Trạm Sức KhỏeCỔ TRUYỀN
  1. Trang chủ
  2. Dược liệu
  3. Phục linh
Phục linh – Poria
Ảnh minh họa cây / dược liệu Poria. Ảnh: Trappem at English Wikipedia, Public domain, qua Wikimedia Commons (thu nhỏ). Ảnh chỉ để nhận diện sơ bộ: có thể là cây tươi, tranh thực vật hoặc dược liệu khô, không phản ánh đủ hình dạng dược liệu đã thái phiến.
Hóa thấp – lợi thủy

Phục linh茯苓

Poria

Cập nhật lần cuối

So sánh

Tính vị, quy kinh

Vị ngọt, nhạt; tính bình. Quy vào kinh Tâm, Phế, Thận, Tỳ.

Công năng

Lợi thủy thẩm thấp, kiện tỳ, ninh tâm an thần.

Chủ trị

Phù thũng, tiểu ít, đàm ẩm, tỳ hư ăn kém, tiêu chảy, hồi hộp mất ngủ.

Liều tham khảo

9–15 g mỗi ngày, thường dùng dạng thuốc sắc trong bài thuốc phối hợp. Liều thực tế do thầy thuốc quyết định theo thể trạng và chứng bệnh.

Kiêng kỵ

Âm hư không có thấp nhiệt, hoạt tinh do hư hàn.

Có mặt trong 24 bài thuốc

Vai trò của Phục linh trong từng phương

Bài thuốcVai tròNhómCông năng
Tiêu dao tánTáHòa giảiSơ can giải uất, dưỡng huyết kiện tỳ
Tứ quân tử thangTáBổ íchÍch khí kiện tỳ
Quy tỳ thangTáBổ íchÍch khí bổ huyết, kiện tỳ dưỡng tâm
Bát trân thangThầnBổ íchBổ ích khí huyết
Thập toàn đại bổ thangThầnBổ íchÔn bổ khí huyết
Lục vị địa hoàng hoànTáBổ íchTư bổ can thận âm
Thận khí hoànTáBổ íchÔn bổ thận dương
Toan táo nhân thangThầnAn thầnDưỡng huyết an thần, thanh nhiệt trừ phiền
Thiên vương bổ tâm đanTáAn thầnTư âm dưỡng huyết, bổ tâm an thần
Bán hạ hậu phác thangTáLý khíHành khí tán kết, giáng nghịch hóa đàm
Thiên ma câu đằng ẩmTáTrị phongBình can tức phong, thanh nhiệt hoạt huyết, bổ ích can thận
Độc hoạt tang ký sinh thangTáTrị phongKhu phong thấp, chỉ tý thống, ích can thận, bổ khí huyết
Ngũ linh tánThầnTrừ thấpLợi thủy thẩm thấp, ôn dương hóa khí
Chân vũ thangThầnTrừ thấpÔn dương lợi thủy
Hoắc hương chính khí tánTáTrừ thấpGiải biểu hóa thấp, lý khí hòa trung
Nhị trần thangTáTrừ đàmTáo thấp hóa đàm, lý khí hòa trung
Ôn đởm thangTáTrừ đàmLý khí hóa đàm, thanh đởm hòa vị
Bảo hòa hoànTáTiêu đạoTiêu thực hòa vị
Hạnh tô tánTáTrị táoKhinh tuyên lương táo, tuyên phế hóa đàm
Tứ linh tánThầnTrừ thấpKiện tỳ lợi thấp
Lục quân tử thangThầnBổ íchÍch khí kiện tỳ, táo thấp hóa đàm
Hương sa lục quân tử thangThầnBổ íchÍch khí hóa đàm, hành khí hòa trung
Tri bá địa hoàng hoànTáBổ íchTư âm giáng hỏa
Chỉ thực đạo trệ hoànTáTiêu đạoTiêu thực đạo trệ, thanh nhiệt trừ thấp

Khi nào cần chăm sóc y tế?

Thông tin chung về an toàn khi dùng dược liệu, không dùng để chẩn đoán.

