Nhân trần cao thang茵陳蒿湯
Thanh nhiệt, lợi thấp, thoái hoàng.
Thành phần
| Vai trò | Vị thuốc | Lượng tham khảo | Tính vị | Quy kinh |
|---|---|---|---|---|
| Quân | 18 g | Đắng, Cay · Vi hàn | Tỳ, Vị, Can, Đởm | |
| Thần | 9 g | Đắng · Hàn | Tâm, Phế, Tam tiêu | |
| Tá | 6 g | Đắng · Hàn | Tỳ, Vị, Đại trường, Can, Tâm bào |
Quân · Thần · Tá · Sứ
Vai trò từng vị trong Nhân trần cao thang. Lượng ghi trên thẻ là lượng tham khảo.
Công năng và chủ trị
Công năng: Thanh nhiệt, lợi thấp, thoái hoàng.
Chủ trị: Thấp nhiệt hoàng đản (dương hoàng): toàn thân, mắt vàng tươi như quả quýt, bụng hơi đầy, miệng khát, tiểu ít vàng sẫm, rêu lưỡi vàng nhờn.
Phân tích phương
Nhân trần thanh lợi thấp nhiệt, là vị chủ yếu trị hoàng đản, làm quân. Chi tử thanh nhiệt tam tiêu, dẫn thấp nhiệt theo tiểu tiện làm thần. Đại hoàng tả nhiệt trục ứ, thông đại tiện, làm tá.
Lưu ý an toàn
Khi nào cần chăm sóc y tế?
Thông tin chung về an toàn khi dùng dược liệu, không dùng để chẩn đoán.
Khó thở, tức ngực hoặc đau ngực dữ dội; sưng môi, lưỡi, họng; nổi mề đay toàn thân, tím tái; ngất hoặc lơ mơ; co giật; nôn ra máu, đi ngoài phân đen; chảy máu không cầm.
Ngừng dùng ngay, gọi cấp cứu 115 hoặc đến cơ sở y tế gần nhất, mang theo gói thuốc hoặc đơn thuốc.
Buồn nôn, nôn kéo dài, đau bụng, tiêu chảy; vàng da hoặc nước tiểu sẫm màu; ngứa, phát ban; chóng mặt, hồi hộp bất thường. Tiểu ít hoặc không tiểu, phù tăng nhanh, chuột rút, mệt lả (có thể mất nước, rối loạn điện giải).
Ngừng dùng, đến gặp bác sĩ hoặc thầy thuốc có chứng chỉ hành nghề; nói rõ đã dùng những gì và từ bao giờ.
Đang mang thai, dự định có thai hoặc cho con bú. trẻ nhỏ, người cao tuổi; có bệnh gan, thận, tim mạch, tiểu đường, huyết áp; đang dùng thuốc chống đông, hạ huyết áp, thuốc tim, thuốc an thần hay bất kỳ thuốc tân dược nào.
Thông báo cho bác sĩ, dược sĩ mọi thuốc và dược liệu đang dùng để được tư vấn về tương tác.
Câu hỏi thường gặp
Nhân trần cao thang dùng để làm gì?
Công năng: thanh nhiệt, lợi thấp, thoái hoàng. Chủ trị theo y văn: Thấp nhiệt hoàng đản (dương hoàng): toàn thân, mắt vàng tươi như quả quýt, bụng hơi đầy, miệng khát, tiểu ít vàng sẫm, rêu lưỡi vàng nhờn.
Nhân trần cao thang gồm những vị nào?
Gồm 3 vị: Nhân trần (18 g, quân); Chi tử (9 g, thần); Đại hoàng (6 g, tá). Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.
Vị nào là quân trong Nhân trần cao thang?
Vị quân là Nhân trần. Nhân trần thanh lợi thấp nhiệt, là vị chủ yếu trị hoàng đản, làm quân.
Ai không nên dùng Nhân trần cao thang?
Âm hoàng (vàng da tối sạm do hàn thấp) không dùng. Vàng da luôn cần được khám xác định nguyên nhân. Có Đại hoàng – phụ nữ có thai không dùng. Phụ nữ có thai, đang cho con bú, trẻ nhỏ và người đang dùng thuốc tân dược cần hỏi thầy thuốc trước khi dùng.
Cùng nhóm: Trừ thấp
Tài liệu tham khảo
- Thương hàn luận – nguồn gốc của bài thuốc.
- Bộ môn Y học cổ truyền, các trường đại học Y Dược. Giáo trình / Bài giảng Phương tễ học.
- Bộ Y tế. Dược điển Việt Nam V. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học; 2017 (tham khảo về từng vị thuốc trong bài).
Đây là danh mục tài liệu chung của chuyên mục. Nội dung được biên soạn lại, chưa dẫn nguồn đến từng trang và đang chờ kiểm duyệt chuyên môn. Phát hiện sai sót xin gửi góp ý.