Tứ linh tán四苓散
Kiện tỳ lợi thấp.
Thành phần
| Vai trò | Vị thuốc | Lượng tham khảo | Tính vị | Quy kinh |
|---|---|---|---|---|
| Quân | 12 g | Ngọt, Nhạt · Hàn | Thận, Bàng quang | |
| Thần | 9 g | Ngọt, Nhạt · Bình | Tâm, Phế, Thận, Tỳ | |
| Thần | 9 g | Ngọt, Nhạt · Bình | Thận, Bàng quang | |
| Tá | 9 g | Đắng, Ngọt · Ôn | Tỳ, Vị |
Quân · Thần · Tá · Sứ
Vai trò từng vị trong Tứ linh tán. Lượng ghi trên thẻ là lượng tham khảo.
- Trạch tả12 g
- Bạch truật9 g
Công năng và chủ trị
Công năng: Kiện tỳ lợi thấp.
Chủ trị: Thủy thấp nội đình: tiểu ít, tiêu chảy phân lỏng, bụng sôi, phù nhẹ.
Phân tích phương
Là Ngũ linh tán bỏ Quế chi. Trạch tả, Trư linh, Phục linh lợi thủy thẩm thấp; Bạch truật kiện tỳ vận thấp. Dùng khi không có biểu chứng và không cần ôn dương hóa khí.
Lưu ý an toàn
Khi nào cần chăm sóc y tế?
Thông tin chung về an toàn khi dùng dược liệu, không dùng để chẩn đoán.
Khó thở, tức ngực hoặc đau ngực dữ dội; sưng môi, lưỡi, họng; nổi mề đay toàn thân, tím tái; ngất hoặc lơ mơ; co giật; nôn ra máu, đi ngoài phân đen; chảy máu không cầm.
Ngừng dùng ngay, gọi cấp cứu 115 hoặc đến cơ sở y tế gần nhất, mang theo gói thuốc hoặc đơn thuốc.
Buồn nôn, nôn kéo dài, đau bụng, tiêu chảy; vàng da hoặc nước tiểu sẫm màu; ngứa, phát ban; chóng mặt, hồi hộp bất thường. Tiểu ít hoặc không tiểu, phù tăng nhanh, chuột rút, mệt lả (có thể mất nước, rối loạn điện giải).
Ngừng dùng, đến gặp bác sĩ hoặc thầy thuốc có chứng chỉ hành nghề; nói rõ đã dùng những gì và từ bao giờ.
Đang mang thai hoặc cho con bú; trẻ nhỏ, người cao tuổi; có bệnh gan, thận, tim mạch, tiểu đường, huyết áp; đang dùng thuốc chống đông, hạ huyết áp, thuốc tim, thuốc an thần hay bất kỳ thuốc tân dược nào.
Thông báo cho bác sĩ, dược sĩ mọi thuốc và dược liệu đang dùng để được tư vấn về tương tác.
Câu hỏi thường gặp
Tứ linh tán dùng để làm gì?
Công năng: kiện tỳ lợi thấp. Chủ trị theo y văn: Thủy thấp nội đình: tiểu ít, tiêu chảy phân lỏng, bụng sôi, phù nhẹ.
Tứ linh tán gồm những vị nào?
Gồm 4 vị: Trạch tả (12 g, quân); Phục linh (9 g, thần); Trư linh (9 g, thần); Bạch truật (9 g, tá). Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.
Vị nào là quân trong Tứ linh tán?
Vị quân là Trạch tả. Là Ngũ linh tán bỏ Quế chi.
Ai không nên dùng Tứ linh tán?
Tiểu ít do âm hư tân dịch thiếu không dùng. Phụ nữ có thai, đang cho con bú, trẻ nhỏ và người đang dùng thuốc tân dược cần hỏi thầy thuốc trước khi dùng.
Tứ linh tán khác Ngũ linh tán thế nào?
Tứ linh tán là Ngũ linh tán bỏ Quế chi, chỉ lợi thủy kiện tỳ.
Cùng nhóm: Trừ thấp
Ngũ linh tán
五苓散Lợi thủy thẩm thấp, ôn dương hóa khí
Bình vị tán
平胃散Táo thấp vận tỳ, hành khí hòa vị
Nhân trần cao thang
茵陳蒿湯Thanh nhiệt, lợi thấp, thoái hoàng
Chân vũ thang
真武湯Ôn dương lợi thủy
Hoắc hương chính khí tán
藿香正氣散Giải biểu hóa thấp, lý khí hòa trung
Bát chính tán
八正散Thanh nhiệt tả hỏa, lợi niệu thông lâm
Tài liệu tham khảo
- Đan Khê tâm pháp – nguồn gốc của bài thuốc.
- Bộ môn Y học cổ truyền, các trường đại học Y Dược. Giáo trình / Bài giảng Phương tễ học.
- Bộ Y tế. Dược điển Việt Nam V. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học; 2017 (tham khảo về từng vị thuốc trong bài).
Đây là danh mục tài liệu chung của chuyên mục. Nội dung được biên soạn lại, chưa dẫn nguồn đến từng trang và đang chờ kiểm duyệt chuyên môn. Phát hiện sai sót xin gửi góp ý.