Tứ quân tử thang四君子湯
Ích khí kiện tỳ.
Thành phần
| Vai trò | Vị thuốc | Lượng tham khảo | Tính vị | Quy kinh |
|---|---|---|---|---|
| Quân | 9 g | Ngọt, Đắng · Vi ôn | Tỳ, Phế, Tâm | |
| Thần | 9 g | Đắng, Ngọt · Ôn | Tỳ, Vị | |
| Tá | 9 g | Ngọt, Nhạt · Bình | Tâm, Phế, Thận, Tỳ | |
| Sứ | 6 g | Ngọt · Bình | Tâm, Phế, Tỳ, Vị |
Quân · Thần · Tá · Sứ
Vai trò từng vị trong Tứ quân tử thang. Lượng ghi trên thẻ là lượng tham khảo.
- Nhân sâm9 g
- Bạch truật9 g
- Phục linh9 g
Công năng và chủ trị
Công năng: Ích khí kiện tỳ.
Chủ trị: Tỳ vị khí hư: sắc mặt trắng nhợt, tiếng nói nhỏ yếu, mệt mỏi, ăn kém, đại tiện lỏng, lưỡi nhạt, mạch hư nhược.
Phân tích phương
Nhân sâm đại bổ tỳ vị khí làm quân. Bạch truật kiện tỳ táo thấp làm thần. Phục linh kiện tỳ thẩm thấp làm tá. Cam thảo ích khí hòa trung, điều hòa làm sứ. Đây là bài cơ bản của phép bổ khí.
Lưu ý an toàn
Khi nào cần chăm sóc y tế?
Thông tin chung về an toàn khi dùng dược liệu, không dùng để chẩn đoán.
Khó thở, tức ngực hoặc đau ngực dữ dội; sưng môi, lưỡi, họng; nổi mề đay toàn thân, tím tái; ngất hoặc lơ mơ; co giật; nôn ra máu, đi ngoài phân đen; chảy máu không cầm.
Ngừng dùng ngay, gọi cấp cứu 115 hoặc đến cơ sở y tế gần nhất, mang theo gói thuốc hoặc đơn thuốc.
Buồn nôn, nôn kéo dài, đau bụng, tiêu chảy; vàng da hoặc nước tiểu sẫm màu; ngứa, phát ban; chóng mặt, hồi hộp bất thường. Bụng đầy trướng, ăn kém, nóng trong, mất ngủ, huyết áp tăng sau khi dùng.
Ngừng dùng, đến gặp bác sĩ hoặc thầy thuốc có chứng chỉ hành nghề; nói rõ đã dùng những gì và từ bao giờ.
Đang mang thai hoặc cho con bú; trẻ nhỏ, người cao tuổi; có bệnh gan, thận, tim mạch, tiểu đường, huyết áp; đang dùng thuốc chống đông, hạ huyết áp, thuốc tim, thuốc an thần hay bất kỳ thuốc tân dược nào.
Thông báo cho bác sĩ, dược sĩ mọi thuốc và dược liệu đang dùng để được tư vấn về tương tác.
Câu hỏi thường gặp
Tứ quân tử thang dùng để làm gì?
Công năng: ích khí kiện tỳ. Chủ trị theo y văn: Tỳ vị khí hư: sắc mặt trắng nhợt, tiếng nói nhỏ yếu, mệt mỏi, ăn kém, đại tiện lỏng, lưỡi nhạt, mạch hư nhược.
Tứ quân tử thang gồm những vị nào?
Gồm 4 vị: Nhân sâm (9 g, quân); Bạch truật (9 g, thần); Phục linh (9 g, tá); Chích cam thảo (6 g, sứ). Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.
Vị nào là quân trong Tứ quân tử thang?
Vị quân là Nhân sâm. Nhân sâm đại bổ tỳ vị khí làm quân.
Ai không nên dùng Tứ quân tử thang?
Chứng thực, nhiệt, âm hư hỏa vượng không dùng đơn thuần. Phụ nữ có thai, đang cho con bú, trẻ nhỏ và người đang dùng thuốc tân dược cần hỏi thầy thuốc trước khi dùng.
Tứ quân tử thang khác Lục quân tử thang thế nào?
Lục quân tử thang là Tứ quân tử thang thêm Trần bì, Bán hạ, dùng khi tỳ hư kèm đờm thấp.
Cùng nhóm: Bổ ích
Bổ trung ích khí thang
補中益氣湯Bổ trung ích khí, thăng dương cử hãm
Sinh mạch tán
生脈散Ích khí sinh tân, liễm âm chỉ hãn
Tứ vật thang
四物湯Bổ huyết điều huyết
Quy tỳ thang
歸脾湯Ích khí bổ huyết, kiện tỳ dưỡng tâm
Bát trân thang
八珍湯Bổ ích khí huyết
Thập toàn đại bổ thang
十全大補湯Ôn bổ khí huyết
Lục vị địa hoàng hoàn
六味地黃丸Tư bổ can thận âm
Thận khí hoàn
腎氣丸Ôn bổ thận dương
Ngọc bình phong tán
玉屏風散Ích khí cố biểu chỉ hãn
Thược dược cam thảo thang
芍藥甘草湯Dưỡng âm hòa huyết, hoãn cấp chỉ thống
Lục quân tử thang
六君子湯Ích khí kiện tỳ, táo thấp hóa đàm
Hương sa lục quân tử thang
香砂六君子湯Ích khí hóa đàm, hành khí hòa trung
Tri bá địa hoàng hoàn
知柏地黃丸Tư âm giáng hỏa
Tài liệu tham khảo
- Thái bình huệ dân hòa tễ cục phương – nguồn gốc của bài thuốc.
- Bộ môn Y học cổ truyền, các trường đại học Y Dược. Giáo trình / Bài giảng Phương tễ học.
- Bộ Y tế. Dược điển Việt Nam V. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học; 2017 (tham khảo về từng vị thuốc trong bài).
Đây là danh mục tài liệu chung của chuyên mục. Nội dung được biên soạn lại, chưa dẫn nguồn đến từng trang và đang chờ kiểm duyệt chuyên môn. Phát hiện sai sót xin gửi góp ý.