu sốt nhẹ, khát muốn uống nhưng uống vào nôn; thủy thấp nội đình: phù thũng, tiêu chảy, đàm ẩm.
Ngũ linh tán gồm những vị nào?
Gồm 5 vị: Trạch tả (15 g, quân); Phục linh (9 g, thần); Trư linh (9 g, thần); Bạch truật (9 g, tá); Quế chi (6 g, tá). Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.
Vị nào là quân trong Ngũ linh tán?
Vị quân là Trạch tả. Trạch tả liều cao lợi thủy thẩm thấp làm quân.
Ai không nên dùng Ngũ linh tán?
Tiểu ít do âm hư tân dịch thiếu không dùng; không dùng kéo dài. Phụ nữ có thai, đang cho con bú, trẻ nhỏ và người đang dùng thuốc tân dược cần hỏi thầy thuốc trước khi dùng.
Ngũ linh tán khác Tứ linh tán thế nào?
Ngũ linh tán có Quế chi, ôn dương hóa khí, hợp khi có biểu chứng hoặc dương hư; Tứ linh tán không có Quế chi.
Cùng nhóm: Trừ thấp
Tài liệu tham khảo
- Thương hàn luận – nguồn gốc của bài thuốc.
- Bộ môn Y học cổ truyền, các trường đại học Y Dược. Giáo trình / Bài giảng Phương tễ học.
- Bộ Y tế. Dược điển Việt Nam V. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học; 2017 (tham khảo về từng vị thuốc trong bài).
Đây là danh mục tài liệu chung của chuyên mục. Nội dung được biên soạn lại, chưa dẫn nguồn đến từng trang và đang chờ kiểm duyệt chuyên môn. Phát hiện sai sót xin gửi góp ý.