Tứ vật thang四物湯
Bổ huyết điều huyết.
Thành phần
| Vai trò | Vị thuốc | Lượng tham khảo | Tính vị | Quy kinh |
|---|---|---|---|---|
| Quân | 12 g | Ngọt · Vi ôn | Can, Thận | |
| Thần | 9 g | Ngọt, Cay · Ôn | Can, Tâm, Tỳ | |
| Tá | 9 g | Đắng, Chua · Vi hàn | Can, Tỳ | |
| Tá | 6 g | Cay · Ôn | Can, Đởm, Tâm bào |
Quân · Thần · Tá · Sứ
Vai trò từng vị trong Tứ vật thang. Lượng ghi trên thẻ là lượng tham khảo.
- Thục địa12 g
- Đương quy9 g
- Bạch thược9 g
- Xuyên khung6 g
Công năng và chủ trị
Công năng: Bổ huyết điều huyết.
Chủ trị: Dinh huyết hư trệ: chóng mặt, hồi hộp, mất ngủ, sắc mặt nhợt, kinh nguyệt không đều, lượng ít hoặc bế kinh, lưỡi nhạt, mạch tế.
Phân tích phương
Thục địa tư âm bổ huyết làm quân. Đương quy bổ huyết hoạt huyết điều kinh làm thần. Bạch thược dưỡng huyết liễm âm; Xuyên khung hoạt huyết hành khí, làm tá. Bổ huyết mà không trệ, hành huyết mà không tổn thương huyết – bài cơ bản của phép bổ huyết.
Lưu ý an toàn
Khi nào cần chăm sóc y tế?
Thông tin chung về an toàn khi dùng dược liệu, không dùng để chẩn đoán.
Khó thở, tức ngực hoặc đau ngực dữ dội; sưng môi, lưỡi, họng; nổi mề đay toàn thân, tím tái; ngất hoặc lơ mơ; co giật; nôn ra máu, đi ngoài phân đen; chảy máu không cầm.
Ngừng dùng ngay, gọi cấp cứu 115 hoặc đến cơ sở y tế gần nhất, mang theo gói thuốc hoặc đơn thuốc.
Buồn nôn, nôn kéo dài, đau bụng, tiêu chảy; vàng da hoặc nước tiểu sẫm màu; ngứa, phát ban; chóng mặt, hồi hộp bất thường. Bụng đầy trướng, ăn kém, nóng trong, mất ngủ, huyết áp tăng sau khi dùng.
Ngừng dùng, đến gặp bác sĩ hoặc thầy thuốc có chứng chỉ hành nghề; nói rõ đã dùng những gì và từ bao giờ.
Đang mang thai hoặc cho con bú; trẻ nhỏ, người cao tuổi; có bệnh gan, thận, tim mạch, tiểu đường, huyết áp; đang dùng thuốc chống đông, hạ huyết áp, thuốc tim, thuốc an thần hay bất kỳ thuốc tân dược nào.
Thông báo cho bác sĩ, dược sĩ mọi thuốc và dược liệu đang dùng để được tư vấn về tương tác.
Câu hỏi thường gặp
Tứ vật thang dùng để làm gì?
Công năng: bổ huyết điều huyết. Chủ trị theo y văn: Dinh huyết hư trệ: chóng mặt, hồi hộp, mất ngủ, sắc mặt nhợt, kinh nguyệt không đều, lượng ít hoặc bế kinh, lưỡi nhạt, mạch tế.
Tứ vật thang gồm những vị nào?
Gồm 4 vị: Thục địa (12 g, quân); Đương quy (9 g, thần); Bạch thược (9 g, tá); Xuyên khung (6 g, tá). Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.
Vị nào là quân trong Tứ vật thang?
Vị quân là Thục địa. Thục địa tư âm bổ huyết làm quân.
Ai không nên dùng Tứ vật thang?
Tỳ vị hư nhược, ăn kém, đại tiện lỏng dùng thận trọng vì Thục địa, Đương quy nê trệ. Phụ nữ có thai, đang cho con bú, trẻ nhỏ và người đang dùng thuốc tân dược cần hỏi thầy thuốc trước khi dùng.
Tứ vật thang khác Bát trân thang thế nào?
Tứ vật thang chỉ bổ huyết; Bát trân thang là Tứ vật hợp Tứ quân tử, bổ cả khí lẫn huyết.
Cùng nhóm: Bổ ích
Tứ quân tử thang
四君子湯Ích khí kiện tỳ
Bổ trung ích khí thang
補中益氣湯Bổ trung ích khí, thăng dương cử hãm
Sinh mạch tán
生脈散Ích khí sinh tân, liễm âm chỉ hãn
Quy tỳ thang
歸脾湯Ích khí bổ huyết, kiện tỳ dưỡng tâm
Bát trân thang
八珍湯Bổ ích khí huyết
Thập toàn đại bổ thang
十全大補湯Ôn bổ khí huyết
Lục vị địa hoàng hoàn
六味地黃丸Tư bổ can thận âm
Thận khí hoàn
腎氣丸Ôn bổ thận dương
Ngọc bình phong tán
玉屏風散Ích khí cố biểu chỉ hãn
Thược dược cam thảo thang
芍藥甘草湯Dưỡng âm hòa huyết, hoãn cấp chỉ thống
Lục quân tử thang
六君子湯Ích khí kiện tỳ, táo thấp hóa đàm
Hương sa lục quân tử thang
香砂六君子湯Ích khí hóa đàm, hành khí hòa trung
Tri bá địa hoàng hoàn
知柏地黃丸Tư âm giáng hỏa
Tài liệu tham khảo
- Thái bình huệ dân hòa tễ cục phương – nguồn gốc của bài thuốc.
- Bộ môn Y học cổ truyền, các trường đại học Y Dược. Giáo trình / Bài giảng Phương tễ học.
- Bộ Y tế. Dược điển Việt Nam V. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học; 2017 (tham khảo về từng vị thuốc trong bài).
Đây là danh mục tài liệu chung của chuyên mục. Nội dung được biên soạn lại, chưa dẫn nguồn đến từng trang và đang chờ kiểm duyệt chuyên môn. Phát hiện sai sót xin gửi góp ý.