Cấp cứu ngay
Dấu hiệu

Khó thở, tức ngực hoặc đau ngực dữ dội; sưng môi, lưỡi, họng; nổi mề đay toàn thân, tím tái; ngất hoặc lơ mơ; co giật; nôn ra máu, đi ngoài phân đen; chảy máu không cầm.

Nên làm

Ngừng dùng ngay, gọi cấp cứu 115 hoặc đến cơ sở y tế gần nhất, mang theo gói thuốc hoặc đơn thuốc.

Đi khám trong ngày
Dấu hiệu

Buồn nôn, nôn kéo dài, đau bụng, tiêu chảy; vàng da hoặc nước tiểu sẫm màu; ngứa, phát ban; chóng mặt, hồi hộp bất thường. Tiểu ít hoặc không tiểu, phù tăng nhanh, chuột rút, mệt lả (có thể mất nước, rối loạn điện giải).

Nên làm

Ngừng dùng, đến gặp bác sĩ hoặc thầy thuốc có chứng chỉ hành nghề; nói rõ đã dùng những gì và từ bao giờ.

Hỏi thầy thuốc trước khi dùng
Dấu hiệu

Đang mang thai hoặc cho con bú; trẻ nhỏ, người cao tuổi; có bệnh gan, thận, tim mạch, tiểu đường, huyết áp; đang dùng thuốc chống đông, hạ huyết áp, thuốc tim, thuốc an thần hay bất kỳ thuốc tân dược nào.

Nên làm

Thông báo cho bác sĩ, dược sĩ mọi thuốc và dược liệu đang dùng để được tư vấn về tương tác.

Câu hỏi thường gặp

Phục linh có tính gì, vị gì, vào kinh nào?

Vị ngọt, nhạt; tính bình; quy vào kinh Tâm, Phế, Thận, Tỳ. Bộ phận thường dùng: thể quả nấm.

Phục linh có tác dụng gì?

Theo Y học cổ truyền, Phục linh có công năng lợi thủy thẩm thấp, kiện tỳ, ninh tâm an thần. Thường được nhắc đến trong: phù thũng, tiểu ít, đàm ẩm, tỳ hư ăn kém, tiêu chảy, hồi hộp mất ngủ.

Liều dùng Phục linh mỗi ngày là bao nhiêu?

Liều tham khảo trong tài liệu chuyên ngành: 9–15 g mỗi ngày, thường phối hợp trong bài thuốc. Liều thực tế do thầy thuốc quyết định theo thể trạng và chứng bệnh; không tự tăng liều.

Ai không nên dùng Phục linh?

Âm hư không có thấp nhiệt, hoạt tinh do hư hàn. Phụ nữ có thai, đang cho con bú, trẻ nhỏ và người đang dùng thuốc tân dược nên hỏi thầy thuốc trước khi dùng.

Phục linh có trong những bài thuốc nào?

Phục linh có mặt trong 24 bài thuốc của trang này: Tiêu dao tán (vai tá), Tứ quân tử thang (vai tá), Quy tỳ thang (vai tá), Bát trân thang (vai thần), Thập toàn đại bổ thang (vai thần), Lục vị địa hoàng hoàn (vai tá), Thận khí hoàn (vai tá), Toan táo nhân thang (vai thần) và một số bài khác.

Vị thuốc liên quan

Cùng nhóm hoặc gần về tính vị, quy kinh

Tài liệu tham khảo

  1. Bộ Y tế. Dược điển Việt Nam V. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học; 2017.
  2. Đỗ Tất Lợi. Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học.
  3. Bộ môn Dược học cổ truyền, các trường đại học Y Dược. Giáo trình / Bài giảng Dược liệu và Dược học cổ truyền.
  4. Chinese Pharmacopoeia Commission. Pharmacopoeia of the People’s Republic of China (tài liệu tham khảo thêm).

Đây là danh mục tài liệu chung của chuyên mục. Nội dung được biên soạn lại, chưa dẫn nguồn đến từng trang và đang chờ kiểm duyệt chuyên môn. Phát hiện sai sót xin gửi góp ý.

↑ ↓ di chuyểnEnter mởEsc đóng